Ресейдегі орта ғасыр тануын қалаған Тимофей Грановский
Timofey Granovsky
Тимофей Грановский: Ресейде орта ғасыр тануын қалаған ғалым. Батыс Еуропа тарихы бойынша лекциялар оқыды, цензурадан қашып, идеяларын таратуға тырысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тимофей Николаевич Грановский (Тимофей Николаевич Грановский; 9 наурыз 1813 – 4 қазан 1855) – Ресей империясында ортағасырлық зерттеулердің негізін қалаушы. Грановский Орыл қаласында дүниеге келген. Ол Мәскеу және Берлин университеттерінде оқыды, онда Леопольд фон Ранке мен Фридрих Карл фон Савиньидің гегельдік идеялары оған терең әсер етті. Ол Батыс тарихын өз елінің тарихынан жоғарырақ деп санады және 1839 жылы Батыс Еуропаның ортағасырлық тарихы бойынша курстар оқыған алғашқы орыс болды. Сол кездегі қатаң цензура салдарынан Грановский лекция оқудың Ресейде Батыс идеяларын таратудың жазудан гөрі сенімді жолы екенін түсінді. Оның маңызды жарияланған еңбегі – 1849 жылғы докторлық диссертациясы «Аббат Сугер», онда ол «үлкен аббатты патшалық билікті орталықтандырудың сәулетшісі ретінде бейнеледі». Оның 1845 жылғы магистрлік диссертациясы «Волин, Юмсберг және Винета» Винетаның тарихилығын жоққа шығаруға тырысты, бұл славянофильдерді ренжітіп, қатты дау тудырды. Мәскеу университетіндегі оқулары өте танымал болды және оны басқа батыстық ойшылдармен байланыстырды. Олардың бірі – Александр Герцен, Грановскийдің лекцияларын «Николай I Ресейіндегі бостандықтың бір тамшысы» деп сипаттады. Федор Достоевскийдің «Қоянғандар» романындағы Степан Трофимович Верховенский кейіпкерінің бір бөлігі Грановскийдің бейнесіне негізделген. Коулдың сөзінше, «бірқатар нигилистер буынын бейсалы түрде шабыттандырған либерал Грановскийге бұл әділетсіз бағалау болғанымен, оның шабыттандыратын ұстаз және өз заманының адамы ретіндегі маңыздылығына тағы бір құрмет».
Timofey Nikolayevich Granovsky (Тимофей Николаевич Грановский; 9 March 1813 – 4 October 1855) was a founder of medieval studies in the Russian Empire. Granovsky was born in Oryol, Russia. He studied at the universities of Moscow and Berlin, where he was profoundly influenced by Hegelian ideas of Leopold von Ranke and Friedrich Carl von Savigny. He felt that the Western history was superior to that of his own country and became the first Russian to deliver courses on the medieval history of Western Europe (1839). Due to the strict censorship of the period, Granovsky assumed that lecturing provided a surer way of disseminating Western ideals in Russia than writing. His major printed work was his doctoral dissertation of 1849, Abbat Sugerii (Abbot Suger), in which he "portrayed the great abbot as the architect of royal centralization." His master's thesis of 1845, "Volin, Yumsberg, i Vineta" (Wolin, Jomsborg, and Vineta), attempted to disprove the historicity of Vineta and was very controversial, offending the Slavophiles. His readings in the Moscow University were immensely popular and brought him in touch with other Westernizers. One of these, Alexander Herzen, described Granovsky's lectures as "a draught of freedom in Nicholas I's Russia". Fyodor Dostoyevsky's novel The Possessed features a character, Stepan Trofimovich Verkhovensky, that is partly based on Granovsky. According to Cole, this "liberal who unwittingly inspired a generation of nihilists is unfair to Granovsky but is nevertheless another tribute to his importance as an inspiring teacher and a man of his age."