Кіріспе

Етқоректілердің бір түрі – американдық қара аюдың кіші түрі, сондай-ақ "көк аю" деп те аталады.

Тибет қоңыр аюы (Ursus arctos pruinosus), сондай-ақ Тибет көк аюы деп белгілі, Тибет таулы аймағының шығысында кездесетін қоңыр аюдың (Ursus arctos) кіші түрі. Әлемдегі ең сирек аю түрлерінің бірі – көк аюды жабайы табиғатта көру өте сирек. 1851 жылы ғылыми жіктемеге енгізілген бұл түр, бұрын батыс әлемінде тек тері мен сүйек үлгілері арқылы ғана белгілі болды. Дегенмен, 2021 жылы түсірілген француздық "Керемет патшайым" (La Panthère des Neiges) деректі фильмінде осы жануардың кең ауқымды бейнематериалдары ұсынылды.

Жалпы атаулар

Тибеттік көк аюы Гималай көк аюы, Гималай қар аюы, Тибеттік қоңыр аюы және жылқы аюы деп те белгілі. Тибет тілінде Dom gyamuk деп аталады.

Таксономия

Гоби аюы кейде Тибет көк аюының сол түріне жатқызылады; бұл морфологиялық ұқсастықтарға және шөлде өмір сүретін Гоби аюы көк аюдың қалдық популяциясын көрсетеді деген пікірге негізделген. Дегенмен, Гоби аюы кейде жеке ішкі түр ретінде қарастырылады және басқа Азия қоңыр аюларымен жақын байланысты.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Мүмкін, кейде жемнің жетіспеуі кезінде немесе жұптас іздеу үшін бір-бір мынау түрдің таудың биік шыңдары арқылы көшіп бара жанын көруге болады. Дегенмен, көк аюдың мінез-құлқы мен таралған аймағы туралы қолдағы мәліметтердің аздығы сондықтан мұндай пікірлерді нақтылау қиын.

Қорғау

Көк аюдың нақты сақталу жағдайы, ақпараттың жеткіліксіздігіне байланысты белгісіз. Алайда, АҚШ-та көк аюдың үлгілерімен немесе олардан жасалған өнімдермен сауда жасау, Қауіпті түрлер туралы заңмен шектеледі. Ол, сондай-ақ, Құрлыстардың халықаралық саудасы туралы конвенцияның (CITES) I қосымшасына енгізілген және қорғалатын түр ретінде тіркелген. Оған қытай дәстүрлі медицинасында аюдың өтін пайдалану және оның табиғи ортасын тарылту қауіп төндіреді.

Мәдениетте

Көк аюдың етиге қатысты болжамдардың бірі ретінде танылуы ерекше. 1960 жылы сэр Эдмунд Хиллари басқарған, ети іздеуге шыққан экспедиция, жергілікті халықтың "ети терісі" деп айтқан екі түк сынығын әкелді, кейін ғылыми сараптама көрсеткендей, бұл көк аюдың терісінен алынған бөліктер еді.