Кіріспе

Рельефті басуда флонг – баспа формасындағы жиналған әріптерден немесе баспа блоктары сияқты басқа рельефті материалдардан алынған ізден жасалған уақытша теріс қағаз қалып. Флонг – жазық немесе ротациондық баспа станоктарында қолданылатын металл стереотипті (немесе "стерео") құю үшін қолданылатын аралық кезең. Флонг жасалғаннан кейін түпнұсқа әріптер таратылып (қолмен жинақталған жағдайда) немесе қайтадан балқытылып (ыстық металл әдісімен жинақталған жағдайда) жіберіледі. Флонг – стереотиптеу процесінің бір бөлігі.

Папье-машеден жасалған шүберек

Партридж папье-маше процесін былай сипаттайды: «Бірнеше жұқа қағаз суға батырылып, жұмсақ болғанша, содан кейін біріктіріліп, флон жасалады. Бұл флон баспа бетіне соғылып, кептіріледі, осылайша балқытылған металлға арналған матрица пайда болады. Суытылғаннан кейін ол баспа бетінің дәл көшірмесіне айналады. Бір матрицадан көптеген дубликаттар жасауға болады, олар тік баспа машиналарын үшін қажеттідей жазық немесе ротациондық баспа машиналарын цилиндрлеріне сәйкес келтіріледі». Флон екі парақ ылғалданған, жұмсақ, бірақ берік матрицалық қағаз және төрт парақ қалың мата қағазын біріктіру арқылы жасалады. Флонның баспа бетіне қараған жағында күріш сабанынан жасалған мата қағаз қолданылады. Флон матрицасын жасағаннан кейін, оны, мысалы, ылғалды матаға орап, ылғалды сақтап, бірнеше күнге сақтауға болады. Флон формадан сәл үлкенірек болса, оны форманың үстіне қойып, содан кейін қатаң қылшықты щеткамен мұқият формаға соғып-тоқылтады. Аз күшпен біраз соққы беру, күшті соққылардан гөрі жақсы. Флонның артқы жағындағы ойыстар, соғылғаннан кейін, құймақпен, құймақ бөліктерімен немесе толтыру қоспасымен толтырылады. Содан кейін флон қағазбен жабылып, формамен бірге бумен кептіретін үстелге қойылады. Мұнда оны төрт-сегіз қабат жұмсақ матамен жауып, кептіру кезінде флонның формамен тығыз жанасуын қамтамасыз ету үшін басады. Кептіру әдетте алты-жеті минутқа созылады, бірақ бұл бу қысымына байланысты. Стереотиптеудің ең маңызды қағидасы – тақта бетінде немесе ойыстарда ықшамдану қуыстарын болдырмау үшін салқын металл мен ыстық қорапты пайдалану. Кейде құю тақтасы құюдың артқы жағында салқындатуды баяулату үшін қолданылады, себебі флонның нашар жылу өткізгіштігінен туындаған проблемаларды болдырмауға көмектеседі. Құю алдында құю қорабы қыздырылады. Бұл үшін ыстық металлдан үш рет құйып, содан кейін құйманы алып тастауға болады. Немесе қалыпты газбен қыздыруға болады. Кептірілген флонды кесіп, құю қорабындағы өлшегіштердің астына кіретіндей жиек қалдырады. Бұл өлшегіштер металл бөліктер, әдетте, L тәрізді және тура бөлшектер болып, флонның құю қорабындағы бүйірлерін және түбін шектейді. Содан кейін флон құю қорабына салынып, өлшегіштер оның бүйірлеріне орналастырылады. Қорап жабылады, ал қосымша қағаз металлдың құюға түсуіне көмектесетін қоршау ретінде қолданылады. Стереотипті пластиналар үшін қолданылатын металл қоспасында 5-10% қалайы және 15% антимон, ал қалғаны қорғасын болады. Қалай мөлшері қалыптың түріне байланысты өзгереді, себебі қалай құйманың анықтығын арттырады. Мәтіндік баспа үшін 5% жеткілікті, бірақ жарты тондық суреттер үшін 10% қажет.

Папье-маше процесінің суреттері

Фредерик Ж. Вильсонның 1880 жылғы «Стереотиптеу және электротиптеу» еңбегінен алынған келесі суреттер фланг жасау және қолдану процесінің кейбір кезеңдерін көрсетеді.

Бірнеше құймалар

Уидон бір флангтан шектеулі санда көшірмелер жасауға болатынын мәлімдеді. Алайда, Партридж бір матрицадан көптеген көшірмелер жасау мүмкін екенін айтады. Далгин өзінің білімі бойынша, бір флангтан отызға дейін, тіпті одан да көп тақталар құйылғанын хабарлайды. Баспа тарихын зерттеуші Глен Флейшман флангалар бірнеше көшірме жасауға мүмкіндік бергенімен, оларды әдетте алып тастап, қайта пайдалануға болмайтынын айтады. Дегенмен, флангтар жасалып, кейін болашақта пайдалану үшін құймастан сақталуы мүмкін, қолайлы жағдайда ондаған жылдар бойы. Кублер 1941 жылы Вашингтондағы АҚШ Мемлекеттік Баспасында "Mat Only" деп белгіленген қоймада 250 мыңнан астам фланг сақталғанын, "флангтар болашақта пайдалану үшін сақталған, ал баспалар жойылған" деді.

Флонг сөзінің этимологиясы

Уилсон флонг сөзінің француз тіліндегі флан сөзінің ағылшын тіліндегі фонетикалық түрі екенін айтады, олардың айтылуы шамамен бірдей. Бұл сөз Клод Женуға, ол өзінің алғашқы патенінде флан сөзін папье-маше матрицасын сипаттау үшін қолданған, және Лондондағы швейцариялық стереотипші Джеймс Делаганаға байланысты. Делагана Парижде тұрғанда жиі кафеге барып, әртүрлі қабаттардан тұратын флан деп аталатын тәтті жеген. Дегенмен, флан немесе крем-карамель – бұл қою құймақ, ол қағаз қабаттары мен желім аралас флонның құрылысына ұқсамайды, керісінше 16 ғасырға дейін тарихы бар танымал француз десерті – мильфейльге көбірек ұқсайды. Кублер Франция мен Англиядан тыс жерлерде папье-маше төсемінің жалпы атауы флонг емес, ылғал төсем болған дейді. Алайда, АҚШ-тың бірнеше техникалық нұсқаулықтарында, соның ішінде Кублердің өзі, Партридж және АҚШ Еңбек статистикасы бюросының 1929 жылғы газет басылымындағы өнімділік туралы зерттеуінде бұл терминдер қолданылған.

Танымал мәдениетте

1977 жылдың 1 сәуірінде Ұлыбританияның "The Guardian" газеті Сейшель аралдарының солтүстік-шығысында орналасқан Сан-Сериффе деген ойдағы арал туралы жеті беттік арнайы мақала жариялады. Бұл әйелдердің аңқаулығы типографиялық және басылымдық ойынға толы болды, ал қалалар әртүрлі шрифттердің аттарымен аталды. Ондағы жергілікті тұрғындар флонгтар деп есептелді, ал олардың тілі – ки-флонг. Бұл аңқаулық жақсы сипатталған, сонымен қатар аңқаулықты жасаған жеті беттік арнайы баяндамадағы беттердің суреттері Аңқаулықтар мұражайының сайтында келтірілген. 1978 жылы "The Guardian" газеті он бетке таралған Ұлыбритания мен Ирландияның он екі газетінің пародийларын жариялады: SS Guardian, The SS Financial Times, The SS Times, The SS Morning Star, The SS Mirror (жарты бет), The SSun (жарты бет), The SS Daily Express (жарты бет), The SS Daily Mail (жарты бет), The SS Irish Times, The SS Telegraph, The SS Sunday Times және News of the SS World. Дегенмен, бұл түпнұсқасына қарағанда аз сәтті болды. Көптеген пародиялық газеттер флонга туралы айтқан. Сан-Сериффе аңқаулығы Аңқаулықтар мұражайының ең үздік жүз аңқаулығының тізімінде бесінші орында тұр.