Гунгуньяна, Газа империясының соңғы патшасы, португалдарға қарсы көтеріліс жасап, жеңіліске ұшырады. Өмірінің соңына дейін жер аударылды. Мозамбик тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Газа империясының патшасы
King of the Gaza Empire
Нгунгуньяне, сондай-ақ Мдунгадзе Нгунгуньяне Нсумало, Нгунгунхана немесе Гунгунхана Рейналдо Фредерико Гунгунхана (шамамен 1850 – 23 желтоқсан 1906) – португал империясының тайпалық патшасы және вассалы, көтеріліс жасаған, генерал Хоаким Музинхо де Альбукеркеден жеңіліске ұшырап, қалған өмірін елден қуушылықта өткізді. Алдымен Лиссабонда, кейіннен Азор аралдарындағы Терсейра аралында тұрды. Гунгунхана – қазіргі Мозамбик құрамына кіретін Газа империясының соңғы императоры. "Газаның арыстаны" атымен танымал, ол шамамен 1884 жылдан 1895 жылдың 28 желтоқсанына дейін билік жүргізді – сол күні Хоаким Музинхо де Альбукерке оны Шамите бекітілген ауылында тұтқынға алды. Еуропалық баспасөзде оның жақсы танылғанына байланысты португалдық колониялық әкімшілігі оны әдеттегідей атуға жібермей, елден қууға шешім қабылдады. Ол ұлы Годиде және басқа да жоғары лауазымды тұлғалармен бірге Лиссабонға жеткізілді. Монсанто бекінісінде қысқа уақыт болғаннан кейін, ол Азор аралдарына ауыстырылды, онда он бір жылдан кейін қайтыс болды.
Ngungunyane, also known as Mdungazwe Ngungunyane Nxumalo, N'gungunhana, or Gungunhana Reinaldo Frederico Gungunhana, (c. 1850 – 23 December 1906) was a tribal king and vassal of the Portuguese Empire, who rebelled, was defeated by General Joaquim Mouzinho de Albuquerque and lived out the rest of his life in exile, first in Lisbon, but later on the island of Terceira, in the Azores. Gungunhana was the last dynastic emperor of the Empire of Gaza, a territory now part of Mozambique. Nicknamed the Lion of Gaza, he reigned from around 1884 to 28 December 1895, the day he was imprisoned by Joaquim Mouzinho de Albuquerque in the fortified village of Chaimite. Because he was already known to the European press, the Portuguese colonial administration decided to exile him, rather than send him to face a firing squad, as would normally be the case. He was transported to Lisbon, accompanied by his son Godide and other dignitaries. After a brief stay at the Fort of Monsanto, he was transferred to the Azores, where he would die eleven years later.
Өмірбаян
Бастапқыда Мдунгадзе (зулу тілінде "халықты шатастыратын адам" деп мағына беріледі) деген есіммен аталған, ол 1884 жылы таққа отырғанға дейін осы атпен танымал болды, ал содан кейін Нгунгунханэ деп аталды. Ол шамамен 1850 жылы туған. Ауызша дәстүрге сәйкес, ол Газа аймағында, Замбези және Инкомати өзендері арасында дүниеге келген, бірақ, көп болса, сол кезде Нгуни халқының негізгі елді мекендері орналасқан Лимпопо өзенінің жағасында туған болуы мүмкін. Ол 1861 жылдан 1884 жылға дейін Газа патшасы болған Мзиланың (немесе Музиланың) және қайтыс болғаннан кейін Умпибекезана атымен танылған Йосионың ұлы еді. Оның әкесі – Зулуландтан солтүстікке қарай жорық жасаған әскердің басшысы және Газа империясын құрған Сошанганенің ұлы және мұрагері.
Originally given the name, Mdungazwe (defined in Zulu as 'one who confuses the people'), a name he carried until he assumed the throne in 1884, whereupon he would be known as Ngungunhane, he was born around 1850. According to oral tradition, he was born in the territory of Gaza, somewhere between the rivers Zambezi and Incomati, but, very probably, on the banks of the Limpopo River, where the main settlements of the Nguni people then stood. He was the son of Mzila (or Muzila), who was king of Gaza from 1861 to 1884, and Yosio, posthumously known as Umpibekezana. His father was the son and successor of Soshangane who, as head of an army advancing northward from Zululand, had founded the Gaza Empire.
Алғашқы жылдары (1850-1864)
Мундагази күрделі қоғамның ортасында, зор әлеуметтік және саяси тұрақсыздық кезеңінде дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі Сошангане (кейде Маникус немесе Манукоси деп те атайды) қазіргі Оңтүстік Африка аумағындағы суазилерге туысқан нгуни тілді халықтың патшасы (немесе Нкоси) болды. Сошангане сондай-ақ Мфекане (Ұлы шашырау) басталғаннан кейін Зулуландтан солтүстікке көшіп келген қуатты әскердің сөзсіз басшысы еді. 1820-1830 жылдар аралығында солтүстікке қарай жылжу барысында Сошангане шамамен екі жүз тайпа басшыларын өзінің қарауында болуға көндірді. Олардың соңғы мақсаты, жоспарланған немесе жоспарланбаған, Мапуто және Замбези өзендері арасындағы жерлер болатын. Осы процесте нгунилер жергілікті халықтарды ығыстырып, біріктіріп, немесе қырды. Олар келген соң Сошангане өз империясын құрып, оған Газа (әкесінің әкесінің аты) деген ат берді. Газа империясының алғашқы кезеңінде аумағы шамамен 700 км² болды. Нгунилердің келуімен жергілікті халықтар мен Мозамбик жағалауында бекінген португал саудагерлері арасындағы салыстырмалы тыныштық зор қасіреттер мен жаңа билікке күштеп бағыну арқылы бұзылды. Бұл ондаған жылдарға созылған қауіпсіздіксіздік пен үрей атмосферасын құрды.
Mundagazi was born into a complex society during a period of great social and political instability. His grandfather, Soshangane (also called Manicusse or Manukosi), was the king (or Nkosi) of a Nguni speaking people, related to the Swazi, whose ancestral lands were in the territory of present day South Africa. Soshangane was also the undisputed leader of a powerful army that, following the onset of the Mfecane (The Great Scattering), migrated to the north from Zululand. On their way north, throughout the 1820s and into the 1830s, Soshangane was able to persuade the chiefs of about two hundred tribes to become his vassals. Their ultimate destination, planned or not, was land located between the Maputo and Zambezi rivers. In the process, the Nguni displaced, co opted, or slaughtered the native peoples. Upon arrival, Soshangane founded an empire to which he gave the name, Gaza (the name of his grandfather). In its initial stages, Gaza had about of land. With the arrival of the Nguni, the relative quiet that had prevailed among the local peoples and the Portuguese traders, who had established themselves along the Mozambican coast, was rudely broken by a succession of massacres and forced submissions to a new power. This created a climate of insecurity and fear that remained for decades.
Газа империясының құрылуы
Шамамен жиырма жылдық саяхаттан кейін Сошангане және оның халқы Лимпопо өзені аңғарында өздерінің билік орталығын құрып, Шамите ауылын негіздеді және оны астанасы деп жариялады. Португалия, осы аймақтардағы ең ұзақ мерзімді еуропалық өкілдік ретінде, 1840 жылдың тамызында Маникус сарайына елшілік жіберуге шешім қабылдады. Бұл делегацияны энсинг Каэтано Пинто дос Сантос басқарды, оған достық шарты жасау, патшаға қысқа найза мен қалқанға айырбастау үшін семсер мен белбеу табыстау туралы нұсқаулар берілді. Елшілік қабылданып, бірақ Маникус Португалия патшасымен достық келісімнің қазіргі уақытта қандай да бір пайдасын көре алмайтынын мәлімдеді. (Бұл туралы 1840 жылдың 18 қарашасында энсинг Каэтано Пинто дос Сантос ұсынған және Ингамбанедегі Ұлттық фермалардың тіркеушісі Жоао Каэтано Диас архивінде сақталған есепте жазылған.) Семсер қысқа найзаға айырбасталғанмен, шабуылдар тоқтамады. Осылайша, шамамен 1850 жылы Мундагаз дүниеге келді. Мзиланың ұлы, патшалық әулеттен шыққан ханзада, Маникус оны болашақ мұрагер деп есептеді. Жауынгерлік өмірге дайындалған ол, кішкентай кезінен бастап әкесі мен атасы жасаған жылдық саяхаттарға қатысты.
After a walk of nearly twenty years' duration, Soshangane and his people established the center of their power in the valley of the River Limpopo founded the village of Chaimite, and declared it his capital. Portugal, as the longest standing European presence in those territories, decided to send an embassy to the court of Manicusse in the August of 1840. The delegation was led by Ensign Caetano Pinto dos Santos, who had instructions to establish a treaty of friendship, delivering a sword and a sash to the king in exchange for a short spear and a shield. The embassy was received, but Manicusse said that, at the moment, he saw no advantage in a treaty of friendship with the king of Portugal. (This is documented in a report, dated 18 November 1840, submitted by Ensign Caetano Pinto dos Santos and archived by the Registrar of the National Farms in Inhambane, João Caetano Dias.) Even though the sword was exchanged for the short spear, the attacks continued. So it happened that, around 1850, Mundagaz was born. A prince of royal blood and son of Mzila, Manicusse considered him a putative heir. Educated for the life of a warrior, from a young age he participated in the same annual walks his father and grandfather had taken.
Династиялық дағдарыс
1858 жылы Манукуза қайтыс болғанда, Мзила, Мундагазидің әкесі, және оның інісі Мавеве тақ үшін күресіп, бір-біріне қарсы шықты. Ұзаққа созылмаған қарулы қақтығыстан кейін Мавеве жеңіске жетті. 1859 жылы ол өз артықшылығын пайдаланып, бауырлары мен олардың отбасыларына шабуыл жасауға шешім қабылдады. Мзила Трансвалға қашып, ағасын тақтан түсіру үшін әскер жинады. Мундагаз, әлдебір, әкесімен бірге елден шығып, Мавевенің олардың әулетін жою әрекетінен құтылды. Португалиялық отаршылдық басшылығы Мавеве әкесі мен оның ізашары сияқты агрессивті және наразылық тудыруға бейім болады деп сенді. Олар оңтүстіктегі бур көршілерімен және Нгуни үстемдігінен қорқытқан көптеген жергілікті тайпа басшыларымен бірге оған қарсы бірігуді шешті. Оранж еркін мемлекетінің президенті мен бірнеше бур шенеуніктері 1861 жылдың 29 сәуірінде Португалияның вице-консулымен кездесіп, Мавевеге қарсы ресми одақ құруды ұсынды, бұл ұсыныс тартыншақтықпен қабылданды. Бірақ бұл күмәндер Мавеве Луренсу Маркес (қазіргі Мапуту) португалдық колониясынан аяқ киім түрінде салық талап еткенде жойылды, соның ішінде жүкті португал әйелдерінен екі есе салық алу туралы талап та болды. Осы талап орындалмаса, Мавеве аймақтағы португалдық мүдделерге қарсы толық қырып тастау саясатын жүргізуге мәжбүр болады деп қорқытты. Луренсу Маркестің сол кездегі губернаторы Онофре Лоуренсу де Пайва де Андраде Мавевеге мылтық оғын жіберіп, оның салықсы осылай болады деп жауап берді.
When Manukuza died in 1858, the competition for the throne pitted Mzila, the father of Mundagazi, and Mawewe, his uncle, against one another. After a brief period of armed strife, Mawewe emerged victorious. He decided, in 1859, to press his advantage by attacking his brothers and their families. Mzila was able to escape to the Transvaal, where he organized an army to overthrow his brother. Mundagaz probably followed his father into exile, escaping the attempt by Mawewe to destroy their lineage. The Portuguese colonial administration became convinced that Mawewe was likely to be just as aggressive and fractious as his father and predecessor had been, and they, together with their Boer neighbors to the south, and many local tribal leaders, who also felt threatened by the prospect of Nguni domination, decided to unite against him. The president of the Orange Free State, and a number of Boer officials, on 29 April 1861, met with the vice consul of Portugal, and proposed a formal alliance against Mawewe, a proposal that was accepted with reluctance. However, these reservations disappeared when Mawewe demanded that the Portuguese colony at Lourenço Marques (now called Maputo) pay tribute in the form of footwear, including a clause that required pregnant Portuguese women to pay a double tribute. This was backed by a threat that failure to comply would cause Mawewe to undertake a scorched earth policy against Portuguese interests in the region. Onofre Lourenço de Paiva de Andrade, then governor of Lourenço Marques, responded by sending a rifle cartridge to Mawewe, saying that this would be the form his tribute would take.
Азаматтық соғыс
Соғыс жарияланды, және 1861 жылдың 2 қарашасында Мзила Луренсу Маркеске келді, адалдығын сақтау шартымен португалдық қолдауды қабылдады. Осы сәттен бастап Мзила өзінің заңды патша екенін жариялады, және соғыс қарқынын күшейтті. Шешуші шайқас 1861 жылдың қараша айының соңында Матола жағалауынан Моамба жеріне дейін, шамамен жиырма километрге созылған аралықта болды. Аз санды әскерге қарамастан, Мзила жеңіске жетті, ал 30 қарашада Луренсу Маркес түрмесіне келді, онда губернатор оны құшақ жайып қарсы алды. 1861 жылдың 1 желтоқсанында шартқа қол қойылды, онда Мзила португал азаматы екені айтылды. Португалия үкіметі бекіткен осы келісімнің тізімі 1863 жылдың 18 ақпанында, сол кездегі Теңіз және Шетел істері министрі Жозе да Силва Мендес Леалдың бұйрығымен жарияланды. 1861 жылдың 16 желтоқсанында Мапуту алқабында Мзиланың тағы бір маңызды жеңісі одақты нығайтты. Португалия Мзилаға екі мың мылтық, елу мың оқ-дәрі және он екі жүз кремний тасын берді. Сонымен қатар, португалдар буралардың қолдауын алды және Мавеве жергілікті билігіне қарағанда Португалия королінің билігіне бағынуды қалаған жергілікті басшылармен келіссөздер жүргізді. Бәрі де Мзиланың пайдасына болды. Соғыс 1864 жылға дейін жалғасты, және патшалық астанасы Лимпопо өзенінің алқабынан Саве өзенінің солтүстігіндегі Мосуризеге, қазіргі Мозамбик провинциясы Маникаға көшірілді. Бірақ Мзила Нгуни және оның қарауындағы елдерді басқару өнерін біртіндеп меңгерді. 1864 жылдан бастап ол Газа империясының сөзсіз билеушісі болды. Осы оқиғалардың нәтижесінде Мундагаз ханзадалардың арасында болашақ мұрагер ретінде көзге түсті және билікке қадам баса бастады.
War was declared, and, on 2 November 1861, Mzila arrived in Lourenço Marques to accept Portuguese support in return for his allegiance. From this point forward, Mzila broadcast his claim to be the rightful king, and the war gained momentum. The decisive battle was waged in late November 1861, along a line of nearly twenty kilometres from the beaches of Matola to the land of Moamba. Despite having fewer men, Mzila won, and, on 30 November, he showed up at the prison in Lourenço Marques, where he was amicably received by the governor. On 1 December 1861, a treaty was signed, in which it stated that Mzila was a Portuguese subject. A record of this agreement, which was approved by the Portuguese government, was published in the orders of 18 February 1863 by José da Silva Mendes Leal, then Minister of the Navy and Overseas. A new and decisive victory in battle by Mzila on 16 December 1861 in the Maputo valley, consolidated the alliance. In all, Portugal had provided Mzila two thousand rifles, fifty thousand rounds of ammunition, and twelve hundred flints. In addition, the Portuguese had secured the support of the Boers and undertaken intermediation with local leaders, who preferred to submit to the suzerainty of the distant king of Portugal rather than the local hegemony of Mawewe. All of this accrued to Mzila's benefit. Although the war lasted until 1864, and the capital of the kingdom was moved from the valley of the Limpopo River to Mossurize, north of the river Save, in the current Mozambican province of Manica, Mzila was gradually mastering the art of controlling the Nguni and its vassals. From 1864 onward, he was the undisputed ruler of the Empire of Gaza. With these events, Mundagaz became a potential successor among the princes, and he began a journey that would lead to power.
Мзила билігі (1864-1884)
Соғыстан кейін Мзила өзінің билігін бекітуге және Газа империясын кеңейтуге өзін арнады. Ол әкесінің үлгісімен билік етіп, темірдей қатаңдықпен басқарды және өзінің барлық иеліктерін бақылауда ұстау үшін ұзақ қашықтықтарды жүріп өту әдетін сақтады. Астана Мосуризеде қалды, ал бұрынғы астана Хаимите ауылы қажылық орынына, өткен ерліктерге арналған естеліктерге және ата-бабалардың рухтарының мекеніне айналды. 1861 жылы жасалған келісімге және оны таққа отырғызған португалдармен жасалған одаққа қарамастан, Мзиланың жауынгерлері бірнеше рет Софала және Ингамбанедегі португалдық колонияларын тонап, қысым жасады, бұл ресми келісімдерге де, Мзиланың достық және алғыс айту туралы жиі білдірілімдеріне де қайшы келетін шиеленіс атмосферасын тудырды.
After the war, Mzila devoted himself to the consolidation of his power and the expansion of the Empire of Gaza. He maintained the style of governance of his father, ruling with an iron hand and keeping the habit of walking long distances to keep tabs on all of his domains. The capital remained at Mossurize, and the village of Chaimite, the former capital, became a place of pilgrimage, of memorials devoted to past feats, and a dwelling place for ancestral spirits. Despite the treaty signed in 1861 and the effective alliance with the Portuguese that had gained him his throne, the warriors of Mzila ran roughshod over the Portuguese colonies at Sofala and Inhambane several times, and a climate of tension developed that did not accord with the formal agreements and Mzila's frequent expressions of friendship and gratitude.
Еуропалықтардың арасындағы бәсекелестік
Сонымен қатар, аймақта Еуропалық отаршылдық державалар арасындағы бәсекелестік күшейіп, олар Африканың көбірек аумағын бақылауға ұмтылды. Еуропалық колонияларды Африкада кеңейтуге бағытталған ашылу экспедициялары көбейіп, Газа жеріне миссионерлер мен саудагерлердің саяхаттары да жиіледі. Лиссабон Африканың оңтүстігіндегі португалдық колонияларды құру арманына көш бастады – Үнді мұхитындағы Мозамбиктен Атлантикадағы Анголаға дейін, барлығы да Еуропада жасалған Африка карталарындағы португалдық иеліктерінің дәстүрлі қызғылт түсімен боялған. 1880-жылдардың басында Мзиланың билігі аяқталуға жақын келгенде, еуропалықтар арасындағы бәсекелестік күрт өсті. Олардың ішкі аймаққа жасаған экспедициялары жиіледі және Газа аумағына тереңірек енді. Мзилаға кен байлықтарын өндіруге рұқсат беру үшін көрсетілетін қысым да артты. Португалиямен стратегиялық тепе-теңдікті сақтап, Мзила 1882 жылдың 27 қаңтарында екі әскер колоннасымен Лоуренсо Маркеске сапар шегіп, адалдығын білдірді және Софала мен Ингамбанеге жасалған шабуылдарды түсіндірді. Губернатор оны лайықты құрметпен қарсы алып, өгіз, күріш және арақ сыйлады. Одан көп ұзамай, сол жылдың ортасында Мзила лагерінің үстінде португалдық туды көтеруді сұрады.
Simultaneously, there was increasing competition in the region among the European colonial powers in the region who were vying for control of more African territory. Expeditions of discovery aimed at broadening European colonies Africa were more and more frequent, and there were more and more missionaries and traders visiting the land of Gaza. Lisbon had already started to nourish ambitions of a swath of Portuguese colonies across southern Africa, from Mozambique on the Indian Ocean to Angola on the Atlantic, all of them colored pink, the traditional color of Portuguese possessions on maps of Africa produced in Europe. At the beginning of the 1880s, when the reign of Mzila was approaching its end, competition among the Europeans grew rapidly. Their expeditions into the interior increased in frequency, penetrating more deeply into the territory of Gaza. The pressure on Mzila to permit the mining of minerals also grew. Maintaining a policy of striking a strategic balance with Portuguese interests, Mzila, on 27 January 1882, accompanied by two columns of troops, visited Lourenço Marques, to pledge his allegiance and to offer his explanations of the attacks on Sofala and Inhambane. He was received, with all appropriate honors, by the governor, who offered him oxen, rice, and spirits. Soon after, in the middle of that year, Mzila asked for a Portuguese flag so that he could fly it over his camp.
Мзиламен ресми қарым-қатынастар
Келесі жылы, 1883 жылы, Португалия Мзила сарайына елші тағайындау туралы шешім қабылдады. Бұл міндетті сол аймақта тәжірибесі бар Антонио Мария Кардосо атқарды, ол дереу Мзила қазіргі Зимбабведегі Булавайо маңында болған жерге жіберілді. Лагерьге жақындасуға және қабылдануға рұқсат алу үшін ұзақ күтістен кейін Антонио Мария Кардосо Мзиламен кездесуге қол жеткізіп, жақсы қабылданып, құрмет көрді. Сол жылы Маникаға Мзиламен сөйлесу үшін барған артиллерия капитаны Хоаким Карлос Пайва де Андрада да осылай болды. Дегенмен, жергілікті халықпен көрінетін жақсы қарым-қатынасқа қарамастан, Африкадағы аумақтарды иеленуді негіздеу үшін отарлаушы держава өз иеліктерін тиімді пайдалану және басқару қабілетін көрсетуі керек деген талап Еуропа елдері арасында күшейді. Осы кезде, Африкаға басқа еуропалық державалардың араласуының артуын ескере отырып, Португалия Роберто Ивенс және Герменгильдо Капело басқаратын ірі саяхаттарды ұйымдастыру арқылы Африкадағы өз беделін нығайтуға шешім қабылдады, олар Африканың ішкі аймақтарын игеру мүмкіндігін көрсетуге бағытталған еді. Әрине, Мзила өмірінің соңғы жылына енгенін білмеді. Ол мыңдаған шақырым қашықтықта Еуропа дипломаттары Берлин конференциясында Африканы еуропалық державалар арасында бөлісу жоспарын жасап отырғанын да сезбеді. 1884 жылдың тамыз айының соңында ол қайтыс болғанда, еуропалықтар Газаның болашағын анықтайтын қағидаларды бекіту үшін жиналған еді.
The following year, in 1883, Portugal decided to appoint an ambassador to the court of Mzila. The assignment fell to António Maria Cardoso, a man experienced in the region, who was dispatched immediately to the place where Mzila was sojourning, in the neighborhood of Bulawayo, in what is now Zimbabwe. After a long wait to get permission to approach the camp and to be received, António Maria Cardoso managed to secure an audience with Mzila and was well received. The same happened to the captain of artillery, Joaquim Carlos Paiva de Andrada, who went to Manica that year to speak to Mzila. However, despite the apparently satisfactory relationship with the natives, pressure was rising among the European powers to require that a colonizing power demonstrate its ability to effectively exploit and administer its domains in order to justify the possession of territories in Africa. At this time, given the increasing involvement of other European powers in Africa, Portugal decided to strengthen its presence on that continent by organizing major expeditions of exploration, especially those of Roberto Ivens and Hermenegildo Capelo, aimed at demonstrating the feasibility of an occupation of the interior of Africa. Of course, Mzila didn’t know that he had entered the last year of his life. Neither did he realize that, thousands of kilometers away, white European diplomats were gathering at the Berlin Conference, where they intended to devise a scheme for sharing Africa among the European powers. When he died in late August 1884, the Europeans were meeting to set rules that would determine the future of Gaza.
Мұрагерлік
Патша Мзиланың төрт ұлы болды: Мафемани, Ханиани, Мдунгадзе (Нгунгуньяни) және Мафабази. Болашақ патша Нгунгуньяни біртіндеп маңызға ие болып, сарайының басты тұлғаларының біріне айналды. Әкесі қайтыс болғанда Мдунгадзе Мзиланың заңды мұрагері емес еді, бұл лауазым оның толыққанды мұрагері, Мафеманның туған ағасы, анасы басты әйел (нкосицазе) болғандықтан оған тиесілі еді. Мдунгадзе тақ үшін соғыс ашты және Газа тағына ие болу үшін Мафеманиді өлтірді. Бұл Нгуни халқының дәстүрі бойынша, Ханиани мен Мафабазидің қашуға мәжбүр болуына себеп болды, нәтижесінде Мдунгадзе мұрагер ханзаданы бәсекеден шығарды және қалған екі ағасын (жарыстас) – Ханиани мен Мафабазиді елден қуды. Осылайша, 1884 жылы Мдунгадзе Газаның билеушісі болып ант берді және өзіне Нксумалоның Мзила ұлы, Газаның арыстаны Нгунгуньяни деген ат қойды.
King Mzila had four sons Mafemani, Hanyani, Mdungazwe (Nghunghunyani) and Mafabazi , the future King Nghunghunyani, was gradually gaining importance, becoming one of the leading figures of his court. When their father died, Mdungazwe was not the legitimate heir of Mzila, a position held by his Legitimate heir half brother, Mafemane, whose mother was the principal wife (nkosicaze). Mdungazwe waged a war for the throne and killed Mafemani to gain the throne of Gaza . . This forced Hanyani and Mafabazi to go for refuge, a tradition of the Nguni, which resulted in Mdungazwe removing the crown prince from contention and forcing his other two of his half brothers (rivals), Hanyani and Mafabaze, to flee into exile. So in 1884, Mdungazwe was sworn in as the ruler of Gaza and he gave himself the name Nghunghunyani son of Mzila of Nxumalo the Lion of Gaza.