Кіріспе
Германияның орта мектеп түрі – Hauptschule (немісше «жалпы мектеп») – Германиядағы орта мектеп, төрт жылдық бастауыш мектептен кейін басталады (Grundschule), және Халықаралық стандартты білім беру жіктеліміне сәйкес екінші деңгейдегі орта білім береді. Кез келген оқушы, неміс бастауыш мектебін бітіргеннен кейін, Hauptschule немесе Gesamtschule мектебіне бара алады, ал Realschule немесе Gymnasium мектебіне түсу үшін жақсы бағалар қажет. Оқушылар 5-ден 9-ға (немесе 10-ға) дейінгі сыныптарда 5-6 жыл оқиды. Олар шамамен 15-17 жаста бітіреді.
A Hauptschule (, "general school") is a secondary school in Germany, starting after four years of elementary schooling (Grundschule), which offers Lower Secondary Education (Level 2) according to the International Standard Classification of Education. Any student who attends a German elementary school can go to a Hauptschule or Gesamtschule, while students who want to attend a Realschule or Gymnasium need to have good marks in order to do so. The students spend five to six years at the Hauptschule, from 5th to 9th (or 10th) grade. They finish around age 15 to 17.
Тарих
Hauptschulen (Hauptschule-нің көпше түрі) алғаш рет 1950 жылы Батыс Германияда пайда болды және қазір Германияның орта білім беру жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Басқа мектептер – университеттерге дайындалатын гимназия және болашақ техниктерге арналған Realschule.
Қиындықтар
Балалардың Hauptschule-ге қатысу үлесі аймақтар бойынша күрт өзгешеді (60%-ға дейін немесе 4%-ға дейін төмендеуі мүмкін). Көптеген Hauptschulen консервативті аймақтарда (мысалы, Баварияда) орналасқан, себебі консервативті партиялар Hauptschule-ді нығайтуды қалайды, ал SPD Hauptschulen-ді жауып, оларды кешенді мектептермен алмастырды. Осы аймақтарда көп жағдайда Hauptschule студент үшін бірінші таңдау болып табылмайды және оған басқа мектептердің бәсекелестік ортасынан пайда көре алмайтын оқушылар қатысады деп есептеледі. Кейбір аймақтарда Hauptschule-ге аз оқушылар қатысады және қатысатындардың көпшілігі оқу қиындықтарынан зардап шегеді, соңғы жылдары Hauptschule студенттеріне стигма қойыла бастады, көпшілік пікір бойынша Hauptschulen қоғамның ең төменгі бөлігін ғана қабылдайды. Бұл студенттердің әлеуметтік тегін сипаттағанда, дисфункционалдық отбасылық жағдай, ата-ананың жоқтығы және/немесе жұмыссыздығы, отбасылық зорлық-зомбылық және алкогольге тәуелділік сияқты стереотиптер жиі айтылады. Мұғалімдер оларды дұрыс оқытудағы үнемі туындайтын қиындықтар мен ата-аналардың жауапкершілікті қабылдаудан бас тартуына жиі шағымданады. Сонымен қатар, осы мәселелерге байланысты кейбір аймақтарда Hauptschule түлектері үшін білікті жұмыс табу немесе тәжірибеден өту қиынға соқты, тіпті дәстүрлі түрде оларды қабылдаған мамандықтарда да, ал кейбір аймақтарда қазір олардың назары біліктілігі жоғары үміткерлерге ауысқан, мысалы, механиктер, құрылысшылар немесе сатушылар. Кейбір жерлерде әрбір выпускниктердің басым көпшілігі төмен жалақылы, біліктілігі жоқ жұмысты қабылдауға немесе белгісіз мерзімге әлеуметтік жәрдеме алуға мәжбүр болады; көптегендер мансаптық перспективаларын сәл жақсарту үшін диплом алу үшін тағы бір жыл мектепте қалуды таңдайды, бірақ бұл жағдайды түбегейлі өзгерте алмайды. 2006 жылы атақты Рутли мектебінің мұғалімдері мектепті жабуды талап етіп сенат кеңсесіне хат жазғаннан кейін Германияның Hauptschulen мектептеріндегі зорлық-зомбылық туралы пікірталас қозғалды. Хатта былай делінген: "Біз кейбір сыныптардағы атмосфераның қазіргі уақытта ересектерге деген агрессиялық, құрметсіздік және бейжайлықпен сипатталатынын түсінуіміз керек. Заттық зиян келтіруге бейімділік күшейіп келеді. Біздің оқушыларымыздың көптеген отбасыларында олар таңертең тұратын жалғыз адамдар. Олар үшін мектеп – назар аудару үшін күрестің сахнасы және алаңы." Баумерт, Станат және Ватерман 2000 жылы "проблемалық мектептер" туралы есеп жариялады. Ғалымдардың пікірінше, "проблемалық мектептер" мыналар: нашар қамтамасыз етілген ортада орналасқан Hauptschulen. Мұнда тәуекел факторлары жинақталады. Оқушылардың жартысы бір сыныпты қайталап оқыған. [ ] Ата-аналардың 40 пайызы кәсіптік білім алмаған. Ата-аналардың үштен бірі жұмыссыз. Мектеп мүлкін бүлдірген оқушылардың үлесі жоғары. Оқушылардың қабілеті мен тест нәтижелері өте төмен. Hauptschulen-нің 16 пайызын проблемалық мектеп деп атауға болады. "Проблемалық мектептердің" саны Германияның әр жерінде әртүрлі болды. Баварияда "проблемалық мектеп" табылған жоқ. Баден-Вюртембергте Hauptschulen-нің 4,8 пайызы және Рейнланд-Пфальцте Hauptschulen-нің 8,7 пайызы "проблемалық мектептер" деп танылды. Ал Берлиндегі барлық Hauptschulen-нің 60 пайызы, Гамбургтегі Hauptschulen-нің 68,8 пайызы және Бремендегі барлық Hauptschulen-нің 95,7 пайызы "проблемалық мектептер" деп аталуы керек. (Берлин мен Гамбург сол кезде Hauptschule-ді жойды.) Мектеп бітіру куәлігі – Hauptschulabschluss, ол басқа типтегі орта мектептерге қабылдану сияқты Realschulabschluss немесе университетге бағытталған Abitur-дан төмен бағаланады. Сонымен қатар, Hauptschulabschluss бітіргендер Realschulabschluss немесе Abitur алу үшін кешкі мектепке бара алады. Алайда, кейбір неміс штаттарында Hauptschule-де жақсы нәтиже көрсеткен оқушылар Mittlere Reife аттестатын алады. Mittlere Reife аттестатын алған оқушылар гимназия сабақтарына қатысуға рұқсат етіледі. Олар сол жерде Abitur алуға мүмкіндік алады.
We must realize that the mood in some classes currently is marked by aggressiveness, disrespect, and ignorance towards adults The tendency toward violence against property is growing In most of the families of our students, they are the only ones getting up in the morning. For them, school is a stage and battleground for attention. The worst culprits become role models
Baumert, Stanat and Watermann did a report on so called "problem schools" in 2000. "Problem schools" according to the scientists were:
Hauptschulen that exist in an underprivileged environment. There is a cumulation of risk factors. Half of all students have repeated a grade. [ ] 40 percent of parents have not learned a trade. One third of parents have no job. The percentage of students who destroyed school property is high. The level of aptitude and performance on tests is very low. 16 percent of Hauptschulen must be called a problem school. The number of "problem schools" that could be identified varied greatly by State of Germany. In Bavaria no "problem school" could be found. In Baden Württemberg only 4.8 percent of Hauptschulen and in Rheinland Pfalz 8.7 percent of Hauptschulen must be called "problem schools". In contrast, 60 percent of all Hauptschulen in Berlin, 68.8 percent of Hauptschulen in Hamburg and 95.7 percent of all Hauptschulen that existed in Bremen must be called "problem schools". (Berlin and Hamburg have abolished the Hauptschule since then.) The graduation certificate is the Hauptschulabschluss, which like the assignment to other types of high schools is less valuable than the Realschulabschluss or university bound Abitur. Furthermore, persons holding a Hauptschulabschluss may go to night school to earn their Realschulabschluss or Abitur. However, in some German states students that do well enough in Hauptschule receive the Mittlere Reife. Students holding a Mittlere Reife are allowed to participate in classes at the Gymnasium. They can get their Abitur there.
Германияның әр түрлі федералды аймақтарындағы (федералды мемлекеттердегі) Hauptschulen
Германияның кейбір штаттарында Hauptschule жоқ. Шығыс Германияның көпшілігінде Hauptschule ешқашан болған емес және әлі де жоқ. Германия Демократиялық Республикасында студенттердің көпшілігі политехникалық мектепке, ал тек таңдамал білімі жоғары оқушылар ғана арнайы мектепке баратын. Қазіргі кезде Шығыс Германияның барлық штаттары "аралық мектеп" (Regelschule, Mittelschule немесе Regionale Schule деп аталатын) түрін ұсынады. Бірақ, бұл мектептер "аралық мектептер" деп аталғанымен, "төменгі мектеп" деп аталатын мектеп болмағандықтан, іс жүзінде "аралық мектептер" жоқ екенін атап өткен жөн. Аралық мектептер оқушыларды қабілетіне қарай іріктеп алмайды. Шығыс Германияның барлық штаттары гимназияларды ұсынады, ал Саксониядан басқалары жалпы білім беретін мектептерді де ұсынады. Германияның Саар штатында Hauptschule жойылды және Hauptschule мен Realschule біріктіріліп, "Erweiterte Realschulen" құрылды. Алайда, "Erweiterte Realschulen" әлі де 7-сыныптан кейін оқушыларды қабілетіне қарай топтайды, жылдам және баяу оқу жолдарын ұсынады. Шлезвиг-Гольштейн штаты да Hauptschule-ді жойып, оқушыларды Regionalschule-ге бағыттап жіберді. Рейнланд-Пфальц штаты Hauptschule мен Realschule мектептерін біріктіріп, "Realschule plus" деп аталатын жаңа мектеп түрін құрды. Бұл мектеп жалпы білім беретін сыныптарды (қалыпты Realschule-дегі сыныптармен ұқсас) және түзету сыныптарын ұсынады.
Берлин мен Гамбургтегі Hauptschule-ді жою
2010/2011 жылдан бастап Германияның Берлин және Гамбург штаттарында Хауптшулелер ресми түрде таратылды. Олар Реалсшулелер мен Гезамтшулелермен біріктіріліп, Гамбургте Штадттейлсшуле, ал Берлинде Секундаршуле деп аталатын жаңа типтегі кешенді мектептер құрылды (қараңыз: Берлиндегі білім беру, Гамбургтегі білім беру).
Америка мектептерімен ұқсастықтар
АҚШ-та көптеген мектептер жалпы білім беретін орта мектептер болып табылады және оқушылардың барлық қабілет деңгейінде білім береді, себебі 21-ғасырға қарай тест нәтижелері бойынша оқушыларды топтау жүйесі көбінесе тоқтатылды. Дегенмен, Рентон мектеп округі сияқты кейбір мектеп округтері жалпы білім беретін мектепте үлгерімі төмен оқушылар үшін жеке мектептерді сақтайды, әдетте ең төмен балл алған оқушылар. АҚШ-тың көптеген студенттері бірыңғай дипломдар алғанымен, кейбір штаттар өте жоғары талаптарға ие мектеп бітіру емтихандарын қабылдап жатыр. NCEE-нің Марк Такері бастапқы біліктілік сертификатын неміс білім беру үлгісіне сәйкес жасағанмен, АҚШ штаттарының көпшілігі барлық студенттердің бір жоғары деңгейдегі талаптарды орындауын күтеді және тесттер түрлі орта мектептерге бөлудің орнына, барлық студенттердің табысқа жетуін қамтамасыз ету үшін қолданылады. Көптеген штаттарда орта мектеп бітіруі 17-18 жасқа дейін міндетті, бірақ дипломсыз оқуын доғарғандар болашағы күңкіреген түлектер деп есептеледі. Барлық студенттер, тіпті жоғары білімге түспегендер де, университетте табысқа жету үшін қажетті дағдылармен бітіруі керек. Дипломнан айырудың ынталандыруы осы мақсатқа жетуге жеткілікті мотивация береді деп есептеледі, бірақ кейбір сыншылар бұл идеяның іс жүзінде қолдануға болатындығына күмәнданады. Тесттерді тапсырмаған студенттер диплом немесе штаттың бітіру талаптарына сай еместігін көрсететін қосымша құжаттар алмайды.