Лондондық миссионерлік қоғам мен діни бірлестіктердің қалыптасуы

Кіріспе

Конгрегационалистік және англикан шіркеулеріндегі діни шоғырлану

Лондон миссионерлік қоғамы 1795 жылы Уэльстің конгрегационалистік пасторы Эдвард Уильямстың ықпалымен Англияда құрылған, конфессияаралық евангелистік миссионерлік қоғам болды. Ол көбінесе реформаторлық бағытта болды, Океания, Африка және Америкадағы конгрегационалистік миссияларды жүзеге асырды, сонымен қатар пресвитериандар (Қытайдағы еңбектерімен танымал), методистер, баптистер және басқа да түрлі протестанттар да қатысты. Қазіргі таңда ол Дүниежүзілік Миссия Кеңесінің бір бөлігін құрайды.

Шығу тегі

1793 жылы, Бирмингемдегі Каррс-Лейндегі пастор Эдвард Уильямс Мидлендс шіркеулеріне хат жазып, конфессияаралық дүниежүзілік уағыз тарату және шетелдік миссионерлік қызметтің қажеттілігін білдірді. Бұл тиімді болды және Уильямс миссионерлік қоғамның жоспарларына белсенді қатыса бастады. Ол 1795 жылы Бирмингемнен кетіп, Масбро, Ротерхэмде пасторлық қызмет атқарды және жаңа құрылған Масбро академиясында оқытушы болды. 1793 жылы англикан дін қызметкері Джон Эйр Хакниде "Евангелие" журналын құрды. Ол пресвитериан Джон Лавтың, конгрегационалистер Эдвард Парсонс пен Джон Тауншендтің (1757–1826) қолдауына ие болды. Миссионерлік қоғам туралы ұсыныстар 1794 жылы баптист пасторы Джон Райлендтің, жақында Калькуттаға көшіп келген, британ баптистерінің алғашқы миссионері Уильям Кэриден христиан дінін тарату қажеттілігі туралы хабар алғаннан кейін басталды. Кэри Райлендке құл саудасын тоқтатуға жәрдемдесетін қоғамның принциптерімен, басқалармен күш біріктіруді ұсынды. Бұл шетелдегі миссияларды құруда туындайтын қиындықтарды жеңуге бағытталған. Көптеген евангелистер әртүрлі конфессиялар мен шіркеулерге жататындықтан, қаржы жинау қиындық тудыратын; олардың миссиялары көбінесе шағын топтарға жететін және оларды ұстап тұру қиын болар еді. Эдвард Уильямс жұмысына қатыса берді және 1796 жылдың шілдесінде Қоғам жіберген алғашқы миссионерлерге тапсырма берді. Қоғам евангелистердің бірлесіп жұмыс істейтін, шетелдегі миссионерлік қызметке қаржылай қолдау көрсететін және оны үйлестіретін платформа құруды мақсат етті. Сондай-ақ, ол бүкіл әлемдегі жергілікті халықтармен шектеусіз сауда және әскери қарым-қатынас орнатуды қалаған қарсыластарға қарсы тұрды. Райленд Кэридің хатын Бристольдегі құлдыққа қарсы күресші Генри Овертон Уиллске көрсеткеннен кейін, ол тез арада қолдау тапты. Лондон аймағындағы шотланд пасторлары Дэвид Бог және Джеймс Стивен, сондай-ақ Джон Хей сияқты басқа да евангелистер жаңа қоғамды ұйымдастыру үшін күш біріктірді. Бог 1794 жылдың қыркүйегінде "Евангелие" журналында ықпалды үндеу жариялады: "Сендер бұрынғыда қатыгез және жиренішті жалған тәңірлерге табынып, жазықтан өмір сүрдіңдер. Исаның ізбасарлары басқа елдерден келіп, сіздерге оның уағызын жеткізді. Міне, сіздердің құтқарылу туралы біліміңіздің себебі. Енді сіздер де, бұрынғыдай жағдайдағы халықтарға елшілер жіберіп, оларды жалған құдайларынан айналып, тірі Құдайға бет бұруға және оның ұлын күтуге шақыруға тиіссіздер. Шындығында, сіздер оларға қарыздарсыздар." Джон Эйр бұл үндеуге жауап ретінде евангелистердің белгілі өкілі, пастор Томас Хавейстің Богудің үндеуіне жауап беруін сұрады. Корнуоллдық Хавейс Богуді толық қолдады және бірден екі демеушіні анықтады: біреуі 500 фунт стерлинг, екіншісі 100 фунт стерлинг. Осы бастамадан кейін, ұсынылған қоғамға қаржы жинау науқаны басталды және оның алғашқы отырысы Лондон қаласындағы Бейкердің кофеханасында ұйымдастырылды. Он сегіз қолдаушы келді және миссионерлік қоғамның мақсаттарын келісті – Мәсіх туралы білімді басқа ұлттар мен толыққанды білімі жоқ халықтарға тарату. Рождествоға дейін отыздан астам адам қоғамды құруға міндеттенді. Келесі жылы, 1795 жылы, Спа Филдс шіркеуіне миссионерлерді шетелге жіберу жоспарымен байланысты әртүрлі пасторлар мен басқаларға уағыз айтуға рұқсат беру үшін жүгінді. Бұл 1795 жылдың 22 қыркүйегі, сейсенбі күні ұйымдастырылды, бірақ шіркеу ұйымдастырушылық шарада қоғамға ақша жинамауды талап етті, себебі бұл оқиға салтанатты және Миссионерлік қоғамның құрылуын ресми түрде белгілейтін болар еді. Жүздеген евангелистер қатысты және жаңадан құрылған қоғам тез арада қаржылай қолдау хаттарын және болашақ миссионерлерден қызығушылықты ала бастады.

In 1793, Edward Williams, then minister at Carr's Lane, Birmingham, wrote a letter to the churches of the Midlands, expressing the need for interdenominational world evangelization and foreign missions. It was effective and Williams began to play an active part in the plans for a missionary society. He left Birmingham in 1795, becoming pastor at Masbrough, Rotherham, and tutor of the newly formed Masbrough academy. Also in 1793, the Anglican cleric John Eyre of Hackney founded the Evangelical Magazine. He had the support of the presbyterian John Love, and congregationalists Edward Parsons and John Townshend (1757–1826). Proposals for the Missionary Society began in 1794 after a Baptist minister, John Ryland, received word from William Carey, the pioneer British Baptist missionary who had recently moved to Calcutta, about the need to spread Christianity. Carey suggested that Ryland join forces with others along the non denominational lines of the Society for Effecting the Abolition of the Slave Trade, to design a society that could prevail against the difficulties that evangelicals often faced when spreading the Word. This aimed to overcome the difficulties that establishment of overseas missions had faced. It had frequently proved hard to raise the finance because evangelicals belonged to many denominations and churches; all too often their missions would only reach a small group of people and be hard to sustain. Edward Williams continued his involvement and, in July 1796, gave the charge to the first missionaries sent out by the Society. The Society aimed to create a forum where evangelicals could work together, give overseas missions financial support and co ordination. It also advocated against opponents who wanted unrestricted commercial and military relations with native peoples throughout the world. After Ryland showed Carey's letter to Henry Overton Wills, an anti slavery campaigner in Bristol, he quickly gained support. Scottish ministers in the London area, David Bogue and James Steven, as well as other evangelicals such as John Hey, joined forces to organize a new society. Bogue wrote an influential appeal in the Evangelical Magazine for September 1794:
Ye were once Pagans, living in cruel and abominable idolatry. The servants of Jesus came from other lands, and preached His Gospel among you. Hence your knowledge of salvation. And ought ye not, as an equitable compensation for their kindness, to send messengers to the nations which are in like condition with yourselves of old, to entreat them that they turn from their dumb idol to the living God, and to wait for His Son from heaven? Verily their debtors ye are. John Eyre responded by inviting a leading and influential evangelical, the Rev. Thomas Haweis, to write a response to Bogue's appeal. The Cornishman sided firmly with Bogue, and immediately identified two donors, one of £500, and one of £100. From this start, a campaign developed to raise money for the proposed society, and its first meeting was organised at Baker's Coffee House on Change Alley in the City of London. Eighteen supporters showed up and helped agree the aims of the proposed missionary society – to spread the knowledge of Christ among heathen and other unenlightened nations. By Christmas over thirty men were committed to forming the society. In the following year, 1795, Spa Fields Chapel was approached for permission to preach a sermon to the various ministers and others by now keenly associated with the plan to send missionaries abroad. This was organised for Tuesday 22 September 1795, the host chapel insisting that no collection for the proposed society must be made during the founding event which would be more solemn, and formally mark the origin of the Missionary Society. Hundreds of evangelicals attended, and the newly launched society quickly began receiving letters of financial support, and interest from prospective missionaries.

Алғашқы жылдары

Депфордтың Хатчем үйінен Джозеф Хардкасл алғашқы қазынашы болды, ал Хакнидің пастор Джон Эйрі (Евангеликалық журналдың редакторы) Миссионерлік қоғамның алғашқы хатшысы тағайындалды – бұл тағайындама оның ісін ілгерілету үшін тиімді «газетпен» қамтамасыз етті. Миссионерлік қоғамның кеңесі үміткерлермен сұхбаттасуды жылдам бастады. 1800 жылы Қоғам миссионерлерді Госпорттың пастор Дэвид Богке олардың мінберлік қызметіне дайындалу үшін жіберді. Капитан Джеймс Уилсон миссионерлерді ақысыз тегін тасымалдауды ұсынды. Қоғам 267 тонналық шағын «Дэфф» кемесін сатып ала алды. Ол 18 экипаж мүшесі мен 30 миссионерді тасымалдай алатын. 1796 жылдың соңында экипаж Вулвич портынан шыққаннан кейін жеті ай өткен соң Таитиге жетті, онда он жеті миссионер жолға шықты. Миссионерлерге жергілікті тұрғындармен достық қарым-қатынас орнату, ұйықтау және құлшынау үшін миссиялық үй салу және жергілікті тілді үйрену нұсқаулары берілді. Миссионерлер күтпеген мәселелерге тап болды. Жергілікті тұрғындарда оқ-дәрі болды және олар экипаждан мүлік алуға асықты. Таитиліктер бұрын келген кемелер экипаждарынан тараған аурулармен де күрескен. Олар мұны құдайлардың жазасы деп санады және экипажға күдікпен қарады. Таитиге келген он жеті миссионердің сегізі алғашқы ағылшын кемесімен Таитиден кетіп қалды. «Дэфф» Ұлыбританияға оралғаннан кейін бірден тағы тридцать миссионермен Таитиге қайта жіберілді. Бұл сапар апатқа ұшырады. Француз қарақшысы «Дэффті» қолға түсіріп, тұтқындарды Монтевидеоға түсіріп, оны сатты. Сапардың шығыны «Миссионерлік қоғамға» он мың фунт стерлингке бағаланды, бұл бастапқыда Қоғам үшін ауыр соққы болды. Алайда, ол бірте-бірте қалпына келді және 1807 жылы Роберт Моррисон басшылығымен Қытайдың Гуанчжоу (Кантон) қаласында миссионерлік бекет құра алды. Қытайда қызмет еткен тағы бір миссионер Джон Кеннет Маккензи болды. Англияның Ярмут қаласында туған ол Ханкоу мен Тяньцзинде қызмет етті. 1815 жылдан бастап олар Абдулла бин Абдул Кадирді аудармашы ретінде жұмысқа алды, ол көптеген мәтіндер, соның ішінде Ізгі хабарлар бойынша жұмыс істеді. Хомертон колледжінде, содан кейін Хэмпстедте оқығаннан кейін Уильям Эллис 1815 жылы пасторлыққа бекітілді. 1815 жылдың 9 қарашасында Мэри Мерси Мурға үйленгеннен кейін олар Оңтүстік теңіз аралдарына жіберілді, 1824 жылы қайтып келді. Кейін ол Сыртқы істер жөніндегі бас хатшының орынбасары болды. 1816 жылдың қыркүйегінде Роберт Моффат (1795–1883) Джон Уильямспен бірге Суррей шіркеуінде, Саутаркта миссионерлік қызметке жіберілді. Моффат 1870 жылға дейін Оңтүстік Африкада қызмет етті. Мэри Моффат оған қосылды және олар 1819 жылы үйленді. ЛМС тек ер адамдарды миссионерлер ретінде жұмысқа алды және олардың үйленгенін қалаған. Моффтардың көптеген балалары болды, олардың барлығы миссионер болды немесе миссионерлерге үйленді. 1817 жылы Эдвард Сталлибрасс Сибірдегі бурят халқы арасында миссионерлік қызметті бастау үшін Ресейге жіберілді. Миссия Ресейдің Александр I-інің қолдауын алды, бірақ оның ізбасары Николай I билікке келгеннен кейін 1840 жылы тоқтатылды. Сталлибраспен бірге Швециядан Корнелиус Рахман, Уильям Сван және Шотландиядан Роберт Юилл жұмыс істеді.

Joseph Hardcastle of Hatcham House, Deptford became the first Treasurer, and the Rev. John Eyre of Hackney (editor of the Evangelical Magazine ) became the first Secretary to the Missionary Society—the latter appointment providing it with an effective 'newspaper' to promote its cause. The Missionary Society's board quickly began interviewing prospective candidates. In 1800 the Society placed missionaries with the Rev. David Bogue of Gosport for preparation for their ministries. Captain James Wilson offered to sail the missionaries to their destination unpaid. The Society was able to afford the small ship Duff, of 267 tons (bm). It could carry 18 crew members and 30 missionaries. Seven months after the crew left port from the Woolwich docks in late 1796 they arrived in Tahiti, where seventeen missionaries departed. The missionaries were then instructed to become friendly with the natives, build a mission house for sleeping and worship, and learn the native language. The missionaries faced unforeseen problems. The natives had firearms and were anxious to gain possessions from the crew. The Tahitians also had faced difficulties with diseases spread from the crews of ships that had previously docked there. The natives saw this as retribution from the gods, and they were very suspicious of the crew. Of the seventeen missionaries that arrived in Tahiti, eight soon left on the first British ship to arrive in Tahiti. When Duff returned to Britain it was immediately sent back to Tahiti with thirty more missionaries. This journey was disastrous. A French privateer captured Duff, landed its prisoners in Montevideo, and sold her. The expense of the journey cost 'The Missionary Society' ten thousand pounds, which was initially devastating to the Society. Gradually it recovered, however, and in 1807 was able to establish a mission in Guangzhou (Canton), China under Robert Morrison. Another missionary who served in China was John Kenneth Mackenzie. A native of Yarmouth in England, he served in Hankow and Tientsin. Starting in 1815, they hired Abdullah bin Abdul Kadir as a translator, to work on many texts including the gospels. After attending Homerton College, then in Hampstead, William Ellis was ordained in 1815. Soon atter his marriage to Mary Mercy Moor on 9 November 1815 they were posted to the South Sea Islands returning in 1824. He later become Chief Foreign Secretary. In September 1816, Robert Moffat (1795–1883) was commissioned in the Surrey Chapel, Southwark, on the same day as John Williams. Moffat served in South Africa until 1870. Mary Moffat joined him and they married in 1819. The LMS only employed male missionaries and it preferred them to be married. The Moffats were to have several children who also became and/or married missionaries. In 1817, Edward Stallybrass was sent out to Russia to start a mission among the Buryat people of Siberia. The mission received the blessing of Alexander I of Russia, but was suppressed in 1840 under his successor Nicholas I. Alongside Stallybrass worked Cornelius Rahmn of Sweden, William Swan and Robert Yuille of Scotland.

Бірігу

Лондон миссионерлік қоғамы 1966 жылы бұрынғы Колониалдық миссионерлік қоғам болған Комонвелл миссионерлік қоғамымен бірігіп, Дүниежүзілік миссионерлік қауымдық кеңесін (CCWM) құрды. 1972 жылы Біріккен реформацияланған шіркеу құрылғанда тағы бір атау өзгерісіне ұшырап, Дүниежүзілік миссия кеңесі (Конгрегациялық және реформацияланған) аталды. CWM (Конгрегациялық және реформацияланған) 1977 жылы халықаралық және жаһандық сипаттағы кеңес құру мақсатында тағы да қайта құрылды – Дүниежүзілік миссия кеңесі. Лондон миссионерлік қоғамының мұрағаттары Лондонның Шығыс және Африка зерттеулер мектебінің кітапханасында сақтаулы.