Кіріспе

Қоршаған ортаны қорғау тобы Earth First! – АҚШ-тың оңтүстік-батысында пайда болған радикалды экологиялық қорғаушы топ. Ол 1980 жылы Дейв Форман, Майк Розель, Хоуи Волк, Барт Кёлер және Рон Кезар құрған. Бүгінде Earth First! тобы Австралия, Бельгия, Канада, Чехия, Франция, Германия, Үндістан, Ирландия, Италия, Мексика, Нидерланды, Нигерия, Жаңа Зеландия, Филиппин, Польша, Словакия, Испания, Ұлыбритания және АҚШ-ты қоса алғанда, әлемнің әртүрлі елдерінде бар. Рейчел Карсонның «Көктемнің үнсіздігі», Альдо Леопольдтың жер этикасы және Эдвард Эббидің «Құралдар тобы» сияқты бірнеше экологиялық еңбектерден шабыт алған Дейв Форман, экс-Иппи Майк Розель, Вайоминг Жайлау қоғамының өкілдері Барт Кёлер мен Хоуи Волк және Жерді басқару бюросының қызметкері Рон Кезардан құралған шағын экологиялық белсенділер тобы Earth First! ұйымын құрды. Мексиканың солтүстігіндегі Эль-Пинакате және Гран-Дезиерто-де-Альтар биосфералық қорығынан Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласына Форманның Volkswagen автобусымен бара жатқанда, топ «Ана Жерді қорғауда ешқандай компромисске бармаймыз!» деп уәде берді. Топтың негізін қалаушылары АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің екінші «Жолсыз аумақтарды тексеру және бағалау» (RARE II) кезінде әрекетке шақырылды, олар оны бағынышты экологиялық қорғаушылардың сатуы деп есептеді. Активистер революциялық қозғалысты көздеді, оның мақсаты – АҚШ-тың барлық аймақтарында миллиондаған акрлы экологиялық қорықтар құру. Олардың идеялары Е.О.Уилсон сияқты көрнекті ғалымдар жиырма жылдан астам уақыт бойы дамытып келген табиғатты сақтау биологиясының тұжырымдамаларына негізделген; алайда, негізгі экологиялық топтар жаңа ғылымды қабылдауға асықпады. Бұл оқиғалар мен идеологиялар Альбукеркиге қарай бет алған ерлердің қиын сапардан кейін бірікті. «Форман «Жер бірінші!» деп айқай салғаннан кейін, Розель мысқышпен салынған логотипті суреттеді, оны автобустың алғы бөлігіне жеткізді, сонда «Жер бірінші!» деген жазу пайда болды».

Тікелей іс-қимыл

1987 жылдан кейін «Жер бірінші» қозғалысы негізгі назарын орман кесуді, бөгеттер салуды және жануарлар мекендеу ортасын жоятын немесе жабайы табиғатты бүлдіретін басқа да даму нысандарына тікелей қарсылық көрсетуге бөлді. Бағыттың өзгеруі «Жер бірінші» қозғалысына көптеген жаңа мүшелерді тартты, олардың кейбіреулері солшыл немесе анархистік көзқарастарды ұстанған, ал енді біреулері контрмәдениетке қатысқан. Дейв Форманның сөзіне сүйенсек, бұл сауда орталығында «қайыру» акцияларын, ту өртеуді, 1987 жылғы «Жер бірінші» жиынында Эдвард Аббиге шабуыл жасауды және «Жер бірінші!» журналында анархизм сияқты тақырыптар бойынша пікір алмасуды тудырды. Форман мен басқа «Жер бірінші» мүшелері осы көзқараспен байланыс құруға ыңғайсыздық сезінді. Топтың көптеген ескі мүшелері, оның ішінде Дейв Форман, Хоуи Волк, Барт Кёхлер, Кристофер Манес, Джордж Вюртнер және «Жер бірінші!» журналының редакторы Джон Дэвис осы жаңа бағыттан көңілі тоңды. Бұл шиеленіс 1990 жылы бірнеше негізін қалаушының «Жер бірінші» қозғалысымен байланысын үзуіне әкелді. Олардың көпшілігі «Жабайы Жер» журналын және «Жабайы Жерлер» жобасын іске қосты. Ал Розель, Джуди Бари сияқты белсенділермен бірге, «Жер бірінші» қозғалысының жаңа тікелей әрекет тактикасын және солшыл бағытын қолдады. 1980 жылдардың ортасынан бастап «Жер бірінші» қозғалысы Арне Нæss, Билл Девалл және Джордж Сешнс ұсынған «терең экология» философиясын насихаттады. Бұл философия бойынша, Жердегі барлық тіршілік нысандары адамға тигізетін пайдасына қарамастан, өзінің құндылығына ие.

1990 жылдан бастап

1990 жылдан бері Earth First қозғалысының іс-қимылы анархистік саяси философияның күшті ықпалына түсті. Бұл өзгеріс әртүрлі аймақтардағы басты медиа құралын ауыстыруға, ұйымдасқан басшылыққа немесе әкімшілік құрылымға қарсы тұруға және Earth First-ті ұйым емес, жалпы ағымдағы қозғалыс ретінде қарастыруға алып келді. 1992 жылы Earth First-тің жалпы ағымға қарай ұмтылуы Earth Liberation Front (Жерді азат ету фронты) деп аталатын жаңа топтың құрылуына себеп болды. Жерді азат ету фронты 1992 жылғы "Earth First! Round River Rendezvous" ("Ер алдымен! Дөңгелек өзен кездесуі") іс-шарасында ресми түрде таныстырылды, онда жас белсенділер адамның қызметінен туындаған планетаның күшейе берген қырылуына байланысты азаматтық наразылық тактикасының тиімділігін талқылады. Earth First қозғалысының көшкентастары осы жаңадан құрылған шабуыл тобына, яғни ELF-ке бата берді. ELF экологиялық қозғалыстың экстремистеріне айналды, дәл сол сияқты Earth First қозғалысы он жыл бұрын құрылғанда болғандай. Earth First наразылықтарында көбінесе орман шаруашылығы аймақтары мен басқа да қауіп төнген табиғи жерлерді басып алу жиі кездеседі. Мұндай наразылықтарда ондаған адамдар арнайы құлыптар (арматурамен нығайтылған металл түтіктер) немесе мойындарын басқа заттарға бекіту үшін велосипед құлыптарын пайдаланып, денелерін ағаштарға, бульдозерлерге және үстелдерге тікелей байлап тастады.

Бас сулары

Солтүстік Калифорниядағы Headwaters науқаны соңғы ескі өсімдік қызылша ормандарын, Headwaters Grove (қазір Headwaters Forest Reserve деп аталады) орманды Тынық мұхиты ағаш компаниясының кесуінен қорғауды мақсат етті. Чарльз Хурвиц және оның Maxxam, Inc. компаниясы 1985 жылы Pacific Lumber Company компаниясын сатып алды және оның активтерін, соның ішінде осы ескі өсімдік ормандарын жоюды жоспарлады. 1987 жылдың мамыр айында ағаш кесу зауытының жұмысшысы Джордж Александр бірнеше тісін жоғалтып, жақ сүйегін сындырып алды, себебі ол басқарып отырған ара 11 дюймдік металл тігізгішке тиіп, сынып, металл сынықтарына шашырады. Бұл оқиға, Солтүстік Калифорниядағы Cloverdale Louisiana Pacific зауытында болған, Earth First! мүшелерінің ағаштарды тіккенінен туындаған болуы мүмкін деп айтылады, бірақ оны дәлелдейтін нақты мәлімет табылмады. 1997 жылы, жалғасып жатқан HeadWaters Redwoods наразылықтары аясында белсенділер қызылшаның түбіне құлыптанып, оны Калифорния конгрессмені Франк Риггстің Эврикадағы кеңсесіне әкеп кіргізді. HeadWaters науқаны он жылдан астам жалғасты және 2009 жылы аяқталды. 1990 жылдардағы сот ісі, Headwaters Forest Defense vs. Humboldt County, полиция қызметкерлерінің шамадан тыс күш қолданғанын, соның ішінде химиялық қару қолданғанын көрсетті. Earth First белсендісінің алғашқы қазасы 1998 жылдың 18 қыркүйегінде Солтүстік Калифорнияның қызылша ормандарында болды. Earth First белсендісі Дэвид Нейтан "Цыган" Чейн орманды қорғау үшін жұмыс істеп жатқан ағаш кесу учаскесіне заңсыз кірді. Ағаш кесу кезінде үлкен қызылша Pacific Lumber компаниясының ағаш кесушісімен кесіліп, Чейнге құлап, ол сол жерде қаза болды.

Коув-Маллард ағашы

1992 және 1998 жылдар аралығында АҚШ Орман қызметі тарихындағы ең ірі ағаш сатылымы болды – Нез Перс ұлттық орманның жанындағы Айдахо штатында 6000 акр жерді қамтыған Cove Mallard ағаш сатылымы. Осы аймаққа назар аударған EarthFirst белсенділерінің тобы "Cove Mallard Coalition" деп аталды. Үш аяқты тіреуіш құрылғысы тез кептіретін цементпен көмілген траншеялардың үстіне орнатылды, оның ішінде төрт белсенді жасырылған. Тағы екі белсенді өз мойындарын көлік құралдарының алдыңғы доңғалақтарына U-тұйықтармен бекітіп, кедергі келтірді. АҚШ Орман қызметі белсенділерге оқ атты және M16 автоматтарымен қаруланған SWAT тобымен жерге шабуыл жасады. 27 белсенді қамауға алынды. Уильям "Авалон" Роджерс, Жерді азат ету фронтының мүшесі, оның ELF тобының қалған бөлігімен бірге мүліктің бұзылуына қатысқан қылмыстары үшін федералды түрмеде өмір бойына сотталды. Роджерс ұзақ жылдар бойы Earth First қозғалысының белсендісі болды және Free Cascadia/Warner Creek Орегон мен Cove/Mallard Айдахо наразылықтарының белсенділерінің бірі болды. Сонымен қатар, ол 1995 жылғы қаңтар-наурыз айларында 12 фут терең қарда және субнольдік температурада Нобл-роудтағы жалғыз ағаш кесуді бақылап, қар үңгірлерінде тұрақты түрде орналасқан төрт адамның бірі болды.

Бос Каскадия

"Азаттық Каскадия" кезінде, "Ер алдымен" ұйымы Орегон штатындағы Уорнер Крик ағаш сату базарында ұйымдастырған жаппай басқыншылық барысында, 50-ден астам белсенді 1994 және 1995 жылдары Орегонның өрттенген орманды тауларын бір жыл бойы үздіксіз басып алды. Олар нашар ауа райы мен құқық қорғау органдарының ұйымдастырылған шабуылдарына төтеп берді. Олардың бекіністері, нығайтылған траншеялардағы қазбалар, күзет мұнаралары бар форттар және ағаштарға шығу арқылы жерді тұрақты түрде басып алуға мүмкіндік берді. Ал жергілікті және Вашингтондағы сот процестері мен саяси шаралар осы жерді сақтап қалды. Уорнер Крик көбінесе "Ер алдымен" қозғалысының табысқа жеткенінің мысалы ретінде қарастырылады, бірақ ағаш сатудың көп бөлігі сәтсіз аяқталды. 1995 жылдың жазында экологиялық белсенділер Оңтүстік Орегондағы Sugarloaf Mountain-ның ескі ағаштар сатылатын аймағын басып алуға тырысты. Sugarloaf Mountain он жылдан астам уақыт бойы заңдық дауларда болды. 1994 жылғы Конгресс қабылдаған Қылмыс туралы заңға комитет деңгейінде "Тозақтан келген салт атты" деп аталатын түзету енгізілді, ол мыңдаған акр көлеміндегі ескі орманды кесуді міндеттеді. АҚШ Орман қызметі Орегонның оңтүстігінде 30 шаршы мильді қоғамдық қолжетімділіктен тыс аймақ деп жариялады және аймақтағы барлық адамдарды, тіпті итімен серуендеп жүрген жергілікті әйелді де қамауға алды. 100-ден астам федералдық агент, тікұшақтармен және "Камо Федди" деп аталған АҚШ Армиясының элиталық рейнджерлерінен құралған құқық қорғау жасағы жүздеген белсенділерді қамауға алды. Экологиялық белсенділер "Ер алдымен" ұйымының ұйымдастыруымен көптеген қоғамдық және заңсыз демонстрациялар, жергілікті және Вашингтондағы үкімет кеңселеріндегі наразылықтар, ағаш кесу аймақтарында ағаштарға шығу және тікұшақтарды тоқтату үшін тікұшақ алаңын жабуға жасалған әрекеттер сияқты наразылықтың барлық деңгейлеріне қатысты. Sugarloaf ағаш сатудан алынған бір ағаш, жергілікті әке мен ұлынан құралған "Ер алдымен" тобының төрт күндік ағаштарға шығу акциясынан кейін, бөліктерге бөлу үшін 9 жүк көлігі қажет болды. Бұл ағаш 400 жылдан астам екені анықталды және 7 футтық тізбекті арамен кесуге жиырма жеті минут уақыт кетті. "Ер алдымен" ұйымы 1995 жылдың қазан айының басында Орегондағы ескі орманды және соңғы жабайы лосось шарықталу орындарын қорғау үшін China Left деп аталатын жақын маңдағы ағаш сату орнын дереу басып алды. EF белсенділері аймақты қорғау үшін аңғардың жалғыз жолының екі шетінде де "дракондық құлыптарды" пайдаланды. "Океан" деп танылатын "Ер алдымен" ұйымының әйел белсендісі полиция бұл адам мен цементтік блокаданы алып тастауға тырысқанда бір күн бойы жолды ұстап тұрды, бұл "Ер алдымен" ұйымына аңғардың төменгі бөлігінде бекініске қазуға мүмкіндік берді. Бұл екі жылға созылған наразылықтың бастамасы болды, оның барысында шағын жүк көлігі аңғарға баратын жалғыз көпірді жабу үшін құлыпқа айналдырылды.

Джуди Баридің көлігі бомбаға толы

1990 жылы Earth First белсендісі Джуди Баридің көлігінде бомба жарылып, Бари мен оның әріптесі Даррил Черни жараланды. Бари мен Черни полиция мен Федералдық тергеу бюросының (ФТБ) олар жарылған бомбаны тасымалдаған деген күдігінен тұтқындалды. Бари оның экологиялық шараларына қарсы болған экстремистер оны өлтіру үшін оның көлігіне бомба орналастырды деп мәлімдеді. Оларға тағылған айыптар дәлел жетіспеуіне байланысты тоқтатылды. Бари 1997 жылы рактан қайтыс болды, бірақ ФТБ мен Окленд, Калифорния полициясына қарсы сотқа берген азаматтық ісі 2002 жылы сот шешімімен оның мүлігі мен Даррил Черниге 4,4 миллион доллар өтемақы төленді. 2006 жылы "Ағаштар үшін орман" атты сот ісі туралы деректі фильм шықты. Оны Бернадин Меллис түсірді, ал оның әкесі осы деректі фильмдегі адвокаттардың бірі болды. 2012 жылы Мэри Лиз Томсон режиссерлік еткен "Кім Джуди Бариді бомбалады?" деректі фильмі жарық көрді. Фильм жасаушылар бомбалағанды ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 50 мың доллар сыйақы ұсынады. 2011 жылдың 21 наурызында Калифорниядағы АҚШ федералды судьясы ФТБ-ге көлік бомбалануына қатысты барлық дәлелдерді сақтауға бұйрық берді. ФТБ осы іс бойынша барлық дәлелдерді жоюды жоспарлап отырды. Бомбалау оқиғасы әлі де ашылмады. Earth First мүшелерінің көпшілігі өзін орталықтандырылмаған, жергілікті жағдайды білетін белсенділер ретінде қарастырады, олардың идеялары қауымдық этикадан туындайды. Earth First-тің тактикалық өзгерісіне алғашқы сыншылардың бірі кейіннен ФТБ-ні топқа зорлық-зомбылықсыздық тұжырымдамасын әдейі енгізді деп айыптады. АҚШ-тың әртүрлі аймақтарында жеке азаматтар мен шағын топтар қоғамдық саяси әрекеттердің негізін құрайды. Бұл заңдық шаралар, наразылықтар, орман шаруашылығына қатысты арыздар мен білім беру кампаниялары, сондай-ақ азаматтық мойынсұнбаушылық, мысалы, ағаштарға отыру, жолдарды жабу және саботаж (кейбір Earth First мүшелері оны "экоқорғаныстың" бір түрі деп атайтын "экотаж") түрінде болуы мүмкін. Көбінесе, бұзушы тікелей әрекеттер қоршаған ортаның жойылмауына бөгет ретінде, ал Earth First соттары ұзақ мерзімді жеңіске жетуге тырысқанда қолданылады. Хабарланған тактикаларға жолдарды жабу, белсенділердің ауыр техникаға тікелей байланысуы, ағаштарға отыру және техниканы саботаждау кіреді. Earth First ағаштарды тіктеу және "маймыл кілттерін" қолдану (немесе экотаж) практикасы туралы Earth First! журналында ақпарат берумен белгілі болды, бірақ Earth First осыған қатысты қызметтерге қатысқандығын көрсететін ешқандай дәлел жоқ. 1990 жылы Джуди Бари Солтүстік Калифорния мен Оңтүстік Орегон аймағындағы Earth First-ті ағаштарды тіктеу практикасынан бас тартуға көндірді, оны Солтүстік Калифорниядағы ірі корпоративтік орман шаруашылығын жеңу үшін жұмысшылар мен шағын орман шаруашылығымен коалиция құруға бағытталған күш-жігерге қарсы тиімсіз деп атады. Полиция Earth First наразылықтарына қарсы қару ретінде қымыз спрейі, ауырсынуға төзімділік, полиция иттері және наразылыққа қатысушыларды бас тартуға мәжбүрлеу үшін қарумен қорқыту сияқты қарусыз әдістерді қолданды. Қазір әртүрлі аймақтық Earth First топтары бар, "EF! Әрекеттерді жаңарту" бағдарламасына "EF! Әрекеттер туралы есептер" веб-сайты және жыл сайынғы Earth First ұлттық жиналысы қосылды. Сассексте өткен алғашқы жиналыста қылмыстық зиянды наразылық түрі ретінде пайдалану мәселесі талқыланды. Earth First қылмыстық зиянды "айыптамауға да, кешіруге де" шешті, оның орнына зорлық-зомбылықсыз тікелей әрекеттерге көбірек назар аударды. Жиналыста болғандардың кейбіреулері Жерді азат ету фронты (ЖАФ) терминін ойлап тапты, ол АҚШ-қа тараған жеке қозғалысқа айналды. Қылмыстық зиянды іс-әрекеттер көбінесе түнде жасалды және әдетте ЖАФ баннерімен жасалды, олар эльфтер мен пиксилерге немесе Жерді азат ету феяларына жатқызылды, бұл қозғалысқа ерекше британдық сипат берді. Тікелей әрекет қозғалысының күрт өсуі бір мезгілде жолдарға назар аударумен және Хэмпширдегі M3 жолына қарсы Твайфорд Даун қаласында наразылық лагерінің құрылуымен басталды. Earth First топтары маңызды рөл атқарғанмен, көп ұзамай Донга тайпасы сияқты басқа топтар пайда болды. SchNEWS-пен қатар "Earth First! Әрекеттерді жаңарту" және "Жоғал немесе өл" сияқты жариялымдар топтар арасындағы байланыс құралы болды. Қозғалыс басқа да жолдарға тарады, соның ішінде Ньюбери айналма жолы, A30 және M11 Лондонға байланысты жолдарға наразылықтар болды, онда құрылыс жұмыстарын баяулату үшін бүкіл көшелер басып алынды. Кейіннен бұл бағыт "Көшелерді қайтару", генге қарсы науқандар және Rising Tide сияқты басқа да науқандарға кеңейді. Соңғы кезде Peat Alert! және Plane Stupid сияқты топтар пайда болды. Earth First-тің Ұлыбританиядағы топтары АҚШ-тағы топтардан едәуір өзгеше болды, бұл Earth First-тің екі негізгі құрылтайшысы Джейк Бауэрс пен Джейсон Торранс жасаған он жылдық шолуда көрсетілді:

>Біз АҚШ-тың Earth First-тің бастапқы қатал "жабайы жерге арналған ауылдықтар" көзқарасының бұл жерде танымал болмайтынын білдік, сондықтан Ұлыбританияның қалған табиғи орындарын қорғау үшін радикалды әрекеттер мен әлеуметтік әділетті біріктіретін топ құруға кірістік. Дэвис "1988 жылдың 25 қазанында Snowbowl-дағы басты креслолық көтергіштің ең төменгі бөлігін кесу үшін факелді пайдаланғаны" үшін айыпталды. Күрөртке жасалған шабуыл, Energy Fuels-тің Canyon уран кенінен (Аризона штатының Тусаян қаласынан 6 шақырым оңтүстік-шығысқа қарай) саботаж және Централды Аризона жобасы су тасқынына әкелетін қуат сымдарын кесуге талпыныс, ядролық станцияларға жасалатын шабуылдарға дайындық ретінде сипатталды. Оқиғаға қатысты Telluride Times Journal газетіне "Earth First" деген қол қойылған хат келді, онда креслолық көтергіштің кабельіне дәнекерлеу газымен саботаж жасалғаны, металды әлсіздеткені айтылған.

Құжаттамалық фильмдер

ЖылАтақЕскермелер1999Пиккакс, Каскадия еркін мемлекет тарихыФильм 1990-жылдардағы Earth First ұйымы басшылық еткен "Каскадия еркін мемлекет" оқиғасына негізделген.2005Куәлік етемін! Экологиялық қорғаныс және зорлық-зомбылық саясаты2009Жасыл түспен кек алу EF, ELF-пен бірге осы деректі фильмнің тақырыбы болды.2011Егер ағаш құласа: Жерді азат ету фронтының тарихыEF, ELF-пен бірге осы деректі фильмнің тақырыбы болды.

Балалық шағы туралы кітаптар

Дэвис, Джон, ред. «Ең алдымен Жер!» Оқырман: Радикалды экологияның он жылы (1991)
Форман, Дэвид. Эко-жауынгердің اعترافы (1991)
Форман, Дэвид. Экоқорғаныс: Саботажға арналған нұсқаулық (1985)
Манес, Кристофер. Жасыл ашу: Радикалды экология және өркениеттің құлауы (1990)
Скарс, Рик. Эко-жауынгерлер: Радикалды экологиялық қозғалысты түсіну (2006)
Уолл, Дерек. «Ең алдымен Жер!» және Жолдарға қарсы қозғалыс: Радикалды экология және салыстырмалы әлеуметтік қозғалыстар (1999)
Закін, Сьюзан. Қойоттар мен қалалық итттер: «Ең алдымен Жер!» және Экологиялық қозғалыс (1993)
Ли, Марта. «Ең алдымен Жер!» : Экологиялық Апокалипсис (1995)

"Ер алдымен" дегенге сын көзқараспен қараған кітаптар

Арнольд, Рон. Экотеррор: Табиғатты сақтау үшін зорлық-зомбылық жоспары (1997)
Брэдфорд, Джордж. Терең экология негізінен қаншалықты терең? (1989)
Клаусен, Барри. Шетте жүру: Мен "Жерге бірінші!" ұйымына қалай ендім (1994)
Коулман, Кейт. Джуди Баридің құпия соғыстары (2005)