Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хаджеджия (бұрынғысы Бирам) – Нигерияның солтүстігіндегі Джигава штатының шығысында орналасқан хауса қаласы. 2006 жылы халық саны шамамен 105 628 адамды құрады. Хадеджия 12.4506° солтүстік ендігі және 10.0404° шығыс бойлығы арасында жатыр. Оның шығысында Кири Касама аудандық басқармасы, солтүстігінде Маллам Мадори аудандық басқармасы және батысында Ауйо аудандық басқармасымен шекарасы өтеді. Хадеджия аудандық басқармасы он бір (11) әкімшілік округтен тұрады: Атафи, Дубанту, Гагульмари, Касуар Кофа, Касуар Куда, Матсаро, Маджема, Румфа, Сабон Гару, Ƴанколи және Яяри. Тұрғындарының көп бөлігі хауса, фулани және канури тайпаларынан, сондай-ақ тив, йоруба, игбо, игала сияқты басқа да этностық топтардан құралған. Тұрғындардың негізгі қызметі – егін шаруашылығы мен мал өсіру, сонымен қатар сауда, балық аулау және мемлекеттік қызмет салаларында да жұмыс істейді. Хадеджия халқының көпшілігі мұсылман, бірақ кейбіреулері дәстүрлі сенімдерді ұстанады. Қала Хадеджия өзенінің солтүстігінде және Хадеджия-Нгуру батпақтарының ағыс бағытында орналасқан. Хадеджия – халықаралық маңызы бар экологиялық тұрғыдан сезімтал аймақ. Хадеджия бұрын Бирам деп аталған және «жеті нағыз хауса мемлекетінің» (Хауса Бакуай) бірі ретінде танымал, себебі оны хауса мифологиялық кейіпкері Баяджидда мен оның екінші әйелі Даураманың ұрпақтары билеген. 1810 жылы фулани соғысы кезінде Хауса Бакуайдың хауса билеушілері фуланилерге жеңіліп қалды. Хадеджия екі жыл бұрын, 1808 жылы эмирлікке айналды. 1906 жылы Хадеджия сол кездегі эмир (Мухаммед Май Шахада) басшылығымен британдық оккупацияға қарсылық көрсетті. Хадеджия 1991 жылы Кано штатынан Джигава штатына қосылды. Хадеджияда 4 жоғары білім беру мекемесі бар: Биньямину Усман политехникалық институты, Медбикелік мектеп, Ұлттық мұғалімдер институтының Хадеджия оқу орталығы.
Haɗejiya (also Haɗeja, previously Biram) is a Hausa town in eastern Jigawa State, northern Nigeria. The population was approximately 105,628 in 2006. Hadejia lies between latitude 12.4506N and longitude 10.0404E. It shared boundary with Kiri Kasama Local Government from the East, Mallam Maɗori Local Government from the North, and Auyo Local Government from the West. The Hadejia Local Government consist of eleven (11) political wards namely: Atafi, Dubantu, Gagulmari, Kasuwar Ƙofa, Kasuwar Kuda, Matsaro, Majema, Rumfa, Sabon Garu, Ƴankoli and Yayari. Inhabitants are dominantly Hausa, Fulani and Kanuri with some other groups such as Tiv, Yoruba, Igbo, Igala etc. The dominant occupation of the inhabitants is crop farming and animal rearing which a considerable percentage, engaged in trading, fishing and services including civil service. The people of Haɗeja are largely Muslims, although some follow indigenous belief systems. The town lies to the north of the Hadejia River, and is upstream from the Hadejia Nguru wetlands. Hadejia is an internationally important ecological and sensitive zone. Hadejia was once known as Biram, and is referred to as one of the "seven true Hausa states" (Hausa Bakwai), because it was ruled by the descendants of the Hausa mythological figure Bayajidda and his second wife, Daurama. By 1810, during the Fulani War, the Hausa rulers of the Hausa Bakwai had all been overcome by the Fulani. Haɗeja had been transformed into an Emirate two years earlier, in 1808. In 1906 Haɗeja resisted British occupation, under the then Emir (Muhammadu Mai Shahada). Haɗejiya was absorbed into Jigawa State in 1991 from Kano State. The Haɗeja consist of 4 tertiary institutions namely: Binyaminu Usman Polytechnic Hadejia, School of Nursing Hadejia, National Teachers Institutes Hadejia Study Centre.
Ауыл шаруашылығы өнімдері
Хадеджия қаласы мақта, қарақұмық, сорго, балық және күріш сауда орталығы болып табылады, ал жерқазық – экспорттық дақыл. Жергілікті тұрғындар мүйізді мал, ешкі, кескіш, қой және есек өсіреді. Қала негізгі тас жолмен және темір жолмен байланысқан.
Hadejia town, a market center for cotton, millet, sorghum, fish, and rice, is an export crop for peanuts. Locals maintain cattle, goats, guinea fowl, sheep, and donkeys. It is connected to the main highway and railway.
Климат
Климат қатал, бұлтты, құрғақ маусыммен сипатталады, температура 59°F-тан 105°F-қа дейін өзгереді, сондай-ақ, көбінесе бұлтты аспанмен және ауаның қысымын сезіндіретін жаңбырлы, ыстық маусыммен ерекшеленеді.
The climate has a blistering, cloudy dry season with temperatures ranging from 59°F to 105°F, as well as a hot, oppressive rainy season with predominantly cloudy skies.
Ауаның ластануы
Хадеджия ауасы шаң және ұсақ бөлшектердің болуына байланысты маңызды өзгерістерге ұшырайды, олардың кішкентай өлшемдері мен тыныс жолдарымен өкпеге ену мүмкіндігі денсаулыққа қауіпті.
Hadejia's air undergoes significant changes due to the presence of dust and particulate matter, which pose significant health risks due to their small size and potential inhalation into the lungs.