Кіріспе

Британдық эколог (1950 жылы туған)

Сэр Джонатон Эспи Поррит, 2-ші баронет, CBE (1950 жылдың 6 шілдесінде туған) – британдық эколог және жазушы. Поррит журналдарға, газеттерге және кітаптарға үнемі мақала жазады, сондай-ақ радио мен теледидарда сұхбат береді.

Ерте өмір

Джонатон Поррит Лондон қаласында, Жаңа Зеландияның 11-ші генерал-губернаторы Артур Порриттің және оның екінші әйелі Кэтлин Пектің ұлы ретінде дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік армия медициналық корпусында аға офицер болып қызмет еткен Лорд Поррит 1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 100 метрлік "От күймелері" жарысында қола медальді жеңіп алды. Лорд Поррит 1963 жылы баронеттік атаққа ие болған болатын. Ол Этон колледжінде және Оксфорд университетінің Магдален колледжінде оқыды, онда қазіргі заманғы тілдер мамандығы бойынша үздік диплом алды. Поррит адвокаттық қызметке дайындалып бастады, бірақ 1974 жылы Батыс Лондонның Шепардс Буш ауданындағы Сент Клемент Дэнс гимназиясында (кейіннен Берлингтон Дэнс мектебі) ағылшын тілін оқытуға ауысты. Ол 1974 жылдан 1984 жылға дейін оқытумен айналысты, 1980 жылдан 1984 жылға дейін ағылшын тілі пәнінің меңгерушісі қызметін атқарды.

Жасылдар партиясы

1970 жылдары және 1980 жылдардың басында Поррит Экология партиясының (қазіргі Англия мен Уэльстің Жасыл партиясы) көрнекті мүшесі болды. Поррит 1979 жылдан 1980 жылға дейін және 1982 жылдан 1984 жылға дейін Экология партиясының төрағасы қызметін атқарды. Ол партияны сайлауларда айқын көзге түсіретін өзгерістерге жетекшілік етті, ал өзі 1979 және 1983 жылғы жалпы сайлауларда парламенттік үміткер ретінде қатысты. 1979 жылы ол Сент-Мэрилбонда дауыстардың 2,8%-ын алды, ал 1983 жылы Кенсингтонда 2,1% дауыс жинады, бұл туралы ұлттық БАҚ хабарлады. Оның басшылығымен партия мүшелерінің саны бірнеше жүзден шамамен 3000-ға дейін өсті. 1984 жылы Поррит өзінің "Жасыл көру: Экология саясаты түсіндірілген" атты тұңғыш кітабын жариялады. Ол Экология партиясының саясат директоры қызметін атқарган кезде жазылған. 1999 жылға дейін ол "экология саясаты бойынша ең жақсы жалпы нұсқаулық" деп сипатталды. Жарияланғаннан кейін шамамен 30 жыл өткен соң қайта қаралып, "көп жағынан болашақты болжағандай" екені анықталды. 1989 жылы Жасылдар Еуропалық парламент сайлауында дауыстардың 15%-ын алды, бірақ 1992 жылғы жалпы сайлауда дауыстардың бар болғаны 1,2%-ын ғана жеңе алды, онда қоршаған орта мәселелері көбінесе назардан тыс қалды. Осы кезеңде Поррит Жасыл партиядағы өзгерістердің белсенді жақтаушысы болды. Сара Паркинмен бірге ол анық басшылары бар, кәсіби ұйым құруды қолдады, бұл өзгеріс ақырында мақұлданды. 1992 жылы Поррит Середигон округінен Plaid Cymru және Жасыл партиясынан бірлесіп сайланған Синьог Дафистің сайлауын қолдады. Алайда 1994 жылы Жасыл партияның аймақтық кеңесі Порритті Дафисті қолдағандығы үшін қызметтен шеттету туралы шешім қабылдады және Дафистің өзін "жасыл" деп тануын тоқтатуды талап етті. "Соңғы 35 жыл бойы Жасыл партия үгіт жүргізіп келе жатқан барлық мәселелер нашарлап барады, яғни адамдар болашақтың жасыл немесе мүлдем жасыл емес екенін мойындауды кейінге қалдырмауы керек" – деді Поррит 2009 жылы.

Жердің достары

1984 жылы Поррит оқытушылықтан бас тартып, Ұлыбританиядағы Friends of the Earth ұйымының директоры болды, ол 1990 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Бастапқыда тәжірибесіз деп сынға алынғанымен, ұзақ мерзімді перспективада ол ұйымның 1980-ші жылдардың соңындағы табысына үлкен үлес қосып, маңызды фактор ретінде танылды. Сондай-ақ, ол Friends of the Earth ұйымын жергілікті экологиялық науқандарында нақты шешімдерді қолдауға, сонымен қатар жаһандық және халықаралық деңгейде ойлауға ынталандырды. 2012 жылы Поррит "Friends of the Earth ұйымының директоры болу – өмірімдегі ең дұрыс шешім болды" деді. Дегенмен, ұйымға деген құрметі оны оны қатаң сынаудан тоқтатып қоймады, мысалы, 2015 жылы ұйымның басымдық берілген он мәселесінің ішінде атом энергиясы болмағанын айтқанда.

21-ші күн тәртібінен тыс

Поррит 1992 жылы Рио-де-Жанейрода өткен БҰҰ-ның қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясына (UNCED) қатысты және кейіннен "Алға қарай жол: 21-ші күн тәртібінен асып түсу" (1997) кітабына кіріспе жазды. 1993-1996 жылдары ол Тұрақты болашақ үшін мүдделі тараптар форумын (бұл кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған ортаны қорғау және даму Ұлыбританиясы (БҰҰҚОД Ұлыбританиясы) деп аталған) басқарды. Ұйым халықаралық мүдделі тараптарды тұрақты даму бойынша шешім қабылдау процесіне қатысуға ынталандырады.

Болашақ форумы

Сара Паркин және Пол Экинспен бірге Поррит 1996 жылы «Болашақ форумын» құрды, ол – тұрақты дамуды қолдайтын қайырымдылық қоры. Бұл коммерциялық емес ұйым Kellogg's және Unilever сияқты көпұлтты компанияларға тұрақтылықты жоспарлау мәселелері бойынша кеңес береді.

Тұрақты даму жөніндегі комиссия

2000 жылы Поррит жаңа Лейбористік үкіметтің Тұрақты даму жөніндегі комиссиясының (ТДК) алғашқы төрағасы болып тағайындалды. Ол үш жылдық мерзімге екі рет қайта тағайындалды, соңғысы 2006 жылдың 26 шілдесінде басталды. 2000 жылдан 2009 жылға дейін Поррит ТДК-ға төрағалық етті. Алайда, ол Лейбористік үкіметтің қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қызметіне және ядролық энергияны қолдау саясатына сын айтты және ядролық энергияға қарсы күресті. ТДК-де жұмыс істеген кезінде Поррит экономист Тим Джексонның жұмысын қолдады, оның ТДК есебі «Өсімсіз өркендеу» кейін сол атпен кітап ретінде жарияланды. 2009 жылдың қыркүйегінде ТДК-дан кеткеннен кейін Поррит бұл есептегі экономикалық өсудің қоршаған орта мен адамның әл-ауқатына қатысты талдауын және тұрақты экономиканың мүмкіндіктерін ашық түрде қолдады. Тұрақты даму жөніндегі комиссия 2011 жылдың 31 наурызында жұмысын тоқтатты. Поррит халық санының өсуі жаһандық қоршаған ортаға қауіпті екенін және отбасылық жоспарлау, соның ішінде ұрықтықтандыруды басқару және аборт жаһандық жылыну мәселесін шешудің бір бөлігі екенін айтты. Ол адамдардың екі баладан аспауы тиіс екенін ұсынады. Поррит «репродуктивті денсаулықты қолдау – көміртегі шығарылымдарын азайтуға бағытталған ең прогрессивті шаралардың бірі» деп мәлімдеді. Осы пікірлерді басқа да зерттеушілер мен халықаралық ұйымдар да қолдайды. Порриттің 2009 жылы осы тақырыпта айтқан сөздері абортқа қарсы тұратын адамдар мен кейбір дін өкілдерінің наразылығын тудырды, олар бұл шараны мәжбүрлеушілік, қатыгездік және «өлшеусіз қайғы» тудырушы деп сипаттайды. «Жасыл партия», «Халық саны маңызды» және басқа да ұйымдар отбасылық жоспарлауды тек ерікті түрде қолдауды жақтаса да, халықты бақылауға шақырулар адам құқықтарын бұзу арқылы мәжбүрлеушілікке ұшырауы мүмкін деген қорқыныш тудырады. Поррит өз ұстанымында қатып қалды. «Мен адамдардың өз экологиялық іздеріне, бала туу қабілеттеріне және қанша бала туғызуды дұрыс санағанына жауапкершіліктерін байланыстыруын сұрағаным үшін өкінем жоқ. Менің ойымша, біз екі баладан асып туғанның жауапкершіліктен тыс екенін мойындайтын жағдайға қарай жылдамдаймыз», – деді Поррит 2009 жылы. Кедей елдерде ұрықтықтандыруға қолжетімділіктің артуы сол елдерде халық санының өсуін азайтуы мүмкін болғанымен, көміртегінің әсерін азайтуға оның үлкен әсері болмайды. Бұл «жаһандық жылынуға қарсы күрестің 100 ең тиімді шешімін іздеу, өлшеу, модельдеу және сипаттау» мақсатын қойды. «Жобаның салдары» бойынша, он ең маңызды шешімнің бірі – әйелдерді оқыту және отбасылық жоспарлау қызметтерін ұсыну.

Құрметтер мен марапаттар

2000 жылы Джонтон Поррит Британ империясының ең жоғары орденінің командирі (CBE) атанды. 2000 жылы Поррит Суссекс университетінің құрметті заң ғылымдарының докторы атанды. 2001 жылы Поррит Хериот-Ватт университетінен құрметті докторлық дәреже алды. 2008 жылдың шілдесінде ол Эксетер университетінің құрметті түлегі атанды. 2009 жылы ол Лофбороу университетінің ғылым докторының құрметті дәрежесін алды. 2012 жылдың 9 ақпанында ол Кил университетінің канцлері болды.

Мақалалар

Хилтон, Изабел және Джонатон Поррит. "Тұрақты дамудың "тыйым салынған аймағы". Қытай диалогы. 2007 жылғы 30 мамыр. Перрент, Мэтт. "Джонатон Порритпен сұхбат: Тұрақты дамуға Қытай қажет". Қытай диалогы. 2006 жылғы 19 қыркүйек. Поррит, Джонатон. "Қытай салқын климат үшін күреске жетекшілік ете алады". Қытай диалогы. 2007 жылғы 13 қараша. Поррит, Джонатон. "Қытай: әлемдегі ең маңызды жаңалық". Қытай диалогы. 2006 жылғы 18 қыркүйек.