Ян Скшинецкий: Польша генералы мен қараша көтерілісінің бас қолбасшысы
Jan Zygmunt Skrzynecki
Ян Скшинецкий – польский генерал, главнокомандующий Ноябрьским восстанием 1830-31 гг. Герой битв при Рашине, Лейпциге и Арси-сюр-Об. Биография полководца.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ян Зигмунд Скриньецкий (8 ақпан 1787 – 12 қаңтар 1860 немесе 1 желтоқсан 1860) – поляк генералы, қараша көтерілісінің бас қолбасшысы (1830–1831).
Jan Zygmunt Skrzynecki (8 February 1787 – 12 January 1860 or 1 December 1860) was a Polish general, and commander in chief of the November Uprising (1830–1831).
Өмірбаян
Ол 1787 жылы Седльце округінің Жебрак қаласында дүниеге келді және білімін Львов университетінде аяқтады. 1807 жылы Варшава герцогтігі құрылғаннан кейін, ол поляк легионына қарапайым сарбаз ретінде қатысып, 1809 жылы Рашин шайқасында лейтенант шеніне ие болды. Лейпциг шайқасында (1813) өзін ерекше көзге түсірді, ал 1814 жылы Арси-сюр-Обте Наполеонды жаудың күтпеген шабуылынан сақтап қалды, оны батальонының арасында жасырды. 1815 жылы Польша Корольдігі құрылғанда Скрянецкий полковник болып тағайындалды және бес қатарлы жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті. 1830 жылғы көтеріліске қосылғаннан кейін, оған поляк әскерін ұйымдастыру міндеті жүктелді. 1831 жылғы ақпандағы Грохов шайқасынан кейін, ол Михал Гедеон Радзивиллді бас қолбасшылықтан ығыстырды; бірақ Польшаның пайдасына Еуропалық державалардың бейбіт араласуына үміттене отырып, шешуші операциялардан аулақ болды. 1831 жылдың наурыз айының басында ол тіпті Париж бен Лондонда ауыр науқасқа шалдыққан орыс фельдмаршалы Ханс Карл фон Дибичпен хат алмасты. Скрянецкийдің шабуылға өтуге уақыты келгенде, мүмкіндігінен айырылып, бірнеше тактикалық қателіктер жасады. Остроленка шайқасында (1831 жылдың 26 мамырында) әдеттегідей батылдығы мен қабілетін көрсетті, бірақ қанды шайқастан кейін Дибич жеңіске жетті, ал Скрянецкий Варшаваға қайтып келді, онда ол үкіметті қайта құруды және өзін диктатор етіп тағайындауды талап етті. Парламент оған сенім білдірді, бірақ қоғамдық пікір оған қарсы болды және ол 10 тамызда Болимовтағы лагерінде отставкасын мұрагері Генрик Дембинскиге тапсыруға мәжбүр болды. Скрянецкий партизандық отрядқа қосылып, 22 қыркүйекте Австрия аумағына қашты. Кейіннен ол Прагада тұрды, бірақ 1839 жылы Брюссельге көшіп, Бельгия армиясының бас қолбасшысы болды, бірақ Ресей, Австрия және Пруссияның бірлескен қарсылығына байланысты отставкаға кетуге мәжбүр болды; алайда ол 1848 жылға дейін Бельгияда әрекетте болды. Австрия үкіметінің рұқсатымен ол ақыры Краковқа қоныстанды, онда 1860 жылы қайтыс болды. Польша тарихшысы Ежи Лоек Скрянецкийді ұлттық күш-жігерді құлатқан сатқын деп мәлімдеді.
He was born in Żebrak, Siedlce County, in 1787, and completed his education at the Lwów University. After the formation of the Duchy of Warsaw in 1807, he entered the Polish Legion as a common soldier and won his lieutenancy at the Battle of Raszyn in 1809. At the Battle of Leipzig (1813) he greatly distinguished himself and at Arcis sur Aube, in 1814, he saved Napoleon from a sudden onslaught of the enemy by sheltering him in the midst of his battalion. On the formation of the Kingdom of Poland in 1815 Skrzynecki was placed as Colonel in command of five infantry regiments of the line. On joining the insurrection of 1830 he was entrusted with the organization of the Polish forces. After the Battle of Grochow of February 1831 he superseded Prince Michał Gedeon Radziwiłł as commander in chief; but avoided all decisive operations as he hoped for the pacific intervention of the European powers in favor of Poland. In the beginning of March 1831 he even entered into correspondence with the Russian Field marshal Hans Karl von Diebitsch, who was taken very ill both at Paris and London. When at last Skrzynecki had to take the offensive his opportunity was gone, and he committed more than one tactical blunder. In the Battle of Ostrołęka (26 May 1831) he showed his usual valour and considerable ability, but after a bloody contest Diebitsch prevailed and Skrzynecki fell back upon Warsaw, where he demanded a reconstruction of the government and his own appointment as dictator. To this the Diet would not consent, although it gave Skrzynecki a vote of confidence. But public opinion was now running strongly against him and he was forced on 10 August, in his camp at Bolimów, to place his resignation in the hands of his successor, Henryk Dembiński. Skrzynecki thereupon joined a guerrilla corps and on 22 September took refuge in Austrian territory. Subsequently, he resided at Prague, but migrated in 1839 to Brussels, where he was made commander in chief of the Belgian army, an appointment he was forced to resign due to the combined and emphatic protests of Russia, Austria and Prussia; however he remained in Belgium in active service until 1848. With the permission of the Austrian government he finally settled at Kraków, where he died in 1860. Polish historian Jerzy Łojek claimed that Skrzynecki was a traitor who baffled all the national efforts.