Кеме басқарушысы (рульші, бағытшы) – кеме, қайық, суасты қайығын тікелей басқаратын маман. Қызметі, дәрежесі кеме көлеміне қарай өзгереді. Теңізшілер үшін маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кемеде рульдік міндеттерді атқаратын теңізші
Sailor with steering duties on a ship
Рульші, руль немесе капитанның көмекшісі (кейде жүргізуші немесе бағыт беруші) – кеме, желкенді қайық, су асты кемесі, басқа да теңіз кемесі немесе ғарыш кемесін бағыттайтын адам. Рульшінің дәрежесі мен өтілі әртүрлі болуы мүмкін: кішкентай кемелерде, мысалы, балық аулау кемелері мен яхталарда рульшінің міндеттері капитанның міндеттерімен біріктіріледі; ал үлкен кемелерде кеменің қауіпсіз жүзуіне жауапты жеке күзет офицері болады, ол рульшіге кемені осы бұйрықтарға сәйкес физикалық түрде бағыттау үшін бұйрықтар береді. Сауда флотында рульдегі адам әдетте кеме келгенде, кеткенде және шектеулі суларда немесе дәл бағытталған басқаруды қажет ететін жағдайларда білікті теңізші болып табылады. Көбінесе қарапайым теңізші ашық суда бағыт берумен шектеледі. Сонымен қатар, әскери кемелерде рульде теңізші немесе капитанның көмекшісі болуы мүмкін. Кәсіби рульші тұрақты бағытты сақтайды, барлық рульдік бұйрықтарды дұрыс орындайды және кеменің бағыты мен рульдік бағытына қатысты навигациялық терминдерді қолдана отырып, көпірдегі офицермен байланыс жасайды. Рульші тұрақты бағытты сақтау үшін визуальды анықтамаларға, магниттік және гирокомпасқа, сондай-ақ рульдің бұрышын көрсететін индикаторға сенеді. Кемедегі бастық немесе басқа офицер саудалық немесе әскери кемелерде рульшіге басшылық етеді. Рульші мен көпірдегі офицер арасындағы ашық және нақты байланыс қауіпсіз навигация мен кеме басқару үшін өте маңызды. Осылайша, стандартты бағыт беру командалары, рульшінің жауаптары және бағыт беруші офицердің растауы теңіз индустриясында кеңінен танылған. Рульші бұйрықтың естіліп, түсінілгенін көрсету үшін кез келген ауызша бұйрықты қайталайды. Теңізшілерді даярлау, аттестаттау және қарауылда ұстау стандарттары туралы халықаралық конвенция (STCW) рульшінің ағылшын тіліндегі бұйрықтарды түсінуге және оларға жауап беруге қабілетті болуын талап етеді. Автопилот жүйелерінің көбейуі және кеме көпіріндегі операциялардың компьютерленуі ашық суда қарауылда тұруға қажетті рульшілердің қажеттілігін азайтады.
A helmsman, helm, or quartermaster (sometimes driver or steersman) is a person who steers a ship, sailboat, submarine, other type of maritime vessel, or spacecraft. The rank and seniority of the helmsman may vary: on small vessels such as fishing vessels and yachts, the functions of the helmsman are combined with that of the skipper; on larger vessels, there is a separate officer of the watch who is responsible for the safe navigation of the ship and gives orders to the helmsman, who physically steers the ship in accordance with those orders. In the merchant navy, the person at the helm is usually an able seaman, particularly during ship arrivals, departures, and while maneuvering in restricted waters or other conditions requiring precise steering. An ordinary seaman is commonly restricted to steering in open waters. Moreover, military ships may have a seaman or quartermaster at the helm. A professional helmsman maintains a steady course, properly executes all rudder orders, and communicates to the officer on the bridge using navigational terms relating to ship's heading and steering. A helmsman relies upon visual references, a magnetic and gyrocompass, and a rudder angle indicator to steer a steady course. The mate or other officer on the bridge directs the helmsman aboard merchant or navy ships. Clear and exact communication between the helmsman and officer on the bridge is essential to safe navigation and ship handling. Consequently, a set of standard steering commands, responses by the helmsman, and acknowledgment by the conning officer are widely recognized in the maritime industry. The helmsman repeats any verbal commands to demonstrate that the command is heard and understood. The International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers (STCW) requires that a helmsman be able to understand and respond to helm orders in English. The proliferation of autopilot systems and the increased computerization of operations on a ship's bridge lessen the need for helmsmen standing watch in open waters.
Үйренген дағдылар
Кемені тиімді басқару үшін оқыту және тәжірибе арқылы алынған біліктер қажет. Самалы рульші нақты кеменің рульге қалай бас иетінін немесе теңіздің түрлі жағдайларының рульді басқаруға қалай әсер ететінін жақсы сезеді. Мысалы, тәжірибе рульшіге кеме бағытынан айтарлықтай бұрылмас бұрын рульді алдын ала түзету дағдысын үйретеді. Бұл руль бұрылған кезде және кеме рульге қанша уақыттан соң жауап беретіні арасындағы кешігуді болжау қабілетін талап етеді. Сонымен қатар, шебер рульші жел, толқындар, ағыстар немесе қызыл теңіз сияқты жергілікті жағдайлардың салдарынан туындаған кеменің қозғалысын түзетуге тырыспайды.
Steering a ship effectively requires skills gained through training and experience. An expert helmsman has a keen sense of how a particular ship will respond to the helm or how different sea conditions impact steering. For instance, experience teaches a helmsman the ability to correct the rudder in advance of a ship substantially falling off course. This requires the capacity to anticipate the delay between when the helm is applied and when the ship responds to the rudder. Similarly, a skilled helmsman will avoid overcompensating for a ship's movement caused by local conditions, such as wind, swells, currents, or rough seas.
Кеме симуляторлары
Компьютерлік кеме симуляторлары кеме басқару дағдыларын үйрену үшін оқу ортасын қамтамасыз етеді. Оқу бағдарламасы кемелердің түрлі өлшемдері мен қоршаған орта жағдайларын қайталай алады. 3D графикада бейнеленген сценарийлер ашық суда бағытты түзетуден бастап, портта, өзендерде немесе басқа шұғыла суларда маневрлеуге дейін қамтиды. Нағыз кемеге қарағанда шығын төмен. Теңізшілер рульдің істен шығуы сияқты қауіпті жағдайларға виртуалды ортаның қауіпсіздігінде жауап беруді үйренеді. Құрлықтағы кеме симуляторларында кеме дөңгелегімен толық көлемді руль тұғыры болуы мүмкін. Мұндай симуляторлар басқару үшін магниттік және гирокомпас (немесе қайталағыш) жиынтығын қамтиды. Сонымен қатар, рульге сәйкес келетін руль бұрышын көрсететін индикатор да конфигурацияның бөлігі болып табылады. Дегенмен, технология сыныпта көптеген кіші жұмыс орындарын құруға да мүмкіндік береді. Әкімшілер оқушылардың жұмыс орындарын желіге қосып, оқытушының әр станцияда жеке сценарийлерді іске қосуына жағдай жасайды. Компьютерлік модельдер жел, толқын және ағымдар сияқты жағдайларды дәл моделеу үшін қолданылады. Сонымен қатар, жағалау суларының әсері немесе бір-біріне жақын өтетін кемелер сияқты басқа гидродинамикалық күштерді де бейнелеуге болады. Компьютерлік қосымша оқу сессияларын тіркейді, оқытушы берген дауыстық командалар студенттерге құлаққап арқылы жеткізіледі.
Computer based ship simulators provide a training environment for learning skills to steer a ship. Training can be programmed to replicate a variety of ship sizes and environmental conditions. Scenarios depicted in 3 D graphics range from making course corrections in open waters to maneuvering in port, rivers, or other shallow waters. Cost compared to a real vessel is low. Mariners learn responses to dangerous situations, such as steering failure, in the safety of a virtual environment. Land based ship simulators may feature a full scale replica of a steering stand with a ship's wheel. Such simulators incorporate magnetic and gyro compasses (or repeaters) for steering. Moreover, a rudder angle indicator that responds appropriately to the helm is part of the configuration. However technology also allows for a multitude of smaller workstations in a classroom setting. Administrators network student workstations so that the instructor can launch individual scenarios at each station. Computer models are used to accurately simulate conditions such as wind, seas, and currents. Moreover, shallow water effects or other hydrodynamic forces, such as ships passing close to each other, can also be depicted. A computer application records training sessions, complete with voice commands issued by the instructor which are received by the students via a headset.
Жұмыс орнында оқыту
Теңіздегі практикалық оқыту кеме басқарушыға кеменің әртүрлі жағдайлардағы реакциясын "сезіну" немесе болжау қабілетін дамыту үшін өте маңызды. Тәжірибелі кеме басқарушы теңіз жағдайларына, тіпті кеменің толқындармен шайқалып, дөңгелейтін ауыр дауылдарда да салмақты жауап береді. Содан кейін кеме басқарушы жағдайға бейімделіп, кеменің табиғи ырғағын ескере отырып, теңіз ортасының өзгеруіне қарамастан, артық басқарудан аулақ болады. Нәтижесінде, аз рульді қолдану арқылы дәл басқаруға қол жеткізіледі. Бағытты ұстау үшін қажетті ең аз рульді пайдалану кеменің кедергісін азайтады, соның салдарынан кеменің жылдамдығы мен пайдалану шығындары жақсарады. Кеме басқарушының маңызды міндеттерінің бірі – кеменің жылдамдығы төмендегенде, рульге жауабы баяулайтын портта немесе теңіз портында басқару. Өйткені кемелердің келіп-кетуі кезінде көптеген соқтығысулар мен қарасулар орын алады. Осылайша, кеме басқарушы мен кемедегі офицер арасындағы нақты байланыс қауіпсіз жұмыс үшін өте қажет. Офицер немесе портовый лоцман кеме басқарушыға адам жасаған кедергілер, құрлық пішіндері, судың азғындығы және басқа кемелермен соқтығысу қаупі сияқты түрлі қауіптерден сақтау үшін рульдік командаларды қатесіз орындауға сенеді. Сонымен қатар, теңіз порттарында кездесетін күшті теңіз ағындары мен өзен ағындары кеменің тоқтау қабілетін шектейтіндіктен, қауіпті жағдайларды тудырады.
On the job training at sea is critical to a helmsman developing ability to "sense" or anticipate how a ship will respond in different conditions. The experienced helmsman uses measured responses to sea conditions, even when encountering heavy weather that may cause a ship to pitch and roll as it pounds its way through oncoming waves. Subsequently, the helmsman learns to relax and take into account the vessel's natural rhythm in order to avoid oversteering whatever the maritime environment. Consequently, more accurate steering is attained with less rudder. Applying the minimal rudder required to steer a course reduces drag of the ship, thereby favorably impacting the ship's speed and operating costs. One of the helmsman's most important duties is steering a ship in a harbor or seaport when reduced speeds slow a ship's response to the rudder. For it is during ship arrivals and departures, when most ship collisions or groundings occur. Clear communication, then, between the officer of the bridge and the helmsman is essential for safe operations. The officer or harbor pilot relies upon the helmsman to flawlessly execute steering commands to avoid a variety of hazards, including man made obstacles, land formations, grounding in shallow waters, and the threat of collision with other vessels. In addition, powerful sea tides and river currents encountered in seaports heighten navigation dangers, as a ship's ability to stop is severely limited.
Рульді босату
Сауда және әскери кемелердің бастықтары белгілі бір уақыт бойы рульде кезекшілік етеді, содан кейін басқа кезекшімен ауыстырылады. Рульді тапсыруға дайындалып отырған адам ағымдағы бағытты өзгертуді немесе басқа да маңызды маневрді аяқтағаннан кейін ғана рульді тапсырады.
Helmsmen of merchant and military ships that are underway stand watch at the helm for a set period of time before being relieved by another watchstander. The person being relieved will complete any course change or other critical maneuver that is in progress before handing over the helm.
Сауда кемелері
Рульді тапсыратын рульші, рельефтік рульшіге қолданылып жатқан рульдік командалар мен қатысты жағдайларды хабарлайды. Мысалы, "180 градусқа бұрылу. Оң жақтан екі пунктте қарсы келе жатқан кемелер бар". Сонымен қатар, ағымдағы рульші, рельефтік рульшіге бағытқа әсер ететін ерекшеліктер туралы хабарлауы керек. Сол сияқты, рульші өзінің белгілі бір нүктеге, қашықтыққа немесе навигациялық шамға қарай бағытталғанын көрсетеді. Рельефтік рульші, рульдегі жағдайды түсінгенін көрсету үшін, бағытталатын курс немесе басқа рульдік команданы қайталауға міндетті. Сауда кемелеріндегі теңіз академияларында рульді дұрыс алмастыру үшін, рульді тапсыратын рульші кеменің гироскопиялық компас бойынша курсын, стандартты магниттік компас бойынша тексеру курсын, рульдік режимді, руль бұрышын және кеменің қай насосы бойынша басқарылып жатқанын қатты дауыспен хабарлау керек. Содан кейін рельефтік рульші рульді алып, барлық ақпаратты қайталайды, осылайша күзет кезінде немен басқару керектігін біледі. Мысалы:
The helmsman handing over the helm will inform the relief helmsman of any rudder commands in place and pertinent conditions. "Steering 180. We have oncoming traffic two points on the starboard" for example. In addition, the current helmsman should inform the relief if there are any peculiarities affecting steerage. Similarly, the helmsman will also point out if he or she is steering on a landmark, range, or navigational light. The relief helmsman is obligated to repeat the course being steered or other rudder command in order to demonstrate an understanding of the situation at the helm. On merchant ships, it is taught at the various maritime academies that the proper way to relieve the helm is for the helmsman being relieved to call out loudly the ship's course per gyro, course per standard magnetic compass, steering mode, rudder angle, and the pump the vessel is steering off of. The relief helmsman will then take the helm and repeat all the information to ensure that he/she knows what to steer while on watch. An example of this would be:
Рульші: "Рульді босатамын, гироскопия бойынша екі жүз қырық сегіз градусқа бағытталған, стандарт бойынша екі жүз қырық бес градусқа тексеру. Руль қолда, руль ортада, сол жақ насосы бойынша басқарылып жатыр." Рельефтік рульші: "Руль босатылды, гироскопия бойынша екі жүз қырық сегіз градусқа бағытталған, стандарт бойынша екі жүз қырық бес градусқа тексеру. Руль қолда, руль ортада, сол жақ насосы бойынша басқарылып жатыр." Күзетші офицер әдетте "жақсы" деп жауап береді.
Helmsman: "Helm is being relieved steering two four eight per gyro, checking two four five per standard. Helm is in hand, rudder amidships, steering off the port pump." Relief: "Helm has been relieved steering two four eight per gyro, checking two four five per standard. Helm is in hand, rudder amidships, steering off the port pump." The officer on watch will usually reply with "very well."