Кіріспе
Күрдтердің жаңа жылдық мерекесі – Наурыз; көктемнің және жаңа жылдың басталуын күрд мәдениетінде атап өту. 20 наурыздың кешкі уақытында от жағу күрдтер үшін Наурыздың басты символы болып табылады. Зороастризмде от – жарық, игілік және тазарудың символы. Ахура Мазданың қарсы тұратын зұлым күші Ангра Майньюға зороастрийлер жыл сайын үлкен отпен қарсылық көрсетті, бұл олардың зұлымдыққа және арх-шайтандарға деген қарсылығы мен жеккөрушілігін білдірді. Күрд аңыздарында бұл мереке күрдтердің тираннан құтылуын тойлайды және күрдтердің мүддесін қолдаудың тағы бір жолы ретінде қарастырылады. Мереке наурыз айының күн мен түн теңелуімен сәйкес келеді, ол әдетте 21 наурызда болады және көбінесе 18-24 наурыз аралығында өткізіледі. Бұл фестиваль күрдтердің көпшілігі үшін күрдтік ұлттық санасы тұрғысынан маңызды орынға ие. Мұсылман тарихшысы Масудидің "Алтын шалғындары", парсы ақыны Фердоусидің шамамен 1000 жылы жазылған поэмасы "Шахнаме" және ортағасырлық күрд тарихшысы Шерефхан Бидлисидің "Шарафнаме" еңбектерінде айтылады. Курдтар Зухак деп атаған Захак – Иранды жаулап алған зұлым ассириялық патша, оның иығынан жыландар өсіп шыққан. Захақтың билігі мың жылға созылды; оның зұлымдығы Кюрдистанға көктемнің келмеуіне себеп болды. Көтеріліске Каве (осетия тілінде Курдалегон) (кейде Кава деп те аталады), алты ұлын Захакқа құрбан берген ұста бастама жасады. Каве оларды әскерге айналдырып, Захақтың сарайына аттанды, онда Каве патшаны балғамен өлтірді. Каве жеңісті тойлау және қолдаушыларын шақыру үшін төбелерде от жақты, ал ертесі күні көктем Кюрдистанға оралды. 12 ғасыр географы Якут Хамави Зорды (Зур) еске алады. 1930 жылдары күрд ақыны Тауфик Абдулла жаңа күрд мәдени жаңаруын қадағалау үшін Кава туралы бұрыннан белгілі, өңделген нұсқаны пайдаланды.
Newroz or Nawruz is the Kurdish celebration of Nowruz; the arrival of spring and new year in Kurdish culture. The lighting of the fires at the beginning of the evening of March 20 is the main symbol of Newroz among the Kurds. In Zoroastrianism, fire is a symbol of light, goodness and purification. Angra Mainyu, the demonic anti thesis of Ahura Mazda, was defied by Zoroastrians with a big fire every year, which symbolized their defiance of and hatred for evil and the arch demon. In Kurdish legend, the holiday celebrates the deliverance of the Kurds from a tyrant, and it is seen as another way of demonstrating support for the Kurdish cause. The celebration coincides with the March equinox which usually falls on 21 March and is usually held between 18 and 24 March. The festival has an important place in terms of Kurdish identity for the majority of Kurds. The Meadows of Gold by Muslim historian Masudi, the Shahnameh, a poetic opus written by the Persian poet Ferdowsi around 1000 AD, and the Sharafnameh by the medieval Kurdish historian Sherefxan Bidlisi. Zahak, who is named Zuhak by the Kurds, was an evil Assyrian king who conquered Iran and had serpents growing from his shoulders. Zahak's rule lasted for one thousand years; his evil reign caused spring to no longer come to Kurdistan. The revolt was led by Kaveh (also known as Kawa) (in the Ossetian language, Kurdalægon), a blacksmith who had lost six sons to Zahak.) were trained by Kaveh into an army that marched to Zahak's castle where Kaveh killed the king with a hammer. Kaveh is said to have then set fire to the hillsides to celebrate the victory and summon his supporters; spring returned to Kurdistan the next day. The 12th century geographer Yaqoot Hamawi mentions Zor (Zur
In the 1930s, the Kurdish poet Taufik Abdullah, wanting to instill a new Kurdish cultural revival, used a previously known, modified version of the story of Kawa.
Нұроз дәстүрлері мен мерекелері
Жаңаруз күрд мәдениетіндегі ең маңызды мереке болып саналады және ойын-сауық, би, отбасылық жиналыстар, арнайы тағамдар дайындау және өлең оқу сияқты көңіл көтеру уақыты болып табылады. Жаңаруз мерекесінің әр түрлі өңірлерде өзіндік ерекшеліктері бар. Ол "Нуруз" бен әрмендердің дәстүрлі Жаңа жылы – Навасардың ортақ екенін айтады, сонымен қатар Навасарды тек 11 ғасырда көктемнің басында емес, жаздың соңында тойлана бастағанын көрсетеді. Оның сөзінше, Жаңаруз – Навасар өлгендерді еске алумен байланысты ауыл шаруашылығы мерекесі болған [ ] және жаңбыр мен егін молуын қамтамасыз етуді мақсат еткен.1 Армян Навасардының ірі орталығы, Ананикиян атап көрсеткендей, Багаван – отқа табыну орталығы еді.
Саяси мәндері
Курдтардың "Ньюрозға" қатысы 1950 жылдардан бастап күшейді, осы кезде Таяу Шығыстағы және Еуропадағы күрдтер оны дәстүр ретінде қабылдай бастады. Түркияда күрдтік өркендеудің қудалануынан кейін, "Ньюроз" мерекесін қайта жаңғырту күшті әрі саяси сипат алды, сонымен қатар күрд халқының қайта тірілуінің символына айналды. Түркия премьер-министрі Сүлеймен Демирел басшылығымен "Невруз" мерекесі "Невруз" деп жазылып, оның Орталық Азияда пайда болғаны айтылып, заңдастырылды. Үкімет күрд ұлтшылдығының өсуіне қарсы тұруға тырысты, бірақ оны күрдтер кеңінен қолданады. "Ньюроз" деп дұрыс жазғаны үшін бірнеше түрік газеттері сотталды. Түркияның күрд аймақтарында, әсіресе Шығыс Анатолияда, сондай-ақ көптеген күрдтер тұратын Стамбул және Анкарада адамдар жиналып, оттың үстінен секіреді. Бұл түрік күштерінің күрд көтерілісшіл қозғалыстарын қолдайтын деп саналған мыңдаған адамды ұстауына әкелді. 1992 жылғы "Ньюроз" мерекесінде түрік үкіметі 90-нан астам күрд қатысушыны қаза қылды. 2008 жылы екі қатысушы мерт болды. Сирияда күрдтер ұлттық киімдерін киіп, жаңа жылды тойлайды. Human Rights Watch мәліметінше, Сирия күрдтері "Ньюрозды" тойлау үшін күреске мәжбүр болды, ал бұрынғы тойлаулар бірнеше өлім мен жаппай ұстауларға әкелді. Үкімет күрдтерге қатысты саяси демонстрацияларға айналмаған жағдайда "Ньюроз" мерекесіне төзімділік танытатынын мәлімдеді. Диаспорадағы күрдтер де жаңа жылды тойлайды: Австралиядағы күрдтер "Ньюрозды" жаңа жылдың басталуы ғана емес, сонымен қатар күрд ұлттық күні ретінде де тойлайды; Лондонда ұйымдастырушылар 2006 жылдың наурыз айында 25 000 адам "Ньюрозды" тойлағанын бағалады. Токионың солтүстігіндегі Сайтама префектуралық саябақтар мен жасыл жеңілдіктер қауымдастығы күрд босқындарына бұл қалада "Ньюроз" мерекесін өткізуге рұқсат бермеді. Олар The Asahi Shimbun газетіне бейтаныс адамдар телефон мен электрондық пошта арқылы күрдтердің өтінішін қабылдамауға қысым жасағанын айтты; осы себепті қауымдастық директоры наразылық білдірушілер паркте көтеріліп, проблема тудыруы мүмкін деген сылтаумен фестивальге рұқсат бермеді. Бірақ 23 қаңтарда қауымдастық өз шешімін кері алып, бұл қателік болғанын айтып, "Ньюроз" фестивалінің ұйымдастырушыларынан кешірім сұрады.