Кіріспе

Христиандық дәстүр бойынша жұма күні ет, сүт өнімдері мен алкогольден аулақ болу. Жұма күні ораза ұстау – христиандық практика, онда әртүрлі діни ағымдарға (конфессияға) байланысты жұма күні ет, сүт өнімдері мен алкогольден аулақ болу немесе жұма күні ораза ұстау амалдары бар. Бірінші ғасырда жазылған Он екі елшінің үйретімі кітабында христиандарға сәрсенбі (аптаның төртінші күні) және жұма (аптаның алтыншы күні) күндері ораза ұстау туралы нұсқау берілген. Сәрсенбі күнгі ораза – Яһуданың Иса Мәсіхке сатқандығының естелігімен, ал жұма күнгі ораза – Ұлы жұма күні Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуінің еске алуымен байланысты. Шығыс православие шіркеуінде тамақтан күн батқанға дейін ораза ұстағаннан басқа, діндарлар жұма күндері жыныстық қатынастан да аулақ болуға шақырылады. Көптеген католиктер үшін барлық жұма күндері ораза ұстамау әлі де қабылданған тәжірибе, олар осы дәстүрді сақтауды, оның орнына басқа тәубелік амалдарды орындауды жөн көреді. Көптеген епископтық конференциялар оразаның жұма күндерін басқа тәубелік амалдармен алмастыруға рұқсат бермеді. Ешбір епископтық конференция Аш сәрсенбісі мен Ұлы жұма күндері ораза ұстау немесе оразадан аулақ болу міндетін алып тастаған жоқ. Ораза және оразадан аулақ болу 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің 1250–1253 канондарымен реттеледі. Онда жыл бойы барлық жұма күндері мен ораза кезінде бүкіл шіркеуде тәубелік уақыт екені нақтыланған. Барлық ересектер (18 жасқа толған адамдар) шіркеу заңы бойынша Аш сәрсенбісі мен Ұлы жұма күндері ораза ұстауға міндетті. Он төрт жасын толған барлық адамдар, егер жұма күні тойлы болмаса, барлық жұма күндері және Аш сәрсенбісінде оразадан аулақ болуға міндетті; бірақ іс жүзінде бұл талап Епископтық конференциялармен көбінесе жеңілдетілді, өйткені 1253 канон бойынша осы конференциялар өз аумақтарында ораза мен оразадан аулақ болуға қатысты жергілікті ережелерді белгілеуге құқылы. Аш сәрсенбісі мен Ұлы жұма күндері ораза ұстау және оразадан аулақ болу міндеті әдетте жеңілдетілмейді. Католиктер ораза күні бір толық тамақ жеуге болады. Сонымен қатар, оларға екі кішкентай тамақ немесе жеңіл тағамдар (коллациялар) жеуге рұқсат етіледі. Шіркеудің оразаға қатысты талаптары тек қатты тағамға ғана қатысты, сусындарға емес, сондықтан шіркеу заңы судың немесе басқа сусындардың, тіпті алкогольдік сусындардың мөлшерін шектемейді. Оразаға қатысты шіркеу заңы ғасырлар бойы өзгерген, өйткені ораза – заңды шіркеу билігі өзгерте алатын тәртіп.

Англикандықта

Англикандық формулярлар, әсіресе «Book of Common Prayer» кітабы, әдетте жұма күні ет жеуден бас тартуды талап етеді; Америка Құрама Штаттарындағы протестанттық епископалдық шіркеудің 1928 жылғы «Book of Common Prayer» кітабында «Рождество күні мен Епифаниядан басқа, сондай-ақ осы екі мереке арасындағы кез келген жұма күндері» – шіркеудің ерекше құлшылық пен рухани жаттығуларға сай келетін бас тарту шарасын талап ететін күндер деп сипатталған.

Методизмде

Методизмнің негізін қалаушы Джон Уэсли жазған "Методистік шіркеудің жалпы ережелерінде" былай делінген: "Осы қоғамдарда қалуды тілейтін әрбір адам құтқарылуға деген ниетін Құдайдың барлық қағидаларын орындау арқылы көрсетуі керек, атап айтқанда: Құдайға ашық түрде құлшылық ету; Құдай Сөзін оқу немесе түсіндіру; Иеміздің соңғы кешкі асы; отбасылық және жеке дұға; Құранды зерттеу; және ораза немесе өздігінен шектеу". Бұл тәжірибені Фиби Палмер қайтадан баса көрсетті және ол қасиеттілік қозғалысындағы методистік шіркеулердің стандартты тәсіліне айналды. Медофистік шіркеулер дәстүрлі түрде өз жамағаттарын жыл бойы жұма күндері ораза ұстауға шақырады.