Кіріспе

Америкалық генетик және евгеник (1868–1947)

Герберт Спенсер Дженнингс (8 сәуір 1868 – 14 сәуір 1947) – американдық зоолог, генетик және евгеник. Оның зерттеулері жануарлардың төменгі түрлерінде физикалық және химиялық тітіркендіру мен автоматты жауаптар арасындағы байланысты анықтауға көмектесті («Төменгі организмдердің мінез-құлқы», 1906).

Өмір

Ол 1868 жылғы 8 сәуірде Иллинойс штатының Тоника қаласында Джордж Нельсон Дженнингс пен оның әйелі Олив Тафт Дженкстің ұлы болып дүниеге келді. Ол Мичиган университетінде оқып, 1893 жылы бакалавр (BS) дипломын алды, содан кейін Гарвард университетінде 1895 жылы магистр (AM) және 1896 жылы доктор (PhD) дәрежелерін қорғады. 1906 жылы ол Балтимордағы Джонс Хопкинс университетінде ұзақ және жарқын мансабын бастады, онда 1938 жылға дейін зейнеткерлікке шыққанша жұмыс істеді. Ол екі рет үйленді: алғаш 1898 жылы Луиза Бурриджге, екінші рет 1939 жылы Лулу Плантқа. Ол 1947 жылғы 14 сәуірде Калифорния штатының Санта-Моника қаласында қайтыс болды.

Мансап

Дженнингс 1907 жылы Америка философиялық қоғамына, ал 1914 жылы Америка өнер және ғылым академиясына және АҚШ Ұлттық ғылым академиясына сайланды. Трейси Соннборн кейін былай деп жазды: "Дженнингс жұптасу кезінде тұқым қуалайтын әртүрлі клондардың өндірісін, тіпті көптеген қатарлап шағылыстырулардан кейін де жалғастыруына қатты таң қалды, сондықтан ол бұл мәселені математикалық тұрғыдан зерттеуге кірісті. Нәтижесінде, 1912 және 1917 жылдар аралығында әртүрлі жұптасу жүйелерінің нәтижелері туралы жалпы формулалар бірқатар мақалаларда жарияланды; бұл математикалық генетиканың дамуына түрткі болған маңызды бастамалардың бірі болды. 1924 жылы Дженнингс Scientific Monthly журналында "Тұқым қуалау және орта" тақырыбында мақала жариялады, ол ДНК-ның қос спиральді құрылымын болжағандығы үшін көрегендік танытты, сонымен қатар нәсілдік айырмашылықтар мен американдық иммиграция саясаты жөніндегі пікірлерімен либералдық көзқарас білдірді. Дженнингс 1925 жылғы Филадельфия Табиғи ғылымдар академиясының Лейди сыйлығының алғашқы иегері атанды. "Тұқым қуалайтын аурулар" деген деректі фильмге қатысты шағымдардан кейін, Вашингтонның Карнеги институты Дженнингсті Институттың Евгеникалық жазбалар кеңсесінде Гарри Х. Лафлиннің жұмысын тексеруге тағайындады, ол кейіннен Колд Спринг Харбор зертханасының бір бөлігіне айналды. Дженнингс жалған деректер мен манипуляцияланған қорытындыларды анықтады, нәтижесінде Лафлин қызметтен босатылды. 1930 жылы ол "Адам табиғатының биологиялық негізі" атты кітабын жариялады, онда евгеника, генетикалық факторлардың адам қасиеттеріне әсері талданды, сонымен қатар менделизмге негізделген тұқым қуалаудың қарапайым түсіндірмелері сынға алынып, ген-орта арақатынасы мен полигенділікке баса назар аударылды. Соннборн "Адам табиғатының биологиялық негізі" кітабының кең таралған әсерін былай сипаттады: "Мүмкін, ешбір генетик кітабы американдық білім берушілер, әлеуметтанушылар, антропологтар және психологтар арасында осы кітапшадай кеңінен цитаталанбаған. Кездейсоқ қате цитаталар мен дұрыс түсіндірілмеген тұстарға қарамастан, ол осы салаларға оңды әсер етті және осы елде қазіргі генетикадан алынған білімнің таралуына үлкен үлес қосты."