Қысқақұйрықты қайыққұс: Көші-қон және қорғау мәселелері
Short-tailed shearwater
Қысқа құйрықты қайықшы (Ardenna tenuirostris) – Австралия суларындағы ең көп кездесетін теңіз құсы. Көшіп-қоныс жасайды, шайбақтарды жинаумен айналысады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қысқа құйрықты шыршақұс (Ardenna tenuirostris; бұрын Puffinus tenuirostris), сондай-ақ йола немесе ай құсы деп аталады, ал Австралияда көбінесе қой құсы деп танылады, Австралия суларындағы ең көп кездесетін теңіз құсы және балапандары коммерциялық мақсатта жиналатын Австралияның туа біткен құстарының санаулы түрлерінің бірі. Бұл көшіп-қонатын құс, көбею маусымын негізінен Басс бұғазы мен Тасманиядағы шағын аралдарда өткізеді және солтүстік жарты шарға жазғы маусымда көшіп барады.
The short tailed shearwater or slender billed shearwater (Ardenna tenuirostris; formerly Puffinus tenuirostris), also called yolla or moonbird, and commonly known as the muttonbird in Australia, is the most abundant seabird species in Australian waters, and is one of the few Australian native birds in which the chicks are commercially harvested. It is a migratory species that breeds mainly on small islands in Bass Strait and Tasmania and migrates to the Northern Hemisphere for the boreal summer.
Таксономия
Бұл кеуекті судың сасық және үлкен кеуекті сулармен туыс екені көрінеді, олардың да құйрықтары жуан, мандыбулалары қара түсті, бірақ оның нақты туыстығы әлі анықталған жоқ (Остин, 1996; Остин және басқалар, 2004). Бұл – митохондриялық ДНҚ-ның филогенетикалық талдауына сүйене отырып, жеке Арденна туысына жатқызылған, кеуекті судың ірі түрлерінің бірі (Penhallurick & Wink, 2004).
This shearwater appears to be related to the sooty and great shearwaters, which are also blunt tailed, black billed species, but its precise relationships are obscure (Austin, 1996; Austin et al., 2004). These are among the larger species of shearwater, which have been moved to a separate genus, Ardenna based on a phylogenetic analysis of mitochondrial DNA (Penhallurick & Wink, 2004).
Экология
Әр ата-ана бір балапанды 2-3 күн бойы тамақтандырып, содан кейін азық іздеп үш аптаға дейін кетеді. Бұл азық іздеу сапарлары 1500 км (930 миль) қашықтықты қамти алады және балапан бір аптадан астам уақыт бойы қараусыз қалуы мүмкін. Балапандар қанаттанғанда шамамен 900 г (2 фунт) салмаққа жетеді, тіпті ата-аналарынан да ауыр болуы мүмкін. Тасманияда, әсіресе Фурнео тобындағы қой құс аралдарында, балапандар осы кезде тамақ және май үшін жиналады. Әлемдегі ең ірі популяция (2,8 миллион жұп – түрлердің шамамен 12%) Бабел аралында шоғырланған сияқты. Ашық мұхитта азық іздеген ересек құстар пластикалық қоқысты тамақ деп жаңылыстырып, оны балапандарына береді. Балапандарға жұтылған бұл пластик, сондай-ақ басқа да факторлар, олардың ластануына себеп болуы мүмкін. Мыңдаған қысқа құйрықты шағала төлдері алғашқы ұшуларында, ұядан ашық мұхитқа қарай, жасанды жарыққа тартылады. Жас құстар адам жасаған құрылымдармен соқтығысып жарақаттанып немесе өліп қалуы мүмкін, ал жерге түскен жағдайда жыртқыштардың қорегіне айналуы немесе жол апатына ұшырауы ықтимал.
Each parent feeds the single chick for 2–3 days and then leaves for up to three weeks in search of food. These foraging trips can cover a distance of 1,500 km (930 mi) and mean the chick may be left unattended for over a week. When the chicks fledge they weigh around 900 g (2 lb), and may be heavier than their parents. In Tasmania, and especially on the muttonbird islands of the Furneaux Group, the chicks are harvested at this time for food and oil. The largest population in the world (2.8 million pairs about 12% of the species) seems to be located on Babel Island. Adult birds foraging for food on the open ocean mistake plastic debris for food and then feed it to their chicks. This ingested plastic, as well as other factors, likely contribute to contamination of chicks. Thousands of Short tailed shearwater fledglings are attracted to artificial lights during their maiden flights from nests to the open ocean. Fledglings are vulnerable to injury or death by collisions with human infrastructure and once grounded, to predation or becoming road casualties.
Көші-қон
Әр оңтүстік қысында, қаңбас шеврондар Алеут аралдары мен Камчатка жағалауларындағы теңіздерге көшіп барады. Оңтүстік көктемінде олар Калифорния жағалауымен төмен қарай жүзеді, содан кейін Тынық мұхитын кесіп Австралияға қайта оралады. 2020 жылы Ирландияда алыс қашықтықтан келген құс табылған. Бұл Батыс Палеарктикада осы түрдің алғаш рет расталган кездесуі болды. Ол оңалту орталығына жеткізіліп, кейіннен өлді; қазір Ирландияның Табиғи тарих мұражайында сақтаулы.
Each austral winter, the shearwaters migrate to the seas off the Aleutian Islands and Kamchatka. In the austral spring, they travel down the coast of California before crossing the Pacific back to Australia. In 2020, a long distance vagrant was found in Ireland. This marked the first confirmed sighting of the species in the Western Palearctic. It was taken to a rehabilitation center and subsequently died; it is now deposited at the Natural History Museum of Ireland.
Егін жинау
Құстардың әртүрлі түрлерін жинау практикасы "муттонбирд" деп аталады. "Маттонбёрд" атауын алғаш рет Норфолк аралының алғашқы қоныс аударушылары қолданған, олар жыл сайын тамақ үшін ересек Providence petrels (Pterodroma solandri) құстарын жинаған. Бұл құстар қысқа құйрықты шыршаға ұқсас, бірақ одан ірілеу болған. Корольдік теңіз жаяу әскерінің бір офицері оларды "ұшатын қойлар" деп атаған. Тасманияның аборигендері көп буын бойы муттонбирдтер мен олардың жұмыртқаларын жинап келген, және көптеген отбасылар осы мәдени дәстүрді сақтап келеді. Муттонбирд – Австралияның коммерциялық мақсатта ауланатын сирек туатын құстарының бірі. Муттонбирд маусымында балалардың қауырсыны, еті және майы үшін оларды алады. Бұл сала ертедегі еуропалық теңізшілер мен олардың абориген отбасыларымен құрылған. Қысқа құйрықты шыршаларды демалыс үшін жинау жыл сайын белгіленетін аң ауру маусымымен шектеледі. Муттонбирдке лицензия алу қажет.
The practice of harvesting the various species of bird known as muttonbirds is known as muttonbirding. The name muttonbird was first used by the early settlers on Norfolk Island, who each year harvested adult Providence petrels (Pterodroma solandri) for food. The petrels were similar to, but larger than the short tailed shearwater. An officer in the Royal Marines called them "the flying sheep". Aboriginal Tasmanians have harvested muttonbirds and their eggs for many generations, and a number of families continue this cultural practice. The muttonbird is one of the few Australian native birds that is commercially harvested. During the muttonbird season, chicks are taken for their feathers, flesh, and oil. The industry was established by early European sealers and their Aboriginal families. The recreational harvesting of short tailed shearwaters is limited to the open season that is declared each year. A muttonbird licence must be obtained.