Кіріспе

Медиктер мен ғалымдар киетін киім.

Ақ халат, сондай-ақ зертханалық халат деп те аталады, медицина саласындағы мамандар немесе зертханалық жұмыстармен айналысатындар киетін тізеге дейін жететін сырт киім немесе халат. Бұл киім олардың күнделікті киімдерін қорғайды және қарапайым форма ретінде қызмет етеді. Киім ақ немесе ашық түсті мақтадан, зығырдан немесе мақта-полиэстер қоспасынан жасалады, оны жоғары температурада жууға болады және оның таза екенін анықтау оңай. Осындай халаттар Аргентина мен Уругвайда білімнің символы болып саналады, оларды мемлекеттік мектептерде оқушылар мен мұғалімдер киеді. Тунис пен Мозамбикте мұғалімдер өздерінің күнделікті киімдерін бордан қорғау үшін ақ халат киеді. "Костюм" сөзі сияқты, "ақ халат" фразасы кейде киетін адамды, мысалы, жоғары технологиялық компанияда жұмыс істейтін ғалымды білдіру үшін метафора ретінде қолданылады.

Медицина

Ақ халат көбінесе дәрігерлер мен хирургтардың ерекше киімі ретінде қарастырылады, олар оны 100 жылдан астам уақыт бойы киіп келеді. Тоғызыншы ғасырда ғылымның нақтылығына деген құрмет, сол ғасыр медицинасының шарлатандық пен мистикаға қарама-қарсы болды. Қазіргі медицинаның ғылыми көзқарасына өтуді көрсету үшін дәрігерлер өздерін ғалымдар ретінде көрсетуге тырысты, соның ішінде ғалымның ең танымал символы – ақ зертхана халатын киді. Қазіргі заманғы ақ халат 1800 жылдардың соңында медицинаға тазалықтың символы ретінде енгізілді.

Науқастардың пікірі

Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде пациенттердің көпшілігі дәрігерлерінің ақ халат киюін ұнататыны, ал дәрігерлердің көпшілігі басқа киімдерді, мысалы, медициналық форма киюді артық көреді. Зерттеу көрсеткендей, психиатрлар ақ халат киюге ең аздап бейім, және егер кисе, әдетте оны медициналық форманың үстінен киеді. Кейбір дәрігерлер халаттарды ыстық әрі қолайсыз деп есептейді, ал көптегені жұқпа таратушы деп санайды.

Психиатрия

Бұл термин психиатриялық медбикелерге немесе басқа да персоналға қатысты қысқаша айту үшін де қолданылады, және көбінесе әдемілеу тілмен біреудің есінен жаңылуын немесе параноясын білдіру үшін пайдаланылуы мүмкін.

Ақ пен қара

1920 жылдардың ортасына дейін денелерді зерттейтін студенттер өлгендерге құрмет көрсету үшін қара халат киетін. Қара халаттар алғашқы биомедициналық және микробиологиялық зертханаларда қолданылды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында медицинада қалыптасқан "ақ" және "тазалық" тұжырымдары осы ортаға енді, дәрігерлер қара халатты ақ халатқа ауыстырды. 1900 жылдардың басында жалпы наркоз кеңінен таралғанға дейін хирургтар ақ халатқа қарамастан қара халат киетін. Наркоз операцияларды баяу және дәл орындауға мүмкіндік берді, соның салдарынан шашырау мен қан кету азайды; ақ халаттар осыдан кейін қансыз ортамен символдық байланысқа ие болды.

Ақ халат рәсімдері

Ақ халат кидіру рәсімі – медициналық мектепке қабылдануды, ал жақында денсаулық сақтау саласындағы бірқатар мектептер мен мамандықтарға кіруді белгілейтін салыстырмалы түрде жаңа дәстүр. Ол 1989 жылы Чикаго университетінің Прицкер медицина мектебінде басталды және ақ зертхана халаттарын ресми түрде кигізуден тұрады.

Дау

Зерттеулер дәрігерлердің ауруханада киетін халаттары MRSA-ны қоса алғанда, жұқпалы аурулардың таралу ошағы болатынын көрсетті. 2007 жылы Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі ұзын жеңді халаттарға тыйым салуды бастады. 2009 жылы Америка медициналық қауымдастығы науқастарды қорғау мақсатында ұзын жеңді халаттарға тыйым салу мүмкіндігін қарастырды, бірақ тыйым енгізбеді. 2011 жылы жарияланған зерттеуде NHS-тің тыйым салуының тиімділігі зерттелді, нәтижесінде 8 сағат ішінде ұзын жеңді халат киген интерндер мен қысқа жеңді киім кигендер арасындағы ластану деңгейінде ешқандай статистикалық айырмашылық байқалмады. Денсаулық сақтау формаларының ластануын азайту үшін ASTM International сұйықтықтардың сіңуіне қарсы тұру, сұйықтықтарды тебу, бактерияларды жою және осындай формалардың микробқа қарсы қасиеттерін анықтайтын стандарттарды әзірлеуде. Ақ халат инфекциясының таралуы кеңінен таралып, ғылыми қауымдастықта талқыланып келеді. Үндістандық дәрігер доктор Эдмонд Фернандес аурухана ішінде жұққан инфекциялардың таралуына байланысты ақ халат киюге тыйым салуды талап етіп, Үндістан мен Оңтүстік Азияның бірқатар аймақтарында пікір қақтығысын тудырды.

Зертханалық жұмыстарда

Зертханада қолданылған кезде зертханалық халаттар кездейсоқ төгілулерден, мысалы, қышқылдардан қорғайды. Мұндай жағдайларда олар көбінесе ұзын жеңді болады және пайдаланушыны химиялық заттардан қорғайтын сіңіргіш материалдан, мысалы, мақтадан жасалады. Кейбір халаттардың жеңдерінің ұштарында түймелер немесе серіппелі таспалар болады, бұл оларды білезікке бекітіп, химиялық заттардың ыдыстарына түсіп немесе зертханалық құралдарды құлатуына жол бермейді. Жоғары сапалы халаттарда дәстүрлі түймелердің орнына жылдам ашылатын түйреуіштер қолданылады, себебі олар халатты әрбір түймені ажыратудың орнына бірден шешіп алуға мүмкіндік береді. Бұл төтенше жағдайларда халатты тез алып тастауға мүмкіндік береді, сондықтан олар клиникалық емес, зертханалық жұмыстар үшін артықшылыққа ие. Қысқа жеңді зертханалық халаттар да бар, олар қышқыл сияқты заттардан қорғау қажет болмағанда қолданылады және кейбір ғалымдар, мысалы, микробиологтар, жеңдердің ілінуіне қатысты мәселенің болмауына және алқараларды жуудың ыңғайлылығына (микробиологияда маңызды фактор) басымдық береді.

Хоуви пальтолары

Қосымша қауіпсіздік үшін "Хауи" стиліндегі зертханалық халаттар жиі қолданылады. Осы атау 1978 жылы Ұлыбритания Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру департаменті тапсырысымен жасалған, Джеймс Хоуи төрағалық еткен стандартты клиникалық зертхана тәжірибесін жүйелеу жөніндегі баяндамадан кейін пайда болды. Жүйеленген стандарттардың арасында қорғаныш киімдері болды; Ұлыбританияда жүз жылдан астам уақыт бойы қолданылып келген, толық жабатын және алдынан оралатын зертханалық халат, осы баяндаманың талаптарына сәйкес екенін көрсету үшін "Хауи стилі" деп аталды. Оның сол жағында түймелері, серіппелі білегі және қытай жағасы бар, және ол аспаздың формасына өте ұқсас. Ол патогендердің күнделікті киіммен тікелей жанасуын азайту үшін жасалған.

Мектеп формасы ретінде қолдану

Аргентина, Уругвай, Испания, Боливия және Марокко сияқты елдердегі және Колумбиядағы жеке мектептердегі көптеген мемлекеттік бастауыш мектептердің оқушылары мен ұстаздары зертхана халатына ұқсайтын ақ халаттарды күнделікті форма ретінде киеді. Бұрынғы онжылдықтарда бұл халаттар Парагвай мен Чилиде де таралған.