Ким Ки Ён: Корей кинорежиссерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Оңтүстік Кореяның кинорежиссері (1919–1998)

Ким Ки Ён (김기영; 10 қазан 1919 – 5 ақпан 1998) – Оңтүстік Кореяның кинорежиссері, өзінің терең психосексуалдық және мелодрамалық қорқыныш фильмдерімен танымал, көбінесе олардың әйел персонаждарының психологиясына назар аударатын. Ким Кореяда отаршылдық кезеңде Сеулде дүниеге келді, Пхеньянда өсті, онда ол театр мен киноға қызығушылық танытты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Кореяда ол стоматологияны оқығанмен қатар, театрмен де айналысты. Корея соғысы кезінде ол АҚШ Ақпарат қызметі үшін үгіт фильмдерін жасады. 1955 жылы ол қолданыстан шығарылған кино жабдықтарын пайдаланып, өзінің алғашқы екі фильмін түсірді. Осы екі фильмтің сәттілігінен кейін Ким жеке өндіріс компаниясын құрып, он жыл бойы танымал мелодрамаларды жасады. Ким Ки Ённың ересек стильдегі алғашқы туындысы – 1960 жылғы «Қызметші» фильмі болды, онда күшті фатальдық әйел кейіпкері бейнеленген. Бұл фильм барлық уақыттағы ең үздік корей фильмдерінің бірі саналады. 1960 жылдардағы «Алтын ғасырдан» кейін 1970 жылдар корей киносының тарихында үкіметтік цензура мен көрермендер азаюына байланысты төмендеу кезеңі болды. Дегенмен, Ким тәуелсіз жұмыс істеп, осы кезеңде өзінің ең эксцентриктік фильмдерін жасады. «Жәндік әйел» (1972) және «Иодо» (1977) сияқты фильмдер сол кезде сәттілікке жетіп, шығуымен бірге және кейінірек қайта жаңғырылып, Оңтүстік Кореяның жас режиссерлеріне үлкен әсер етті. 1980 жылдары Кимнің танымалдылығы төмендеді және оның туындыларының саны он жылдың екінші жартысында азайды. 1990 жылдардың көп бөлігінде басты ағымнан тыс қалған Ким 1990 жылдардың басында Оңтүстік Кореяның кино форумдарында культ фигурасына айналды. Оның туындыларына халықаралық қызығушылық 1997 жылғы Пусан халықаралық кинофестивалінде өткен ретроспективті көрсетуден кейін оянды. 1998 жылы үйінде өрт шыққанда ол әйелімен бірге қаза тапты. Берлин халықаралық кинофестивалі 1998 жылы Кимнің есіміне арналған ретроспективті көрсету ұйымдастырды, ал француздық Cinémathèque 2006 жылы Кимнің 18 фильмін көрсетті, олардың кейбіреулері жаңадан табылған және қалпына келтірілген. Корея кино кеңесінің (KOFIC) күш-жігері арқасында Ким Ки Ённың бұрын жоғалған фильмдері қайта табылған және қалпына келтірілуде. Көптеген қазіргі танымал Оңтүстік Корея режиссерлері, соның ішінде Им Санг Су, Бонг Джун Хо және Парк Чан Ук сияқтылар Ким Ки Ённың олардың мансабына әсер еткенін айтады.

Kim Ki young (hangul=김기영; October 10, 1919 – February 5, 1998) was a South Korean film director, known for his intensely psychosexual and melodramatic horror films, often focusing on the psychology of their female characters. Kim was born in Seoul during the colonial period, raised in Pyongyang, where he became interested in theater and cinema. In Korea after the end of World War II, he studied dentistry while becoming involved in the theater. During the Korean War, he made propaganda films for the United States Information Service. In 1955, he used discarded movie equipments to produce his first two films. With the success of these two films Kim formed his own production company and produced popular melodramas for the rest of the decade. Kim Ki young's first expression of his mature style was in The Housemaid (1960), which featured a powerful femme fatale character. It is widely considered one of the best Korean films of all time. After a "Golden Age" during the 1960s, the 1970s were a low point in the history of Korean cinema because of government censorship and a decrease in audience attendance. Nevertheless, working independently, Kim produced some of his most eccentric cinematic creations in this era. Films such as Insect Woman (1972) and Iodo (1977) were successful at the time and highly influential on the younger generations of South Korean filmmakers both at their time of release, and with their rediscovery years later. By the 1980s, Kim's popularity had declined, and his output decreased in the second half of the decade. Neglected by the mainstream during much of the 1990s, Kim became a cult figure in South Korean film Internet forums in the early 1990s. Widespread international interest in his work was stimulated by a career retrospective at the 1997 Pusan International Film Festival. He was preparing a comeback film when he and his wife were killed in a house fire in 1998. The Berlin International Film Festival gave Kim a posthumous retrospective in 1998, and the French Cinémathèque screened 18 of Kim's films, some newly rediscovered and restored, in 2006. Through the efforts of the Korean Film Council (KOFIC), previously lost films by Kim Ki young continue to be rediscovered and restored. Many current prominent South Korean filmmakers, including directors Im Sang soo, Bong Joon ho and Park Chan wook, claim Kim Ki young as an influence on their careers.

Ерте өмір

Ким Ки Ён 1922 жылғы 10 қазанда Сеулдің Гё-дон ауданында, қазір Гёнъун-донның бір бөлігі болып табылатын Чонно-гу ауданында дүниеге келген. Оның отбасы бірнеше буын бойы Сеулде тұрған, ал әкесі Гвангхвамун қақпасының күзетшісі болған. Кимнің отбасы білімді және өнерге бейім болған. Оның әкесі Ким Сөк-чин ағылшын тілінің мұғалімі, ал анасы Хан Чжин-чо да мұғалім және Кёнги әйелдер колледжінің түлегі болған. Екеуі де бос уақытында сурет салған. 1930 жылы отбасы Пхеньянға көшіп, он жылға жуық онда тұрған. Оқушы кезінде оның бір өлеңі жапон газетінде жарияланып, сурет салу конкурсінде бірінші орынды жеңіп алған. Өнерге қабілетті болғанына қарамастан, Кимнің басты қызығушылығы медицина болды, ол 1940 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін медицина институтына түсуге өтініш берді. Осы кезде театр мен киноға өмір бойы қызығушылық таныта бастады. Ким жиі Киотоға барып, көптеген қойылымдарды тамашалап, көптеген халықаралық фильмдер көрді. Жозеф фон Штернбергтің "Марокко" (1930) және Фриц Лангтың "М" (1931) фильмдері оған ерекше әсер етті, олардың ықпалы оның пісіп-жетілген фильмдер стилінде көрінді. Жапон армиясына шақырылудан қашу үшін Ким 1945 жылға дейін Жапонияға қайтып, "Кішкентай Орхидея" атты театрлық үйірме құрды.

Үй қызметшісі

1960 жыл Оңтүстік Корея үшін шешуші жыл болды, сәуір революциясы арқылы Сингман Ридің билігінің аяқталуын белгіледі. 1962 жылы тағы бір әскери авторитар, генерал Пак Чун Хи билікке келді және Оңтүстік Кореяны шамамен екі онжылдық бойы басқарды. Бұл екі әкімшілік арасындағы салыстырмалы еркіндіктің қысқа мерзімі Екінші Республика деп аталды. Осы кезеңде кино өндірісшілері үкіметтік бақылаудың жеңілдеуінен пайдаланып, бірнеше тәжірибелік фильмдер түсірді. Режиссер Ю Хён Моктың "Мақсатсыз оқ" (1960) және Ким Ки Ённың "Үй шаруасы" (1960) фильмдері осы кезеңге жатады. Бұл фильмде Кимнің пісіп-жетілген стилі толыққанды көрінеді және ол корей киносының ең ұлы туындыларының бірі саналады. "Үй шаруасы" Кимнің сол кездегі корей киносының басты стилі болған реализмнен толық үзіліп, экспрессионизмнің өзіндік нұсқасына көшкенін білдірді. Сонымен қатар, "Жәндік әйел" (1972) және "Жануарлардың жемірілуі" (1985) фильмдерінің кем дегенде екеуі де "Үй шаруасы" фильмінің қайта түсірілімдері болып табылады. Ким оқиғаны үлгі ретінде пайдаланып, сценарийдің әртүрлі аспектілерін баса көрсетуге және әр жаңа оқиғаның негізгі жағдайының әртүрлі бөлшектеріне назар аударуға мүмкіндік алды. Фильмнің кассалық табысы Кимге Сеулдің Намсан ауданында алғашқы үйін сатып алуға мүмкіндік берді. Осы үш фильмде алғаш рет көрінген Кимнің пісіп-жетілген стиліне тән ерекшеліктері – готикалық артықшылық, сюрреализм, қорқыныш, бұзылулар және сексуалдық. Сол кездегі корей киносына тән реализм, үйлесімділік, тепе-теңдік және сезімталдыққа қарамастан, Кимнің фильмдері соғыстан кейінгі, индустрияланған Оңтүстік Корея қоғамы мен психологиясының шындығын эксцентрикалық және метафоралық жолмен көрсетеді. Осы фильмдер арқылы авторлық мәртебесін нығайтқаннан кейін, Кимнің 1960 жылдардың соңындағы фильмдеріндегі бірегей көзқарасы әлсіреп бастады. 1970 жылдары Оңтүстік Кореяның кино индустриясы үкіметтік цензура мен қаржы тапшылығынан төмендеді. Жергілікті кино индустриясының нашар жағдайынан кейін, Оңтүстік Кореяда кинотеатрларға келушілердің саны 1960 жылдардағы ең жоғары деңгейінен күрт төмендеді. Алайда, Ким Ки Ён жанрлық фильмдер сияқты B-фильмдерде тәуелсіз жұмыс істеп, осы кезеңде өзінің ең жаңашыл және жеке шығармаларын жасады. Ким "Отты әйел" (1971) фильмімен авторлық рухын толыққанды қалпына келтірді, бұл оның "Үй шаруасы" трилогиясының екінші бөлімі болды. Бұл фильм үшін Ким "Көк айдаһар" кино сыйлығының үздік режиссері атанды, ал актриса Юн Юх Чжун Ситжес кинофестивалінде үздік әйел актер сыйлығының арнайы атағын алды. Кимнің тәуелсіз өндірісті фильмдері тек сыншылардың ғана емес, сонымен қатар, көптеген фильмдер үкіметтік араласудан зардап шеккен дәуірде кассалық табысқа да ие болды. 1972 жылы Кимнің "Жәндік әйел" фильмі Сеулде 100 000-нан астам билет сатқан жалғыз фильм болды және 1973 жылы Бейсанг өнер сыйлығының үздік режиссері сыйлығын жеңіп алды. "Мен медицина саласында мамандық алған ғалыммын. Бұл мені техникалық қызметкерге жақын етеді. Кейбір жағынан адамдар машиналардан да дәл. Әрине, бұл олардың біліктілігіне байланысты. Мен тәуелсіз продюсер ретінде білікті жұмысшы болуым керек. Көптеген жағдайда фильмді тез түсіруге тура келді. Сол кезде ойын-сауықтың құндылығын ойда ұстадым. Мен бірде-бір фильмді фильмнің өзі үшін түсірген емеспін. Менің дәмім камера арқылы көруде. Бұл фильмнің түсірілуі де сол дәміме сай келеді. Ю Хён Мок көркем фильмдер түсіреді. Өйткені, режиссер Ю өнер фильмдерін түсіргісі келеді. Мен фильмдерді жүрегімнің жетелеуімен түсіремін, сондықтан талдауды бәріңе қалдырамын." – Ким Ки Ён. Сыншылардан жоғары баға алған, қаржылық жағынан табысты тәуелсіз режиссер болғанымен, Ким үкіметтік қысымға төтеп бере алмады. Ол 1975 жылы "Бан Гем Рёң" фильмін түсірді, бірақ ол кезде тыйым салынды және 1981 жылға дейін шығарылмады, 40 минуттан астам кадрлар цензураға ұшырады. Фильмде экологиялық, діни, әлеуметтік және сексуалдық табулар қарастырылып, оның ең басты көрінісі – некрофилия көрінісі. Паке бұл көріністі "корей режиссері түсірген ең қорқынышты, намысты көріністердің бірі" деп атады. Оңтүстік Кореялық кино сыншысы Ли Ён-ил Кимнің аяқ киімдері ешқашан жылтыратылмағанын және оның аздаған материалдық ләззаттарының бірі – дәмді кофе екенін еске алады. Ким Ки Ённың дәстүрлі емес және конформдық емес табиғаты оған Оңтүстік Кореяның бағытты кино индустриясына қатысудан алды. Оның кино қауымдастығындағы жалғыз ресми лауазымы – 1997 жылы қосылған Ұлттық өнер академиясының мүшесі болды, және ол өзінің мансабын дамытуға көмектесетін журналистермен достық қарым-қатынас жасаған жоқ. Алайда, 1980 жылдарға қарай Кимнің мансабы ескерусіз қалды. Оның B-фильмдерінің тақырыптарына әлдеқандай қызығушылық танытуы және фильмдерінің күшейе берген жабайы және бұзық сипаты кино қауымдастығынан оқшаулануына және кассада қаржылық сәтсіздіктерге әкелді. "Үй шаруасы" трилогиясының соңғы бөлімі "Отты әйел '82" (1982) бұрынғы екі онжылдықта ол көп рет түсірген оқиғаның одан да радикалды және барокколық нұсқасы болып табылады. Корей кино қоғамында Кимнің беделі қайтадан артып, оның туындылары халықаралық назар аударуын бастады. Оның бес фильмі 1996 жылы Токио халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Жаңа қызығушылықпен Ким "Дьявол әйел" деп аталатын жаңа фильмге кірісті. Ким фильм жұмысын бастамас бұрын немесе фестивальға қатыспас бұрын, ол және оның әйелі үй өртінде қайтыс болды, себебі электр тогының қысқа тұйықталуынан өрт шықты. 1970 жылға дейінгі корей фильмдерінің аз ғана бөлігі сақталды, ал Кимнің туындыларының 90% жоғалған деп есептелді. Пак Чан Ук "Үй шаруасы" фильмін өзінің мансабына ең үлкен әсер еткен фильмдердің бірі деп атайды және Ким Ки Ён туралы: "Ол қиратуда сұлулықты, зорлықта юморды және қорқынышты табуға және бейнелеуге қабілетті" дейді.

1960 was a critical year for South Korea, marking the end of the rule of Syngman Rhee through the civilian April Revolution. In 1962, another military authoritarian, General Park Chung Hee, would ascend to power and rule South Korea for nearly two decades. The short period of relative freedom between these two administrations was known as the Second Republic. During this time, filmmakers took advantage of the relaxation of governmental control over the film industry to create several boldly experimental works. Director Yu Hyun mok's film Aimless Bullet (1960) dates from this period, as does Kim Ki young's major breakthrough, The Housemaid (also 1960). A lurid, expressionistic melodrama set in an eerie house, involving sexual obsessions, murder and rats, this is the first film in which Kim's mature style is fully evident, and is widely regarded as one of the greatest Korean films ever made. The Housemaid marked Kim's full break with realism, the main style of Korean cinema at the time, into his own version of expressionism. Also, at least two other later films—Insect Woman (1972) and Beasts of Prey (1985)—are, in some ways, remakes of The Housemaid. By using the story as a template, Kim was able to emphasize different aspects of the scenario, and to concentrate on different details and aspects of the central situation with each new re telling. The box office success of this film enabled Kim to buy his first house, in the Namsan district of Seoul. Some of the characteristic traits of Kim's mature style, first seen in these three films, are gothic excess, surrealism, horror, perversions and sexuality. Although in stark contrast to the realism, harmony, balance and sentimentality typical of Korean cinema of the time, Kim's films, in an eccentric and metaphorical way, deal with the realities of postwar, industrializing South Korean society and psychology. After having firmly established his auteur status with these films, Kim's unique vision began to wane in his films of the later 1960s. During the 1970s, South Korea's film industry was at a low point due to government censorship and underfunding. Because of the poor state of the local film industry, cinema attendance in South Korea had dropped drastically since its high point in the 1960s. Kim Ki young, however, working independently in B movie like genre films, began to produce some of his most innovative and personal works at this time. Kim fully regained his auteurist spirit with Woman of Fire (1971), the second of his Housemaid trilogy. For this film, Kim was named Best Director at the Blue Dragon Film Awards and actress Youn Yuh jung was given Special Mention for Best Actress at the Festival de Cine de Sitges. Not only popular with the critics, Kim's independently produced films were box office successes during this era in which most films were harmed through heavy governmental interference. In 1972 Kim's Insect Woman was the only film to sell more than 100,000 tickets in Seoul and won Kim the Best Director prize at the Baeksang Arts Awards in 1973. "I'm a scientist specializing in medicine. That makes me close to a technician In some ways, human beings are more accurate than machines. Of course, that depends on their expertise. As an independent producer, I have to be a type of skilled laborer. There were many times that I had to make a film quickly. At those times, I kept entertainment value in mind. Not once have I made a film for the sake of making the film itself. My taste is in looking through the camera. Filming happens to correspond with that taste. Art films are what Yu Hyun mok makes. That's because director Yu wants to make art films. I just make films by following my heart, so the analysis I leave to all of you. "— Kim Ki youngAlthough a critically acclaimed, financially successful independent filmmaker, Kim was not immune from governmental pressure. He filmed Ban Geum ryeon in 1975, but it was banned at the time, and not released until 1981, with 40 minutes of footage censored. An examination of environmental, religious, social and sexual taboos, the film culminates in a scene of necrophilia that Paquet calls "one of the most shocking, brazen sequences ever shot by a Korean filmmaker". South Korean film critic Lee Young il remembers that Kim's shoes were never shined, and that one of his few material pleasures was gourmet coffee. Kim Ki young's unconventional and nonconformist nature also prevented him from participating in South Korea's mainstream film industry. The only official title he held within the film community was member of The National Academy of Arts, which he joined in 1997, and he did not cultivate friendships with journalists who could further his career. However, by the 1980s Kim's career had fallen into neglect. His continued fascination with B movie exploitation themes as well as the increasingly obsessive and subversive nature of his films resulted in his isolation from the film community, and in financial failures at the box office. The last of the Housemaid trilogy, Woman of Fire '82 (1982) is an even more radicalized and baroque retelling of the same basic story he had filmed numerous times in the previous two decades. With his profile again high in Korean film society, Kim's work began to attract international attention. Five of his films were screened at the Tokyo International Film Festival in 1996. With this renewed interest, Kim began work on a comeback film to be titled Diabolical Woman. Before Kim started work on the film or attended the festival, he and his wife were killed in a house fire caused by an electrical short circuit Few prints of Korean films before the 1970s survive, and at one point 90% of Kim's output was considered lost. Park Chan wook names The Housemaid as one of the films which most influenced his career, and says of Kim Ki young, "He is able to find and portray beauty in destruction, humor in violence and terror."