Кіріспе
Дискус макклинтоцкий – Discidae тұқымдасына жататын құрлық шағалағының бір түрі, ол көбінесе «Айова плейстоцен шағалағы» және «плейстоцен дискісі» деп аталады. Ол АҚШ-тың Айова және Иллинойс штаттарында таралған. Бұл түр федералдық түрлердің жойылу қаупі төніп тұрған тізіміне енген.
Discus macclintocki is a species of land snail in the family Discidae known commonly as the Iowa Pleistocene snail and Pleistocene disc. It occurs in Iowa and Illinois in the United States. It is a federally listed endangered species.
Биология
Бұл шаяндар тек алгификалық талус беткейлерінің мекендеу орындарында кездеседі. Ол – соңғы мұз дәуірінен қалған түр. Оның қалған мекендеу жерінің көп бөлігі Айова штатындағы Дрифтлес Аймағы ұлттық жабайы табиғат қорығында орналасқан. Шамамен 400 000 жыл бұрынғы қазба қалдықтарынан белгілі, ол Айова, Иллинойс, Миннесота және Висконсин штаттарының бөліктерін құрайтын, мұздықтардың эрозиясына ұшыраған Дрифтлес Аймағындағы көптеген мұздық қалдықтарының бірі. Бұл аймақтың көп бөлігі 500 000 жыл бұрын мұздықтармен жабылған, ал Дрифтлес Аймағының кейбір бөліктері мұзға ұшырамаған. Шаянға пана болатын алгификалық талус беткейі – жер асты мұзының массасынан шығатын ауа мен судың салқындатуымен пайда болған ландшафт. Жер температурасы тіпті жазда да сирек 50°F-тан асады. Мұнда шаян ағаштардың (негізінен қайың, клен және ит жүзім) және бұталардың түскен жапырақтарымен қоректенеді. Қыс айларында ол жерге көміліп, ұйықтап жатады. Наурыздан тамызға дейін көбейеді, түкпілге 2-6 жұмыртқа салады. Жастар шамамен 28 күнде пайда болады. Шаянның өмір сүру ұзақтығы 5-7 жыл, қабықшасы қоңыр немесе жасыл түсті. Басқа себептерге орман шаруашылығы, карьерлер, мал өсіру, пестицидтер, жол салу кіреді. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) шаянды Қызыл тізімде ең аз уайым тудыратын түр деп бағалады, себебі оның популяциясы тұрақты және бағалауға дейін өткен он жылда жоғалған ешбір популяция тіркелмеген.
The International Union for Conservation of Nature assessed the snail as a species of least concern for the Red List, because its populations are apparently stable and none were lost in the decade prior to the assessment.
Дрифтлес аймағы ұлттық жануарлар қорығы
Driftless Area National Wildlife Refuge 1989 жылы туған жердің флорасы мен фаунасын, соның ішінде Айова плейстоцен шаяны сияқты жойылу қаупі төніп тұрған және қорғауға алынған түрлерді сақтау мақсатында құрылған. Қорғау алгификалық талус беткейлерінің және басқа да жергілікті мекендеу орындарының, мысалы, суық, ылғалды шұңқырлардың сақталуын қамтамасыз етеді. Қорғау аумағында басқа да мұз дәуірінен қалған шаяндар кездеседі, оның ішінде Орта Батыс Плейстоцендік вертигосы (Vertigo hubrichti). Сирек кездесетін өсімдіктердің қатарында солтүстік көк монахқап (Aconitum noveboracense) кіреді, ол шаяндар сияқты салқын талус мекендеу ортасында гүлдейді.