Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық судья (1923–2013)
British judge (1923–2013)
Сэр Денис Тюдор Эмиль Робертс (Традициялық қытай: 羅弼時爵士; 19 қаңтар 1923 – 20 мамыр 2013) – британдық отарлық шенеунік және судья. 1953 жылы Ниасалендте (қазіргі Малави) Корольдік кеңесшісі болып колониялық мемлекеттік қызметке қабылданды, ал 1960 жылы Гибралтардың бас прокуроры болды. 1962 жылы Гонконгқа генерал-прокурор болып тағайындалды, содан кейін 1966 жылы бас прокурор, 1973 жылы колониялық хатшы/бас хатшы, ал 1979 жылы бас судья болып жоғарылатылды. Ол Гонконгта бас прокурор болып, содан кейін колониялық хатшы (және бас хатшы) болған алғашқы және жалғыз адам болды. Бұрын судья болмағандықтан, 1979 жылы Жоғарғы соттың бас судьясы болып тағайындалды және Гонконгтың колониялық хатшысы (және бас хатшысы) болып осындай тағайындалған алғашқы және жалғыз адам атанды. Робертс Гонконгтың бас судьясы лауазымын атқарган соңғы қытай емес адам болды. 1988 жылы зейнетке шыққаннан кейін, ол Бермуда апелляциялық сотының төрағасы, Бруней Даруссаламның бас судьясы және апелляциялық сотының төрағасы қызметтерін атқарды, содан кейін 2003 жылы сот қызметінен толығымен зейнетке шықты.
Sir Denys Tudor Emil Roberts (Traditional Chinese: 羅弼時爵士; 19 January 1923 – 20 May 2013) was a British colonial official and judge. Joining the colonial civil service as a Crown Counsel in Nyasaland (now Malawi) in 1953, he became Attorney General of Gibraltar in 1960. In 1962, he was posted to Hong Kong as Solicitor General, and was successively promoted to Attorney General in 1966, Colonial Secretary/Chief Secretary in 1973 and Chief Justice in 1979. He was the first and only Attorney General to become both Colonial Secretary (and Chief Secretary) in Hong Kong. Never having been a judge before, he was appointed as Chief Justice of the Supreme Court in 1979 and was the first and only Colonial Secretary (and Chief Secretary) of Hong Kong to receive such appointment. Roberts was the last non Chinese person to hold the post of Chief Justice of Hong Kong. After retiring in 1988, he had served as President of the Court of Appeal of Bermuda, Chief Justice and President of Court of Appeal of Brunei Darussalam before finally retiring from the judicial service in 2003.
Ерте өмір және білім
Робертс 1923 жылғы 19 қаңтарда Англияның Лондонында, заңгер Уильям Дэвид Робертс пен Дороти Элизабет Робертстің отбасында дүниеге келді. Ол бала кезінде Алденхэм мектебінде білім алды, ал кейін 1942 жылы Оксфордтың Уадхэм колледжінде заңды оқыды. 1943 жылғы 2 қарашада Корольдік артиллерияға екінші лейтенант болып кірген кезде оның білімі үзіліске ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда, Бельгияда, Нидерландыда және Германияда қызмет етіп, капитан шеніне жетті. 1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін ол Үндістанға жіберілді. Соғыстан кейін Робертс 1946 жылы әскерден зейнетке шығып, Оксфордта үзілген білімін жалғастырды. 1948 жылы өнер магистрі, 1949 жылы азаматтық құқық бакалавры дәрежесін алды және 1984 жылы Уадхэм колледжінің құрметті профессоры атанды.
Roberts was born on 19 January 1923 in London, England, to William David Roberts, a barrister at law, and Dorothy Elizabeth Roberts. He was educated in Aldenham School in his childhood, and later studied law in Wadham College, Oxford in 1942. His education was interrupted when he was commissioned as a second lieutenant in the Royal Artillery on 2 November 1943. During the Second World War, he served in France, Belgium, the Netherlands and Germany, and achieved the rank of captain. He was posted to India when the war ended in 1945. After the war, Roberts retired from the army in 1946 and resumed his interrupted education in Oxford. He obtained his Master of Arts degree in 1948, Bachelor of Civil Law degree in 1949, and was made an honorary fellow of Wadham College in 1984.
Колониялық мансап
Робертс Линкольн қонақ үйінің адвокатурасына қабылданды. 1950 жылы ол Лондонда заңгер ретінде мансапты бастады, бірақ 1953 жылы Ниасалендке (қазіргі Малави) отарлық мемлекеттік қызметке, Корольдік кеңесшісі ретінде кірген кезде тоқтатты. 20 маусымда ол Гибралтардың Корольдік кеңесшісі болып тағайындалды. Робертс екі жыл ғана қызмет етті, бұл оның ізашарларынан әлдеқайда қысқа болды және 1962 жылы Гибралтардан ауыстырылды. Оның естеліктерінде айтуынша, себебі, әлдебір губернаторды әскери шеруде ренжіткендігі, онда ол шараның нашар ұйымдастырылуы үшін губернатордың лагерь көмекшісіне ашық дауыс көтерген. 1962 жылы Робертс Гонконгқа Бас заңгер ретінде жіберілді және 1964 жылдың 8 қыркүйегінде Гонконгтың Корольдік кеңесшісі болды. 1966 жылы ол сол кездегі губернатор сэр Дэвид Тренчтің бас прокуроры болып тағайындалды және Гонконгтың Атқарушы және Заңнамалық кеңестерінің құзіретті мүшесі болды, 1970 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Британ империясы орденінің командиріне көтерілді және 1973 жылы губернатор сэр Мюррей МакЛехоуз оны Сер Хью Норман Уокердің орнына Колониалдық хатшы етіп тағайындады. Робертс Гонконг тарихында Колониалдық хатшы болған бірінші және жалғыз Бас прокурор болды. 1976 жылы Колониалдық хатшы Бас хатшы болып қайта тағайындалғанда ол осы лауазымда қалды. Колониалдық хатшы және Бас хатшы қызметін атқару кезінде Робертс МакЛехозға саяси реформадан бастап тұрғын үй құрылысына дейінгі көптеген саясатты жүзеге асыруға көмектесті. Ол сауданы дамытуға ерекше назар бөлді және сауда қатынастарын жақсарту үшін АҚШ және Латын Америкасы сияқты бірнеше елдерге сапарлады. 1975 жылғы Королеваның туған күні құрметіне Робертс өзінің қоғамдық қызметі үшін Британ империясы орденінің кавалер-командующийы қызметіне көтерілді. 1979 жылы ол Алтын юбилей орта мектебінің алаяқтық скандалының салдарын зерттеу үшін тергеу жүргізді. Губернатор болмаған кезде Робертс бірнеше рет губернатор міндетін атқарды. 1979 жылы Робертс Гонконгтың бас судьясы болып тағайындалды. Оның тағайындалуы қысқа уақытқа сенсация тудырды, өйткені ол ешқашан судья болған емес және Гонконгтағы Бас судья болған бірінші және жалғыз Бас хатшы болды. Оның тәжірибелі бұрынғы колониялық бас прокуроры ретіндегі тәжірибесі үкімет тарапынан оның лайықтылығын ақтады. Гонконгтың бас судьясы болудан басқа, Робертс 1978 жылы Линкольн қонақ үйінің құрметті төрешісі болып тағайындалды. 1979 жылдан 2001 жылға дейін ол Бруней Даруссаламның бас судьясы болды және 1984 жылы Бруней Даруссаламның патшалық үйі оны Дато етіп тағайындады. Робертс 1984 жылы 38-ші Куинсвейдегі жаңа Жоғарғы сот ғимаратының (қазіргі Жоғарғы сот ғимараты) ашылуына куә болды. 1996-1997 жылдар аралығында бас судья міндетін атқарған сэр Ноэль Пауэрді есептемегенде, Робертс Гонконгтың бас судьясы лауазымын атқарған соңғы қытай емес адам болды. 1988 жылы ол зейнеткерлікке шыққаннан кейін, оның ізбасары сэр Ти Лянь Янг Гонконгтың отарлық тарихындағы алғашқы қытай бас судьясы болды. Әдетте Гонконгтың бас судьясы зейнеткерлікке шыққанда Брунейдің бас судьясы лауазымынан кетеді. Алайда бұл практика 1993 жылы ресми түрде тоқтатылды және сэр Ти Лянь Янг 1988 жылы Брунейдің бас судьясының орнына Брунейдің апелляциялық сотының президенті болып тағайындалды. Осыған сәйкес, Робертс зейнеткерлікке шыққаннан кейін Бруней Даруссаламның бас судьясы қызметін жалғастырды және 1988 жылдан 1994 жылға дейін Бермуда апелляциялық сотының президенті болды. 2001 жылы Бруней Даруссаламның бас судьясы лауазымынан кеткеннен кейін, ол Бруней Даруссалам апелляциялық сотының президенті болды. 1997 жылдан 2003 жылға дейін ол Гонконгтың соңғы апелляциялық сотының Гонконгтағы тұрақты емес судьяларының бірі болды. Сол жылдың 12 қарашасында Линкольн қонақ үйінің шіркеуінде оған арналған ескеру рәсімі өтті. Робертс бас судья болған кезде Гонконгтың губернаторы Дэвид Уилсон сөз сөйледі.
Roberts was called to the bar by Lincoln's Inn. In 1950, he began his career as a barrister at law based in London, but it was discontinued when he joined the colonial civil service in 1953 as a Crown Counsel in Nyasaland (now Malawi). and made a Queen's Counsel of Gibraltar on 20 June. Roberts served for only two years, which was much shorter than his predecessors, and was posted out of Gibraltar in 1962. According to his memoir, he reckoned that the reason was probably because he offended the Governor in a military parade where he shouted openly at the Governor's aide de camp for the poor arrangement of the event. In 1962, Roberts was sent to Hong Kong as Solicitor General and was made a Queen's Counsel of Hong Kong on 8 September 1964. He was appointed Attorney General by then Governor Sir David Trench in 1966 and became ex officio member of both Executive and Legislative Councils of Hong Kong, promoted Commander of the Order of the British Empire in the 1970 New Year Honours, and was appointed Colonial Secretary, succeeding Sir Hugh Norman Walker, by Governor Sir Murray MacLehose in 1973. Roberts was the first and only Attorney General to become Colonial Secretary in the history of Hong Kong. He continued to hold the position when Colonial Secretary was renamed Chief Secretary in 1976. During his tenure as Colonial Secretary and Chief Secretary, Roberts assisted MacLehose to implement a wide range of policies from political reform to housing development. He paid particular attention to trade development and visited a number of places, including the United States and Latin America, to promote trade relations. In the 1975 Queen's Birthday Honours, Roberts was promoted Knight Commander of the Order of the British Empire for his public services. In 1979, he chaired an investigation to look into the aftermath of the fraud scandal of Golden Jubilee Secondary School. Roberts was acting Governor for a number of occasions when the Governor was absent. In 1979, Roberts was appointed Chief Justice of Hong Kong. His appointment aroused a brief sensation as he had never been a judge and was the first and only Chief Secretary to become Chief Justice in Hong Kong. His background as an experienced former colonial Attorney General was the government's justification for his suitability. Besides becoming Chief Justice of Hong Kong, Roberts was appointed honorary bencher of Lincoln's Inn in 1978. From 1979 to 2001, he also served as Chief Justice of Brunei Darussalam and was made a Dato by the royal house of Brunei Darussalam in 1984. Roberts witnessed the opening of the new Supreme Court Building (now High Court Building) at 38 Queensway in 1984. Excluding Sir Noel Power, who was acting Chief Justice from 1996 to 1997, Roberts was the last non Chinese to hold the post of Chief Justice of Hong Kong. When he retired in 1988, his successor, Sir Ti liang Yang, became the first Chinese Chief Justice in the colonial history of Hong Kong. Customarily, the Chief Justice of Hong Kong would resign the post of Chief Justice of Brunei Darussalam when he retired. This practice was, however, formally ended in 1993 and Sir Ti liang Yang was appointed President of the Court of Appeal of Brunei in 1988, instead of Chief Justice of Brunei. Accordingly, Roberts continued to serve as Chief Justice of Brunei Darussalam after his retirement and became President of the Court of Appeal of Bermuda from 1988 to 1994. After standing down as Chief Justice of Brunei Darussalam in 2001, he became President of the Court of Appeal of Brunei Darussalam until. From 1997 to 2003, he was one of the non permanent Hong Kong judges of the Hong Kong Court of Final Appeal. A memorial service was held for him at the Lincoln's Inn Chapel on 12 November that year. David Wilson, the Governor of Hong Kong when Roberts was Chief Justice, delivered an address.
Мұра
Гонконгтың Жаңа аумақтарындағы Юэн Лонг қаласында орналасқан Сэр Денис Робертс сквош корты (羅弼時爵士壁球場) оның құрметіне аталды.
The Sir Denys Roberts Squash Courts (羅弼時爵士壁球場), located at Yuen Long, New Territories, Hong Kong, were named in his honour.