Кіріспе

Төлтектердегі авторлық құқық туралы американдық сот ісі Nichols v. Universal Pictures Corporation, 45 F.2d 119 (2d Cir. 1930) – АҚШ-тың екінші округтік апелляциялық сотының драмалық туындыны тура көшірмеу арқылы авторлық құқықтың бұзылуы туралы ісі. Сот шешімі бойынша авторлық құқық қорғауы кітапқа, пьесаға немесе фильмге қатысты емес, әңгімедегі стандартты кейіпкерлердің ерекшеліктеріне таратылмайды.

Фактілер

Арыз беруші, драматург Энн Николс, 1922 жылы жазылған "Абидің ирланд гүлі" пьесасының авторы еді. Пьеса жас еврей жігітінің екі әкесінің қарсылығына қарамастан ирландтық католик қызына үйленуі және одан туындайтын күлкілі оқиғалар туралы айтады. Кейіннен айыпталушы 1926 жылы "Коэн мен Келли" (сот "Коэн мен Келли" деп атады) фильмін жасады, ол өзара ұрысқан отбасылардан еврей қызына үйленген ирланд жігіті туралы пьесаға негізделген. Осыған байланысты талапкер сотқа шағымданып, жауапкердің ұқсас сюжеттік элементтерді пайдалануы авторлық құқықты бұзу болып табылады деді. Соттың қарауындағы мәселе – жауапкердің фильмі пьесадағы авторлық құқықты ұқсас элементтерді қолдану арқылы бұзды ма, жоқ па екені болды.

Соттың пікірі

Соттың атынан жазған судья Лирнд Хэнд әдебиетті қорғау тек нақты мәтінмен ғана шектелуі мүмкін емес екенін, әйтпесе құқық бұзушы минималды өзгерістер енгізіп, көшіруден құтылуы мүмкін екенін атап өтті. Сонда туындайтын сұрақ – алынған бөлік "маңызды" болды ма? Бірақ, ол шығарма мен идея арасындағы нақты шекараны белгілеу мүмкін емес екенін айтты, сондай-ақ: "оның авторлық құқығы оның пьесасынан алынған барлық нәрсені қамтымайды; пьесаның мазмұны белгілі бір деңгейде халыққа ашық болды" деді. Осы жағдайда құқық бұзушылық болған жоқ, себебі көшірілген идеялар – бұл шын мәнінде әмбебап ұғымдар мен жиі кездесетін кейіпкерлер.