Натрий дитиониті: қасиеттері, қолданылуы және химиялық реакциялары
Sodium dithionite
Натрий дитиониті – химиялық формуласы, қасиеттері, қолданылуы. Тексіздендіруші ретінде мата өнеркәсібінде кеңінен қолданылады. Химиялық реакциялар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Натрий дитиониті (кейде натрий гидросульфиті деп те аталады) – күкірт иісі бар ақ кристалды ұнтақ. Құрғақ ауада тұрақты болғанымен, ыстық суда және қышқыл ерітінділерде ыдырайды.
Sodium dithionite (also known as sodium hydrosulfite) is a white crystalline powder with a sulfurous odor. Although it is stable in dry air, it decomposes in hot water and in acid solutions.
Органикалық карбонилдермен
Альдегидтердің қатысуында натрий дитиониті бөлме температурасында α-гидроксисульфинаттар түзеді немесе 85 °C-тан жоғары температурада альдегидті сәйкес спиртке дейін тотықсыздандырады. Кейбір кетондар да ұқсас жағдайларда тотықсыздандырылады.
In the presence of aldehydes, sodium dithionite reacts either to form α hydroxy sulfinates at room temperature or to reduce the aldehyde to the corresponding alcohol above a temperature of 85 °C. Some ketones are also reduced under similar conditions.
Өнеркәсіп
Суда еритін натрий дитиониті кейбір өнеркәсіптік бояу процестерінде тотығуын тоқтатушы зат ретінде қолданылады. Күкірт бояулары және ват бояулары жағдайында, суға ерімейтін бояуды суға ерігіш сілтілі металл тұздарына (мысалы, индиго бояуы) айналдыруға болады. Натрий дитиониті суды тазарту, аквариум суын жақсарту, газды тазарту, тазалау және қабықтан тазалау үшін де қолданылады. Ол сондай-ақ сульфондаушы зат ретінде де қолданылған. Тоқыма өнеркәсібінен басқа, бұл қосылыс былғары, тағамдық өнімдер, полимерлер, фотосурет және тағы да көптеген салаларда, көбінесе түсін кетіруші зат ретінде қолданылады. Ол тіпті үйде ақ кір жуу кезінде бояуды кетіру үшін қолданылады, егер боялған зат жоғары температурада жуылғанда кездейсоқ түрде бояп алса. Ол әдетте 5 граммдық қаптарда сатылады, бұл тұздың ескі атауынан кейін гидросульфит деп аталады. Ол "Iron Out Rust Stain Remover" коммерциялық тотты кетіру құралының белсенді құрамы болып табылады.
Being water soluble, sodium dithionite is used as a reducing agent in some industrial dyeing processes. In the case of sulfur dyes and vat dyes, an otherwise water insoluble dye can be reduced into a water soluble alkali metal salt (e. g. indigo dye). Sodium dithionite can also be used for water treatment, aquarium water conditioners, gas purification, cleaning, and stripping. It has also been applied as a sulfonating agent. In addition to the textile industry, this compound is used in industries concerned with leather, foods, polymers, photography, and many others, often as a decolourising agent. It is even used domestically as a decoloring agent for white laundry, when it has been accidentally stained by way of a dyed item slipping into the high temperature washing cycle. It is usually available in 5 gram sachets termed hydrosulfite after the antiquated name of the salt. It is the active ingredient in "Iron Out Rust Stain Remover", a commercial rust product.
Зертхана
Натрий дитиониті физиологиялық эксперименттерде ерітінділердің тотығу-тотықсыздану потенциалын төмендету үшін жиі қолданылады (Eo' 0,66 В, pH 7 кезінде SHE-ге шаққанда). Калий феррицианиді мұндай эксперименттерде әдетте тотықтырғыш зат ретінде қолданылады (Eo' ~ 0,436 В, pH 7 кезінде). Сонымен қатар, натрий дитиониті топырақ химиясы эксперименттерінде бастапқы силикатты минералдар құрамына кірмеген темірдің мөлшерін анықтау үшін жиі пайдаланылады. Сондықтан, натрий дитионитімен алынған темір "бос темір" деп те аталады. Дитионит ионының екі және үш валентті металл катиондарына (M2+, M3+) деген жоғары байланыс қабілеті темірдің ерігіштігін арттыруға мүмкіндік береді, сондықтан дитионит тиімді хелаттаушы агент болып табылады. Натрий дитионитінің сулы ерітінділері бір кезде газ ағынынан оттегіні кетіру үшін "Файзер ерітіндісін" дайындауға қолданылған. Пиритионды 2-бромпиридиннен екі сатылы синтез арқылы дайындауға болады: алдымен тиісті пероксидпен тотықтыру арқылы N-оксид жасалып, содан кейін тиол функционалдық тобын енгізу үшін натрий дитионитін қолданып, алмастыру жүргізіледі.
Sodium dithionite is often used in physiology experiments as a means of lowering solutions' redox potential (Eo' 0.66 V vs SHE at pH 7). Potassium ferricyanide is usually used as an oxidizing chemical in such experiments (Eo' ~ .436 V at pH 7). In addition, sodium dithionite is often used in soil chemistry experiments to determine the amount of iron that is not incorporated in primary silicate minerals. Hence, iron extracted by sodium dithionite is also referred to as "free iron." The strong affinity of the dithionite ion for bi and trivalent metal cations (M2+, M3+) allows it to enhance the solubility of iron, and therefore dithionite is a useful chelating agent. Aqueous solutions of sodium dithionite were once used to produce 'Fieser's solution' for the removal of oxygen from a gas stream. Pyrithione can be prepared in a two step synthesis from 2 bromopyridine by oxidation to the N oxide with a suitable peracid followed by substitution using sodium dithionite to introduce the thiol functional group.
Фотография
Ол Kodak FD 70 тұмандылықты күшейткіш құрамында қолданылады. Бұл қара-ақ оң бейнелерді өңдеудің екінші қадамында, слайдтар жасау үшін пайдаланылады. Ол Kodak Direct Positive Film Developing Outfit жиынтығының бір бөлігі болып табылады.
It is used in Kodak fogging developer, FD 70. This is used in the second step in processing black and white positive images, for making slides. It is part of the Kodak Direct Positive Film Developing Outfit.
Қауіпсіздік
Натрий дитионитінің кеңінен қолданылуының бір себебі, оның 2,5 г/кг дозада (егеуқұйрықтар, ауызға қабылдағанда) төмен уыттылығы болып табылады.
The wide use of sodium dithionite is attributable in part to its low toxicity at 2.5 g/kg (rats, oral).