Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испандық марокколық әскери басшы (1606 ж.т.)
Spanish Moroccan military leader (d. 1606)
Джудар Паша (جؤذر باشا) – 16 ғасырдың соңында Сади сұлтаны Ахмад әл-Мансурдың қол астындағы испандық марокколық әскери басшы. Ол Сади әскерін Сонгай империясын жаулап алуда басқарды. Кастилияның Куэвас-дель-Альмансора қаласында Диего де Гевара болып туған Джудар жас кезінде мұсылман құл сатушыларға тұтқынға түсті. Оны ұстағандар оны бесіктеуге мәжбүр етті. Жас кезінде ол Марокко сұлтаны Ахмад әл-Мансурдың қызметіне кірді, оның көптеген евнух офицерлері болды. Джудар көбінесе көк көзді болғанымен сипатталды.
Judar Pasha (جؤذر باشا) was a Spanish Moroccan military leader under the Saadian sultan Ahmad al Mansur in the late 16th century. He led the Saadian army in the conquest of the Songhai Empire. Born as Diego de Guevara in Cuevas del Almanzora, Castile, Judar had been captured by Muslim slave raiders as a young boy. His captors castrated him. As a young boy, he joined the service of Moroccan Sultan Ahmad al Mansur, who had many other eunuch officers. Judar was often described by reference to his blue eyes.
Ұрыстар
1590 жылы Ахмад әл-Мансур Джударды паша етіп тағайындады және оны қазіргі Малидегі Сонгай империясына қарсы жорық жасаушы әскердің басшысы етіп тағайындады. Сол жылдың қазан айында Джудар 1500 жеңіл атты әскер және 2500 аркебузиер мен жеңіл жаяу әскерімен Маракештен жолға шықты. Олардың арасында Андалусиядан келген испандықтар және "ренегаттар" (вероятно, Оңтүстік Еуропадан келген христиандар) болды. Ол сонымен қатар, өзінің жабдықтау колоннасында сегіз ағылшын зеңбірегін алып жүрді және жеке күзеті үшін сексен христиан сақшысын жинады. Сахара шөлін қиын жағдайда кешіп өткен соң, Джудар Тагазадағы тұз кендерін қиратты және Сонгайдың Гао қаласына қарай жылды. Осы уақытта Сонгай билеушісі Аскья Исхак II 40 000-нан астам сарбаз жинап, марокколықтарға қарсы солтүстікке беттеді; екі әскер 1591 жылдың наурыз айында Тондибиде шайқасты. Саны жағынан кем болғанына қарамастан, марокколықтардың оқ-дәрілік қаруы жеңіске жетіп, Сонгай әскерін жеңді. Исхак Джудар шегінсе, құлдар мен алтын сыйлайтынын ұсынды; Джудар ұсыныстан бас тартты. Джудар Гаоны тонады, содан кейін Дженне және Тимбукту сауда орталықтарына шабуыл жасады. 1591 жылдың сәуір айында ол Тимбуктуға жетті, ол солтан әл-Мансурдан олардың ынтымақтастығын талап ететін хат әкелді.
In 1590, Ahmad al Mansur made Judar a pasha and appointed him the head of an invasion force against the Songhai Empire of what is now Mali. In October of that year, Judar set out from Marrakesh with a force of 1,500 light cavalry and 2,500 arquebusiers and light infantry. Some of these men were Spaniards from Andalusia and some were "Renegats" (probably Christians from Southern Europe). He also carried eight English cannons in his supply train, and assembled eighty Christian bodyguards for his personal detail. After an arduous crossing of the Sahara desert, Judar razed the desert salt mines of Taghaza and advanced on the Songhai capital of Gao. Meanwhile, Songhai ruler Askia Ishaq II assembled a force of more than 40,000 men and moved north against the Moroccans; the two armies met at Tondibi in March 1591. Despite their far inferior numbers, the Moroccan gunpowder weapons easily carried the day, resulting in a rout of the Songhai troops. Ishaq offered slaves and gold if Judar would retreat; Judar refused the offer. Judar sacked Gao and then moved on to the trading centers of Djenné and Timbuktu. He reached Timbuktu in April 1591, carrying a letter from the Sultan al Mansur demanding their cooperation.
Салдары
Мартин Мередиттің айтуынша: "Тимбуктудағы қарсылықты басу үшін марокколықтар Марракешке тізбекпен байланған жетекші ғалымдарды жіберді. Тимбукту, Гао және Дженне қалаларының байлығы да тоналып алынды. Алтын шаңның көп мөлшері шөл арқылы тасымалданды. 1599 жылы Джудар-паша Мароккоға оралғанда, оның керуенінің құрамында отыз түйеге тиген алтын болды, оның құны ағылшын саудагерінің бағалауынша 600 000 фунт стерлингке тең еді". Джудар Сұлтан әл-Мансурдың қалауы бойынша Гао емес, Тимбуктуны жаңа астана етуді жақтағандықтан губернатор қызметінен төмендетілді. Джудардың жеңістеріне қарамастан, Сунхай әскерімен үдемелі шайқастар жалғасты, нәтижесінде ол жеңіске жеткеннен бірнеше жыл өткен соң қызметтен алынды.
According to Martin Meredith: "To quell resistance in Timbuktu, the Moroccans sent leading scholars to Marrakesh in chains. The wealth of Timbuktu, Gao, and Jenne was also stripped. Huge quantities of gold dust were shipped across the desert. When Judar Pasha returned to Morocco in 1599, his caravan included thirty camel loads of gold valued by an English merchant at £600,000." Judar was demoted to governor because he advocated for making Timbuktu the new capital, rather than Gao, as Sultan al Mansur wished. Despite Judar's gains, sporadic battles continued with the Songhai army, leading to his replacement several years after his victory.
Өлім
Джудар 1606 жылғы желтоқсанда Мулай әл-Шейхтің ұлы Мулай Абдалланың бұйрығымен, Марокко тағы үшін болған күрес кезінде атқыланды. Бұл, бастысы, Тондиби шайқасының нәтижесінде болды.
Judar was executed in December 1606 on the orders of Mulay Abdallah, son of Mullay al Shaykh, in the course of struggles over the Moroccan throne. This was mainly set up by the Battle of Tondibi.