Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Батыс Африкадағы этникалық топ. Гурма (сондай-ақ Гурма немесе Гурманче деп аталады) – негізінен Гананың солтүстік-шығысында, Буркина-Фасода, Фада Н'Гурма аймағында, сондай-ақ Того мен Бениннің солтүстік бөліктерінде және Нигердің оңтүстік-батысында қоныстанған этникалық топ. Олардың саны шамамен 1 750 000 адамды құрайды. Оларға Тогоның солтүстігінде және Ганадағы Дагбон Корольдігінің Солтүстік Вольта аймағында тұратын бассарлар да кіруі мүмкін. Гурма – Гур тілдер отбасының бір бөлігі болып табылатын Гурма халқының тілі. Гурма тілімен байланысты тілдер туралы ақпарат алу үшін Гурманхема тілі мен Оти-Вольта тілдеріне қараңыз.
Ethnic group in West Africa
Gurma (also called Gourma or Gourmantché) is an ethnic group living mainly in northeastern Ghana, Burkina Faso, around Fada N'Gourma, and also in northern areas of Togo and Benin, as well as southwestern Niger. They number approximately 1,750,000. They might include the Bassaries who live in northern Togo and the Northern Volta of Kingdom of Dagbon, Ghana. Gurma is also the name of a language spoken by the Gurma people, which is part of the Gur language family. See Gurmanchema language and Oti Volta languages for related languages spoken by the Gurma.
Шолу
1985 жылы доктор Ричард Алан Свансон гурманчелер туралы «Гурманче этноантропологиясы: Адамзат туралы теория» атты кітап жазды. Кітапта гурманче халқының өзінің тіліндегі мәтіндерді пайдаланып, «адам» ұғымын олардың көзқарасынан түсіндіреді. Құдай (Отиену), тағдыр (ликабили), дене (гбаннанди), өмір (лимали), өлім (микума) және адам денесінің барлық мүшелері туралы ұғымдар талқыланады. 2006 жылы Буркина-Фасода Салиф Титамба Ланкоанде гурманче халқының тарихы мен этнографиясы туралы кітап жариялады («Les Gourmantche», Presses Africaines du Burkina, Уагадугу, 2006, 211 бет). 2012 жылы португалдық доктор Жоао Педро Гальхано Альвес Парижде гурманче халқы мен мәдениеті және Нигердің батыс аймағындағы адамдар, арыстандар мен биологиялық әртүрліліктің этнобиологиясы туралы кітап шығарды («Anthropologie et écosystèmes au Niger. Humains, lions et esprits de la forêt dans la culture gourmantché», Editions l’Harmattan, Париж, 2012, 448 бет). 2005 жылдан бері ол осы тақырыпта және гурманче халқы туралы тағы бірнеше кітаптар мен мақалалар жариялады. Бұл жарияланымдар автордың 2002-2010 жылдар аралығында Нигердің батысында (Нигер) жүргізген зерттеу жұмыстарының нәтижесі. Сондай-ақ, 2010 және 2011 жылдары Испанияның Consejo Superior de Investigaciones Científicas (Испания) қарастыратын Ұлттық табиғи ғылымдар мұражайы (Мадрид, Испания) осы антрополог пен этнобиологтың зерттеу еңбектеріне негізделген қоғамдық көрме ұйымдастырды. Көрмеде оның негізгі деректері, талдаулары, тұжырымдары, фотоархивінің таңдамасы және түрлі зерттеулерде жиналған этнографиялық және этнобиологиялық заттар қойылды. Көрменің бір бөлігі гурманче мәдениеті мен Нигердің батысындағы адамдар, арыстандар және биологиялық әртүрліліктің қатар өмір сүруіне арналды. Көрменің тақырыбы «Vivir en biodiversidad total con leones, tigres o lobos» болды.
In 1985, Dr. Richard Alan Swanson wrote a book about the Gourmantché, Gourmantché Ethnoanthropology: A Theory of Human Being. The book presents Gourmantché perception of 'human being' from the perspective of the people themselves, using their own language texts to illustrate concepts. Concepts of God (Otienu), destiny (licabili), the body (gbannandi), life (limiali), death (mikuuma), and all known terms for human body parts are also discussed. In 2006, in Burkina Faso, Salif Titamba Lankoande published a book on the History and Ethnography of the Gourmantché (“Les Gourmantche”, Presses Africaines du Burkina, Ouagadougou, 2006, 211 p.). In 2012, the Portuguese, Dr. João Pedro Galhano Alves, published in Paris a book on the Gourmantché people and culture, and on the Ethnobiology of the coexistence among humans, lions and biodiversity in the region of the W of Niger, in Niger ("Anthropologie et écosystèmes au Niger. Humains, lions et esprits de la forêt dans la culture gourmantché ", Editions l’Harmattan, Paris, 2012, 448 p.). Since 2005, he also published other books and several articles about this subject and about Gourmantché people. This publications are the result of research fieldwork made by the author in the W of Niger (Niger), between 2002 and 2010. Also, in 2010 and 2011, the Museo Nacional de Ciencias Naturales (Madrid, Spain), from the Consejo Superior de Investigaciones Científicas (Spain) presented a public exhibition mainly based on the research works of this Anthropologist and Ethnobiologist, showing his main data, analysis and concepts, a selection of his photographic archive and his collection of ethnographic and ethnobiological objects collected in several research fields; One part of this exhibition was about the Gourmantché culture and the coexistence among humans, lions and biodiversity in the W of Niger; The title of this exhibition was "Vivir en biodiversidad total con leones, tigres o lobos".