Кіріспе

Брюс Эдвард Джессон (1944 - 30 сәуір 1999) - Жаңа Зеландия журналисі, автор және саяси тұлға.

Ерте өмір

Брюс Эдвард Джессон – Виктор Джон мен Эдна Кавелл (құрметті әкесі Тейлор) Джессонның ұлы, сондай-ақ Англияның Лестершир округынан көшіп келген иммигранттың шөбересі болды. Ол Крайстчерч ұлдар гимназиясында (биология зертханасында "лаборант" болып жұмыс істеген кезінде Дарвиннің "Түрлердің шығу тегі" еңбегін оқып, атеист болды) және Кантербери университетінде заң мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол қысқа мерзімге заң кеңесшісі болып жұмыс істеді, бірақ патшайымға адалдық серт беруден бас тартты және адвокаттыққа қабылданбады.

Саяси белсенділік

1960 жылдары студент кезінде ол бастапқыда Жаңа Зеландия Коммунистік партиясына қызығушылық танытты, ол оны партияның адвокаты ретінде дайындауға тырысты. КПНЗ Қытай-Кеңес дауында Қытай жағына бірінші болып қолдау көрсеткен коммунистік партия болды. Алайда, Джессон өз жолын таңдап, "Класс пен елге сатқындық: консервативті солшылдарды зерттеу" сияқты бірнеше poleмикалық еңбектер жазып, "Те Тао" ("Сынық") атты журнал шығарды. Студент кезінде ол монархияға қарсы қозғалыстарға қатысты, Король ананың сапары барысында басқа студенттің Жаңа Зеландия туын өртеуіне қатысы бар болды. Ол Корольдік сапарларға қарсылық көрсету комитетін (CORT) құрды.

Республикашылдық

Джессон Жаңа Зеландияда тәуелсіз саяси және зияткерлік мәдениетті қолдаған республикашыл болды. Ол Жаңа Зеландияның солшылдарының саяси бағытты шетелдерден алу әдетіне қарсы тұрды. 1966 жылы ол корольдікке қарсы «Республикалық қауымдастық» құрды, кейін Оклендке (алғаш Покеноға, содан кейін Отахухуға және соңында Маңгерге) көшіп, 1967 жылы республика мәселесін ілгерілету үшін саяси партия (алғашқы «Республикалық партия») құрды. Шамамен 1970 жылы ол Оуэн Гейджер және Дэвид Бедггуд сияқты троцкишіл белсенділермен бір қысқа уақыт байланыста болды, сондай-ақ «Dispute», «New Zealand Monthly Review» және «Spartacist Spasmodical» сияқты журналдарға үлесін қосты. Жаңа құрылған «Республикалық партия» белсенділігі тоқтап қалғанда, Джессон 1974 жылы партияны таратып, бірақ «Республикан» (1974–1995) атты кеңінен таралған, республикалық идеяларды қолдайтын басылымды шығаруын жалғастырды. Бұл басылымда республикалық және солшыл мәселелер қарапайым және әдемі емес стильде жарық көрді. Бұл журналға көптеген жаңа зеландиялық солшылдардың мақалалары да жарияланды. («Республикан» 1995 жылы Крис Троттердің «Жаңа Зеландия саяси шолуына» біріктірілді). Джессон 1999 жылы қайтыс болғанға дейін Жаңа Зеландияның Аотеароа Республикалық қозғалысының негізін қалаушы мүшесі болды. Осы кезде Джессон – ешқашан тұрақты мансапқа ие болмаған, түрлі жұмыстар атқарған (жұмысшы, жүн сығушы, нан пісіруші, қоқыс жинаушы және мұздатқыш қызметкері) – әйелі Джосемен (Джоселин Браун), педагог және оқытушымен бірге тұрды, сонымен қатар жазумен шұғылданды. Ол Жаңа Зеландияда марксистік дәстүрді дамытуға қызығушылық танытты және 1970-ші және 1980-ші жылдарда өткізілген төрт Жаңа Зеландиялық марксистік саяси экономика конференциясына қатысты.

Маорилердің егемендігі

1981 жылы Жаңа Зеландиядағы Спрингбок регби турнесіне қарсы жаппай наразылықтар кезінде ол Донна Аватере, Дун Михака, Сид Джексон және Рипека Эванс сияқты маори белсенділерімен байланыс жасады. Олар маори ұлтшылдығын саяси күн тәртібіне қоюға ұмтылды. Аватеренің "Маори егемендігі" атты танымал кітабының алғашқы нұсқалары "Республикан" басылымында жарияланды.

Жалпыға танымал басылымдар

Тек өмірінің соңында ғана Джессон Аукленд қаласының Metro журналындағы саяси тілшісі және North & South, New Zealand Political Review сияқты басқа журналдарға жазбалары арқылы көпшілікке кеңінен танылды. Ол сонымен қатар Жаңа Зеландиядағы неолибералдық революция туралы төрт кітап шығарды және Окленд университетінің саяси ғылымдар факультетінің ғылыми қызметкері атанды.

Саясатта

1990 жылы Джессон Джим Андертонның Лейбористік партиясынан бөлінген NewLabour партиясына қосылды. Ол партия атынан Панмуре сайлау округінде кандидат ретінде өтті. Кейін ол Альянс партиясынан Панмуре округінде қайта кандидат болды. 1991 жылы ол Альянс кандидаты ретінде Окленд аймақтық кеңесіне қосым сайлауда сайланды. 1992-1995 жылдары Окленд аймақтық қызметтер тресінің төрағасы болды.

Өлім

Джессон 1999 жылдың 30 сәуірінде Окленд қаласының Мангэр көпірі ауданында қатерлі ісіктен көз жұмды.

Мұра

Оның кейінгі мақалаларының антологиясы Брюс Джессон: Ұлт құру – 1975–1999 жылдардағы жинақ (2005) деген атпен жарияланды. Брюс Джессонның құжаттары Окленд университетінің кітапханасында сақтаулы. Брюс Джессон қоры 1999 жылы оның құрметіне құрылды. Траст кеңесінің төрағасы 1999 жылдан 2005 жылы қайтыс болғанға дейін бұрынғы премьер-министр Дэвид Ланге болды, 2006 жылға дейін профессор Эндрю Шарп, 2012 жылға дейін профессор Джейн Келси, ал содан кейін сэр Эдмунд Томас болды. Негізгі қоғамдық шаралар – жыл сайынғы Брюс Джессон атындағы естелік лекциясы. Лекция оқығандардың арасында Дэвид Ланге (2000 жылы ашылу лекциясы), Брайан Истон (2001), Крис Троттер (2002), Ани Микаэре (2004), Лейла Харре (2007), Майк Ли (2008), Роберт Уэйд (2009), Аннет Сайкс (2010), Никки Хагер (2012), Тед Томас (2013), Майк Джой (2014) және Род Орам (2015) бар.