Кіріспе

XIX ғасырдағы ағылшын тарихшысы Томас Генри Дайер (4 мамыр 1804 – 30 қаңтар 1888) – ағылшын тарихшысы және ежелгі нәрселерді зерттеуші жазушы.

Өмір және мансап

Дайер 1804 жылғы 4 мамырда Лондонда дүниеге келген. Ол бастапқыда бизнес карьерасына бағытталған, біраз уақыт Батыс Үндістан үйінде кеңсе кезеншісі болып жұмыс істеді; бірақ британдық Вест-Индия азат етілгеннен кейін оның қызметіне қажеттілік болмай, өзін әдебиетке арнауды шешті. 1850 жылы Дайер «Кальвиннің өмірі» деген еңбегін жариялады. «Британника энциклопедиясының» он бірінші басылымында бұл жөнінде: «Кальвиннің мінезі біршама қатал суреттелгенімен, оның діни әлемдегі ықпалы жеткіліксіз бағаланған, бірақ бұл еңбек адал және жалпы алғанда бейтарап туынды» делінген. Дайердің алғашқы тарихи еңбегі – «Заманауи Еуропа тарихы» (1861–1864; 3-ші басылымы А. Хассалл тарапынан қайта қаралып, 19 ғасырдың соңына дейін жалғастырылды, 1901 жыл). «Британника» оны «құнды жинақталған деректер мен фактілер қоймасы, бірақ оқуға қиын» деп санады. Содан кейін Дайер «Рим қаласының тарихы» (1865) және «Рим патшаларының тарихы» (1868) жариялады. Сыншылар (J. R. Seeley және Saturday Review сияқты) оларды «консервативті» және біршама ескірген тарих деп санады. Олар Дайердің Ливий сияқты классикалық көздерге сөзсіз сенгенін және заманауи зерттеулерді ескермегенін айтты. «Рим патшасы» (1872) және «Ливийге шақыру» (1873) сыншыларына жауап ретінде жазылды. Дайер Грекия мен Италияға жиі сапар шекті және «Британниканың» пікірінше, оның ең жақсы туындылары саналған бірнеше «топографиялық» еңбектер жазды. Олардың ішінде «Помпеи, оның тарихы, ғимараттары мен ескерткіштері» (1867, жаңа басылымы Бонаның суреттелген кітапханасында) және «Ежелгі Афина, оның тарихы, топографиясы және қалдықтары» (1873) кіретін еді. Дайердің соңғы жарияланымдарының бірі – «Имитациялық өнер туралы» (1882). Дайер 1888 жылғы 30 қаңтарда Бат қаласында қайтыс болды.