Кіріспе

Папа Пий XII-нің паптық энциклопедиясы Mystici Corporis Christi (Мәсіхтің құпия денесі) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Папа Пий XII-нің 1943 жылғы 29 маусымда жариялаған энциклопедиясы. Оның басты тақырыбы – Католик шіркеуінің Мәсіхтің мистикалық денесі ретіндегі мәні. Бұл энциклопедия Мәсіхтің құпия денесінің – Католик шіркеуі екенін айтуымен есте қалады. Mystici corporis бойынша, мистикалық дененің нағыз мүшесі болу үшін, адам Католик шіркеуінің мүшесі болуы керек. Жақсы ниетпен жаңылысқан католик емес адамдар, санасыз құштарлықпен және ізденіспен мистикалық денеге бірігуі мүмкін. Оның негізгі авторы Себастьян Тромп негізінен Ватикан I-нің бірінші жобасына және Лео XIII-нің энциклопедияларына сүйенді. Ол папалық биліктің маңыздылығын атап көрсетті, бірақ шіркеудің айқындылығына баса назар салды және Мәсіх пен шіркеу арасындағы байланыстың тым мистикалық түсіндірілуінен сақтандырды. 1936 жылы Эмиль Мерш мистикалық денеге қатысты кейбір жалған мистицизмдер туралы ескерткен, ал оның осы тақырыптағы зерттеуінің энциклопедияға әсер еткені айтылады. 1943 жылғы 18 қаңтарда, Mystici Corporis Christi жариялануына бес ай бұрын, Фрибург архиепископы Конрад Гробер адамдағы рухани және материалдық элементтерді бөлуге бейімділік танытқан мистикалық дене теологиясының доцетизм тенденцияларын талқылаған хат жариялады. Тимоти Габриелли Пийдің жер бетіндегі кемелді қоғам ретінде шіркеуге жасаған баса назарын, көптеген теологиялық, пастырлық және рухани артықшылықтары бар мистикалық дене теологиясын доцетизм қаупінен құтқару әрекеті ретінде қарастырды.

Дін адамдарының рөлі

Энциклопедияда католик шіркеуінде қатардағы жандардың да, басшылардың да атқаратын рөлі бар екені түсіндіріледі. Қатардағы жандар шіркеудің алдыңғы қатарында тұрады және тек "шіркеуге жатамын" деудің орнына, "шіркеумін" болуларын білуі керек. Сонымен қатар, Папа мен епископтар барлық сенушілерге басшылық етуге жауапты. Олар бірлесіп шіркеуді құрайды және шіркеудің әл-ауқаты үшін еңбек етеді.

Елшілер мен епископтар

Бұл энциклопедияда Мәсіхтің жерде болған кезінде, барлық уақыттағы барлық адамдарға "ешқашан жойылмайтын сөздерімен, рухпен және өмірмен" нұсқаулар, кеңестер және ескертулер бергені айтылады. Ол Өзінің елшілеріне және олардың ізбасарларына үйрету, басқару және адамдарды қасиеттілікке жетелеу үшін үштік билік берді. Бұл билік, арнайы ережелермен, құқықтармен және міндеттермен анықталып, бүкіл Шіркеудің негізгі заңы болды. Құдай Өзі құрған Шіркеуді тікелей басқарады және жетекшілік етеді. Пий XII-і Нақыл сөздер 21:1-ді келтіріп, Құдайдың адамдардың санасы мен жүрегінде билік ететінін, тіпті қарсылық көрсеткендердің еріктерін де Өзінің қалауынша иелігіне алатынын атап өтті. Mystici Corporis сенімділерді өз Шіркеулерін сүюге және оның ішінде Мәсіхті, әсіресе қарттар мен науқастарда көруге шақырады. Олар "Шіркеуде Мәсіхтің Өзін көруге" дағдылануы керек. Себебі Мәсіхтің Өзі Шіркеуінде өмір сүреді, және Ол арқылы үйретеді, басқарады және қасиеттейді; сондай-ақ Мәсіхтің Өзі Өзінің қоғамының әртүрлі мүшелерінде әртүрлі түрде көрінеді.

Нацизмге қарсылық

Пий XII былай деп жазды: "Құдайдың шіркеуі [ ] христиандық даналықтың жарығына көздерін жұмып, ежелгі пұтқа табынушылықтың ілімдеріне, салтына және амалдарына қайырсыздықпен қарап, қайта оралатындар тарапынан жек көріліп, зұлымдықпен жек көріледі". Ол "Даналық кітабынан" мысал келтіріп: "Ең қатаң сот оларды билейтіндерге болады. [ ] Құдіреттілер қатты қиындыққа ұшырайды [ ] Күштілерге одан да үлкен жаза дайындалған" деді. Рональд Рыхлак бұл энциклопедияны "национал-социализмнің теориялық негіздеріне жасалған айқын шабуыл" деп сипаттады.

Мүгедектерді өлтіру

Пиустың "терең қайғы" білдіргені, "деформацияланған, ақыл-есі дұрыс емес және тұқым қуалайтын аурулармен ауыратын" адамдардың өліміне байланысты, оларды "қоғамға пайдасыз жүк" санағандай болды – бұл, жалпыға белгілі нацистік евтаназия бағдарламасын айыптау еді. Осы бағдарлама аясында мүгедектікке ұшыраған немістер күтім орталықтарынан алынып, мемлекет тарапынан "өмір сүруге лайық емес" деп танылып өлтірілді.

Ұрпақ немесе ұлттылыққа байланысты шеттету

Пий XII «әлемдегі католиктерге» «Иса Мәсіхтің орынбасары – баршаның сүйіспеншілікке толы Әкесі ретінде қарауға, Ол [ ] ақиқатты, әділдікті және қайырымдылықты қорғауды бар күш-қуатымен өзіне алады» деп үндеді. Ол түсіндірді: «Біздің әкелік сүйіспеншілігіміз ұлты мен нәсіліне қарамастан, барлық халықтарды қамтиды». Мәсіх Өзінің қанымен яһудилер мен жұртшылықты біріктіріп, «екі халықты бөліп тұрған ортаңғы қабырғаны – өз денесінде құлатты». Ол яһудилердің Исаға құлшылық етушілердің біріншілері болғанын атап өтті. Содан кейін Пий барлық адамдарды «біздің бейбітшілік Патшамыз [Иса Мәсіх] – бізге тек басқа ұлттан және нәсілден ғана емес, тіпті жауларымызды да сүюді үйреткен» деп шақырды. Діни қауымға мүшелік және дінге өту ерікті болуы керек. Дінге өту туралы айтылғанда: «Біз мұның олардың өз еркімен жасалуы керек екенін мойындаймыз, өйткені ешкім еріксіз сенбейді. Сондықтан, өз сенімдеріне қарсы шіркеуге баруға, тәңірлік таққа жақындауға және қасиетті дастарқанды қабылдауға мәжбүр болғандар шынайы христиандар емес, себебі «имансыз Құдайға ұнамды болу мүмкін емес» – бұл толыққанды еркін «ақыл мен еріктің бойынуы».

Мариология

Энциклопедия Рим папасының мариологиясының қысқаша мазмұнымен аяқталады. 1854 жылы Пий IX-тың «Күнәсыз Тұжырымдалу» догмасы бойынша, Мәриям қыз Құдайдың және барлық адамдардың анасы ретінде күнәсіз болып дүниеге келді. Рим папасы Пий XII «Mystici Corporis» еңбегінде осыған сүйенді: Мәриям, «күнәсіз жаны Иса Мәсіхтің құдайлық рухымен барлық басқа жаратылыстардан артық толы болды, ол ‘барлық адамзат атынан’ Құдай Ұлы мен адам табиғатының арасындағы рухани одаққа келісім берді. Ол былай деп жалғастырады: «Тән бойынша біздің Басшымыздың [Иса Мәсіхтің] анасы болған ол, азап пен даңқ атағымен бірге, Киелі Рух арқылы Оның барлық мүшелерінің анасы болды. Оның қуатты дұғалары арқасында, Кресте берілген Құдайдың Құтқарушымыздың рухы, керемет сыйлармен бірге, жаңадан құрылған шіркеуге Петір күні сыйланды; сондай-ақ, қайғы мен қарапайымдықтың ауыр жүгін батылдықпен және сеніммен көтеріп, ол, шын мәнінде, Шейіттердің патшайымы». Ертедегі шіркеу әкелері Хауаның бағынбауын Мәриямның Жарлы түйсігіндегі қабылдауымен салыстырғанмен, Пий оның Голгофадағы қатысуына назар аударды, онда «ол, екінші Хауа, барлық күнәден – түпкі немесе жеке – азат және әрқашан Ұлымен тығыз байланыста, Оны Адамның барлық балалары үшін мәңгілік Әкеге Голгофада құрбан етті, олар оның бақытсыз құлауымен кірленген». Пий оның сол жердегі мейірімділігін адамзаттың құтқарылуындағы рөлінің негізі деп қарастырды. Егер Құдайдың Анасы «екінші Хауа» ретінде дүниеге келсе, шіркеу «жаңа Хауа» ретінде дүниеге келді. Пий XII шіркеу әкелері мен Мәсіхтің ұстаздарының «бір ауыздан келген іліміне» сәйкес, «шіркеу Құтқарушымыздың Кресте жараланған қабырғасынан жаңа Хауа сияқты, барлық тірілердің анасы ретінде дүниеге келді» деп қайталады.

Нацистік Германия

1943 жылғы 26 қыркүйекте нацистік Германияда неміс епископтары энциклопедияны ашық айыптады және Германияның барлық шіркеулерінен жарияланды, онда "әділ және қорғанышсыз, ақыл-жағдайлары нашар, емделе алмайтын аурулар, қасіретті жаралылар, жазықсыз кепілдер, қарусызданған соғыс тұтқындары және қылмыстық қылмыскерлер, басқа ұлттың немесе тегінің адамдарын" өлтіруге наразылық білдірді.