Кіріспе

2005 жылы Венесуэлада болған авиациялық апат.

Қайтыс болғандардың саны осы апатты 2005 жылғы ең қасіретті оқиғаға, Венесуэладағы ең ірі авиациялық апатқа және McDonnell Douglas MD-80 сериялы ұшақтарына қатысты екінші ең қасіретті оқиғаға айналдырды.

Өмірбаян

Медельиндегі West Caribbean Airways 1998 жылы чартерлік қызмет ретінде құрылды. Ол Кариб теңізіндегі Сан-Андрес, Колумбияның бір бөлігі және Орталық Америкаға рейстер жасауға маманданған. Апатқа бірнеше ай бұрын, әуе компаниясына ұшқыштарды тиісті деңгейде даярламағаны және қажетті ұшу деректерін тіркемегені үшін 46 000 доллар айып салынды. Бұл әуе компаниясы 2005 жылдың наурыз айында бұрынғы қазаға ұшыраған еді. Оқиғаға қатысқан ұшақ 1986 жылдың 4 қарашасында Continental Airlines компаниясына N72824 тіркеу нөмірімен жеткізілді және шамамен 2001 жылға дейін пайдаланылды. Содан кейін ұшақ корпусы Калифорния шөлінде төрт жыл сақталды, соңынан АҚШ-тағы MK Aviation компаниясы сатып алды. 2005 жылдың 10 қаңтарында ұшақ West Caribbean Airways компаниясына берілді және HK 4374X ретінде тіркелді, MK Aviation компаниясы оны WCA компаниясына жалға берді. 2005 жылдың шілде айының басында ұшақтың құйрық бөлігі түсіп қалды және жаңасымен ауыстырылды. 708 рейсінің капитаны 40 жастағы Омар Оспина, ал бірінші офицер 21 жастағы Дэвид Муньос болды. Капитанның 5942 сағат ұшу тәжірибесі болды (оның ішінде MD 82 ұшағымен 1128 сағат), ал бірінші офицердің 1341 сағаты болды, оның 862 сағаты MD 82 ұшағымен. Апат орны Венесуэланың батыс Zulia штатында, Мачикес қаласының мал фермасында орналасқан (Колумбия шекарасынан шамалы алыс).

Уақыт шкаласы

Барлық уақыт UTC бойынша көрсетілген. (Панама мен Колумбияның жергілікті уақыты бойынша 5 сағат кемітіңіз; Венесуэла үшін 4:30 сағат кемітіңіз; Мартиника үшін 4 сағат кемітіңіз.) 06:00 708 рейсі Панамадан Мартиникаға қарай ұшып шығады. 06:51 Экипаж бір қозғалтқышта проблема бар екенін хабарлайды. 06:58 Экипаж төмен түсуге рұқсат сұрайды және алады. 06:59 Экипаж дабыл сигналы жібереді: екі қозғалтқыш та бұзылған, ұшақты басқару мүмкін емес. 07:00 Ұшақ Венесуэланың Мачикес қаласының жанында құлайды.

Тергеу

Венесуэланың әуе апаттарын тергеу комитеті (CIAA, Langes) апаттың себептерін тергеді. Француздық азаматтық авиация қауіпсіздігін зерттеу және талдау бюросы (BEA, ) ұшу деректерін тіркегішін және кабинадағы дауыс жазу құрылғысын (CVR) зерттеу-талдауға жауапкершілік алды, ал АҚШ Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңесі (NTSB) FDR деректерін қалпына келтіруге қатысты. 2005 жылдың 22 қарашасында CIAA алғашқы есепті (кейінірек соңғы есепте маңызды өзгерістер енгізілді) жариялады, онда әрбір қозғалтқыштың PT2 зондының ішінде мұз жиналуы апаттың туындауына ықпал еткені айтылды. CVR талдауы көрсеткендей, экипаж ауа райы жағдайларын, соның ішінде мұз жағдайын талқылады және үнемі төмендеуді сұрады, бұл төмен қуат немесе төмен жылдамдық жағдайындағы әдеттегі жауап шарасы. Сынықтарды талдау көрсеткендей, екі қозғалтқыш та соқтығысқан кезде қалыпты жылдамдықпен айналып тұрды, бұл тергеушілерге қозғалтқыштар бұрын зақымдалмағанын және соқтығысқан кезде жұмыс істеп тұрғанын қорытуға мүмкіндік берді. Жердегі іздер ұшақтың мұрын бөлігі көтеріліп соқтығысқандығын көрсетті. CIAA, ол кезде Азаматтық авиация апаттарын тергеу жөніндегі кеңес (JIAAC, Langes) болып қайта аталған, апат бойынша соңғы есебін жариялады және апаттың басты себебі пилот қатесі екенін анықтады. Пилот қатесін себеп ретінде атап көрсеткен JIAAC, экипаждың жағдайды дұрыс бағалау және экипаж ресурстарын басқару (CRM) дағдыларының жетіспеушілігін атап өтті, бұл экипажқа тоқтауды және төтенше жағдайдың ауырлығын тиімді басқаруға көмектесер еді. Есепте экипаж ұшақты қалыпты режимде пайдаланбағаны көрсетілді. Бұл ұшқыштардың дұрыс емес шешімдер қабылдауы мен байланыс жоқтығынан ұшақты тоқтатудан қалуына әкелді. Сонымен қатар, West Caribbean Airways сынға ілікті: West Caribbean өз пилоттарына Boeing компаниясынан шыққан операциялық хабарламаны, әсіресе автопилот мәселесіне қатысты ұсынбады; пилоттарды үздіксіз оқыту барысында CRM-ге жеткілікті назар аудармады; апатқа дейін шамамен алты ай бойы тұрақты жалақы төлемеу арқылы пилоттарға стресс тудырды; және бұрынғы аялдамасында ұшақ кешігіп, West Caribbean тамақтандыру және тамақ қызметі үшін төлемегендіктен ұшудан бас тартуы салдарынан апатқа ұшыраған экипажға қосымша стресс тудырды.

Салдары

Апаттың нәтижесінде, West Caribbean Airways әуекомпаниясы CAEAC тарапынан апат болған күнінен кейін бір күн өткен соң жұмыстан тоқтатылды. Кейіннен, 2005 жылдың қазан айында әуекомпания банкротқа ұшырады.

Драмалық көрініс

Бір сағаттық Discovery Channel Canada телесериалы Mayday (басқа елдерде басқа атаулары бар) 11-ші маусымның 2-ші эпизодында "Тым биік ұшқан ұшақ" деген атпен апатты және оның тергелуін көрсетті. Мартиника-Панама ұшақ апатының 10 жылдығына арналған "Кроссинг Аве" атты қысқаметражды фильм 2017 жылға дейін шығарылмады.

Музыка саласында

"On n'oublie pas" [Естен шығармаңыз], (Мартиниканың 152 құрбанына арналған құрмет), 2014 жылы Серж Биле жазған, Джоселин Бероард, Альфа Блонди, Гарри Розелмак және Адмирал Т сияқты бірнеше әртіс пен белгілі тұлғалар орындаған, осы оқиғаны еске түсіру және әуе апат құрбандарының қауымдастығы – AVCA-ға қаржы жинауға көмектесу мақсатындағы ән.