Кіріспе

Маунт-Холиок колледжінің 11-ші президенті, американдық саясаткер Мэри Эмма Вулли (13 шілде 1863 – 5 қыркүйек 1947) – американдық педагог, бейбітшілік қозғалысының белсендісі және әйелдердің сайлау құқығын қолдаушы. Ол Браун университетінде оқыған алғашқы әйел студент болды және 1900 жылдан 1937 жылға дейін Маунт-Холиок колледжінің 10-шы президенті қызметін атқарды.

Ерте өмір және білім

Вулли Джозеф Джуданың (J. Ж.) Вулли мен оның екінші әйелі Мэри Аугуста Феррис қызы болды. Ол Май есіммен танылып, Жаңа Англияда жайлы да қамқорлықпен өскен балалық шағын өткізді. Ол алғаш Мериден, Коннектикут қаласында, ал 1871 жылдан бастап Паутукет, Род-Айлендте өсті. Оның әкесі конгрегациялық пастор болған, дінге әлеуметтік жұмысты енгізуге жасаған тырысыстары қызына зор әсер етті. Вулли 1884 жылы Массачусетс штатының Нортон қаласындағы Уиттон семинариясында орта білімін аяқтағанға дейін Провиденс орта мектебінде және әйелдер басқаратын бірнеше шағын мектептерде оқыды. Вулли 1885 жылдан 1891 жылға дейін сонда оқытушы болып жұмыс істеді. 1890 жылдың жазында екі ай бойы Еуропаға саяхат жасағаннан кейін, Оксфорд университетіне түсуді ниеттенгенімен, әкесі Браун университетінің президенті Элиша Бенджамин Эндрюспен келісіп, Вулли Браун университетінің алғашқы әйел студенттерінің бірі болуы керек деп шешті. Ол 1890 жылдың күзінде Уиттонда сабақ беріп жүріп Браунға қатыса бастады. 1894 жылы ол бакалавр (B. A.) алса, 1895 жылы «Колониялық поштаның ерте тарихы» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, магистр (M. A.) дәрежесін алды.

Оқытушылық мансап

1895 жылы Вулли Велсли колледжінде Киелі кітап тарихы және әдебиетінен сабақ беруді бастады. Ол студенттері мен әріптестері арасында танымал болды және 1896 жылы қатар профессор атанды. 1899 жылға қарай, ол толық профессор болып жоғарылатылды. Велслиде жұмыс істеген кезінде ол оқу бағдарламасына маңызды өзгерістер енгізді, сонымен қатар өз бөлімінің меңгерушісі ретінде әкімшілік тәжірибе жинады. Ол сондай-ақ Велслиде оқитын Жаннет Август Маркспен танысты. 1900 жылдан бастап екі әйел 47 жыл бойы өмірлік серіктес ретінде бірге өмір сүрді. 1899 жылдың желтоқсан айында Браун Вуллиге жаңа құрылған Әйелдер колледжінің директоры лауазымын ұсынды. Сонымен қатар, Маунт-Холиок колледжі де оған президенттік ұсынды. Вулли Маунт-Холиок ұсынысын қабылдады және 1901 жылдың 1 қаңтарында 38 жасында АҚШ-тағы ең жас колледж президенттерінің бірі болды. 1900 жылы ол Амхерст колледжінен құрметті диплом алған тұңғыш әйел атанды.

Маунт-Холиоке президенті

Маунт-Холиокеге келген бойда Вулли әйелдер біліміне қатысты өз пікірін жеткізді. Бұрын колледж қоғамға қызмет ету мақсатында әйелдер біліміне басымдық берген болса, Вулли болашақта әйелдер білімін тек зихи негіздермен ғана дәлелдеу қажеттігін айтты. Вулли білімді өмірге дайындық деп есептеді және білімді әйелдің кез келген нәрсеге қол жеткізе алатынына сенді. Ол әйелдердің бұрын жетістікке жете алмауының себебі олардың білімі немесе білімнің жетіспеуі болғанын мәлімдеді. Әйелдер колледжінің президенті ретінде оның көптеген міндеттерінің бірі – әйелдер білімін қолдау болды. 36 жыл президенттік қызметін атқару кезінде ол әйелдердің табиғи оқу қабілеті төмен және зихи еңбек олардың денсаулығына зиян келтіреді деген пікірге қарсы күресті. Вулли академиялық қауымдастықта беделді болып, әйелдер білімін дамыту үшін қаржы жинау, академиялық стандарттарды көтеру және қоғамдық сананы арттыру мақсатында басқа әйелдер колледждерімен бірлесіп жұмыс істеді. Вулли президенттік кезінде күшті профессорлық құрам құрды, ең беделді аспирантуралардан ғалымдарды жоғары жалақы, стипендиялар мен демалыс беру арқылы тартты. Вулли сондай-ақ Маунт-Холиокеге қабылдау талаптарын жоғарылату, үздік студенттерге арналған бағдарламаларды енгізу және аға сынып студенттері үшін жалпы емтихандар ұйымдастыру арқылы қабылданатын студенттердің сапасын жақсартуға тырысты. Колледждің қаражаты 500 000 доллардан дерлік 5 миллион долларға дейін өсті және оның 36 жылдық президенттік кезінде кампусқа он алты жаңа ғимарат салынды. Оның ең маңызды өзгерістерінің бірі – колледждің негізін қалаушы Мэри Лион құрған шаруашылық жұмыстарын жүктеу жүйесін жою болды. Лион 1837 жылы колледжді құрғанда студенттер экономикалық себептермен тамақ дайындауға және тазалауға міндетті болды, ал басқа әйелдер колледждері де осы үлгіні қабылдады. 1901 жылы Маунт-Холиоке әлі де осы жүйені сақтап қалған жалғыз әйелдер колледжі болды және Вулли бұл жүйені ескірген деп есептеді, сонымен қатар ол Маунт-Холиокені зихи жағынан ерлер колледждерімен теңестіру мақсатына кедергі келтіретініне сенді. Ол сондай-ақ 1941 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Маунт-Холиок колледжінде ағылшын тілі мен театр пәнін оқытқан Жаннет Маркс үшін жаңа лауазым құрды. Әйелдер ешқашан лесбияндық қарым-қатынасты ашық мойындамаса да, Вуллидің Марксқа деген ықыласы үшін колледжде наразылық туды.

Ұйымдастыру қызметі

Вулли президенттік кезінде көптеген ұйымдарға уақытын арнап, сайлау құқығы, пацифизм және шіркеу мәселелері сияқты барлық әлеуметтік реформаларды қолдады. Ол Америка азаматтық бостандықтар одағының (ACLU) вице-президенті болып қызмет етті және АҚШ-тың Ұлттар Лигасына кіру мәселесінде де жұмыс істеді. Ол президент Герберт Гувермен әйелдер құқықтары, ал президент Франклин Д. Рузвельтпен пацифизм мәселелері бойынша өзара іс-қимыл жасады. Ол Колледж бітірушілер қауымдастығының алғашқы мүшесі болды, кейін ол Америка университет әйелдер қауымдастығына (AAUW) айналды. 1927-1933 жылдары ол AAUW президенті болды. Президент Гувер оны 1932 жылы Женевада өткен қару-жарақтарды азайту және шектеу жөніндегі конференцияға делегат ретінде тағайындағаннан кейін ол халықаралық деңгейде танымал болды. Ол Атақ-даңқ залының сайлаушылар кеңесінде, YWCA ұлттық кеңесінде, Америка мектептері бейбітшілік лигасының атқару комитетінде, Ұлттық моральдық тәрбие институты кеңесінде, Бейбітшілік және төрелік жөніндегі комиссияда қызмет етті. Ол Фи Бета Каппа Біріккен тарауларының сенаторы және Ұлттық тұтынушылар лигасының құрметті вице-президенті болды. 1900 жылы Вулли "Линкольн азат ету конференциясына шақыру" деп аталатын құжатқа қол қойған 60 адамның бірі болды, бұл құжат афроамерикандықтардың саяси және азаматтық теңдігін қамтамасыз ету жолдары туралы мәселелерді талқылауға арналған Ұлттық афроамерикандықтарды дамыту қауымдастығын құрды.

Кейінгі жылдар

1933 жылдан бастап, қор мүшелерінің арасындағы кейбір ер адамдар Вулли зейнеткерлікке шыққанда оның орнына ер адам президент тағайындалуын қамтамасыз ету үшін күш-жігер жинады. Бұл ұстанымды қолдаған қор мүшелерінің көпшілігі Маунт-Холиоке колледжінің "әйелдерге тым көңіл бөлгеніне" сенді, себебі көптеген факультеттерді әйелдер басқарды, ал ер адам профессорлар азшылықты құрады. Кейбіреулер Маунт-Холиокеді Йель университетінің түлектері үшін жұмыс табуға ыңғайлы орын деп қарады және ер адам президент тағайындалса, мұның оңайырақ болатынын ойлады. Вулли 1937 жылы 74 жасында зейнеткерлікке шықты. Розуэлл Грей Хамды оның орнына тағайындау әйелдердің жоғары білім саласындағы мүмкіндіктеріне соққы болды. Ол, факультет мүшелері, AAUW мүшелері және түлектер тобы қарсылық көрсетуге белсенді түрде кірісті. 1936 жылғы 6 маусымдағы қор отырысындағы дауыс беру қажетті көпшілікті шамалы ғана басып өтті, тіпті қор мүшесі Фрэнсис Перкинс (Маунт-Холиоке түлегі және Еңбек министрі), Вулли және факультет мүшелерінің шұғыл тілектеріне қарамастан. Хам тағайындалғаннан кейін, кейбір түлектер оны тағайындалудан бас тартуға көндіру үшін жеткілікті қарсылық тудыруға тырысты, бірақ Маунт-Холиоке ресми түрде бірігіп, қарсылық жеңіліске ұшырады. Вулли мен оның жақтастары колледждің 100 жылдығын тойлау кезінде (Хам қызметке кіріспес бұрын бір ай қалғанда) 1937 жылдың мамырында "соңғы сөзді" айтты. Ол шақырылмады, ал көптеген сөздер қор мүшелерінің әрекеттерін айыптады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Вулли Маунт-Холиоке кампусына ешқашан қайта бармады. Ол Нью-Йорк штатының Вестпорт қаласындағы Маркс отбасының үйіне көшіп, 1947 жылы қайтыс болғанға дейін Маркспен бірге тұрды. Вулли зейнеткерлікке шыққаннан кейін де қоғамдық белсенділікпен айналысып, көп уақытын кездесулер мен конференцияларда лекция оқуға арнады. 1944 жылғы 30 қыркүйекте Нью-Йорк штатының Вестпорттағы үйінде миға қан құйылып, жартылай паралич болды. Ол өмірінің соңғы үш жылын коляскада өткізді, ал Маркс 1947 жылы қайтыс болғанға дейін оны күткен.

Танымал мәдениетте

Вулли "Булл ин а Чайна Шоп" атты пьесаның кейіпкері болды, оны Маунт-Холиоке түлегі Брайна Тернер жазған. Пьесаның тұңғыш көрсетілісі 2017 жылдың 1 наурызында Линкольн орталығында өтті.

Шығармалары

Магистрлік диссертациясынан өзге, ол «Америкада романтикалық пейзажға деген құштарлықтың қалыптасуы» және көптеген оқу-әдістемелік мақалалар жазды.