Кіріспе

Американдық феминист автор (1929–2009)

Мэрилин Френч (21 қараша 1929 – 2 мамыр 2009) – американдық радикалды феминист автор, ең көп танымал еңбегі – 1977 жылы жарық көрген «Әйелдер бөлмесі» атты екінші кітабы және тұңғыш романы.

Өмір

Френч Бруклинде инженер Э. Чарльз Эдвардс пен дүкен кызметкері Изабел Хаз Эдвардстың отбасында дүниеге келді. Жастық шағында ол аудандық жаңалықтарды жазатын журналист болды. Ол фортепианода ойнап, композитор болуды армандады. 1951 жылы Хофстра университетінен (бұрын Хофстра колледжі) философия және ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Мэрилин Эдвардс 1950 жылы Роберт М. Френч-младшийге үйленді және ол заң мектебіне оқуға түскен кезде оны қолдады. Олардың екі баласы болды. 1992 жылы Френчке өңеш қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Осы тәжірибесі оның "Тозақтағы бір маусым: естеліктер" (1998) кітабының негізі болды. Ол қатерлі ісіктен аман қалды, бірақ 79 жасында 2009 жылдың 2 мамырында Манхэттенде жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Саяси көзқарастары мен еңбектері

Өзінің шығармаларында Френч әйелдердің қанаушылығы ерлер басымдығымен билік ететін жаһандық мәдениеттің ажырамас бөлігі екенін айтты. Мысалы, оның беле жазба емес алғашқы туындыларының бірі – «Билік шегінен тыс: Әйелдер, ерлер және мораль туралы» (1985) еңбегінде ол ертедегі аналыққа бағытталған қоғамдардан бастап «патриархат дәуіріндегі» әйелдер мен ерлердің өміріне дейінгі гендерлік қатынастар тарихын зерделеп, талдайды. Френч екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде үйленген әйелдерге қойылған талаптарды сынға алды және гендерлік мәселелер бойынша белгілі, бірақ даулы пікір білдірушіге айналды, ол өзінің айналасындағы патриархалды қоғамды айыптады. «Менің өмірлік мақсатым – Батыс өркениетінің барлық әлеуметтік және экономикалық құрылымын өзгертіп, оны феминистік әлемге айналдыру», – деді ол бірде. Френч бұл оның жеке сенімі емес екенін басқа жерде нақтылады, бірақ радикальды феминизмді сынаушылар бұл көзқарасты Френчтің өзіне жатқызып, цитатаның романдағы көптеген ойдан туған кейіпкерлердің бірінен алынғанын ескермеді. «Әйелдер бөлмесі» 20 миллионнан астам дана сатылып, 20-дан астам тілге аударылды. Жақын досы Глория Штайнем кітаптың әйелдер құқықтарын талқылауға тигізген әсерін Ральф Эллисонның «Көрінбейтін адам» (1952) кітабының 25 жыл бұрын нәсілдік теңдікке тигізген әсерімен салыстырды. Оның өмірінің соңғы кезеңіндегі ең маңызды еңбегі – «Евтен таңға дейін: Әйелдер тарихы». Ол 1995 жылы голланд тіліне аударылып, 1312 беттен тұратын бір томдық кітап ретінде жарық көрді, бірақ 2002 және 2003 жылдарға дейін ағылшын тілінде жарияланбады (Mcarthur & Company компаниясы үш томдық жинақ ретінде шығарды), содан кейін 2008 жылы ағылшын тілінде төрт томдық жинақ ретінде (The Feminist Press баспасы) қайта жарық көрді. Бұл еңбектегі негізгі идея – әйелдерді басымдық тарихтан шеттету арқылы олардың өткені, қазіргісі және болашағы жоққа шығарылды. Басылып келген ұзақ жылдар бойындағы қанаушылық тарихын мұқият баяндағанмен, соңғы том оптимистік нотамен аяқталады, – деді баспа үйінің директоры қызметінен жақында зейнеткерлікке шыққан Флоренс Хоу. «Әйелдердің тарихы алғаш рет жарық көрді», – деді ол Френчтің еңбегі туралы. «Әлем өзгерді және ол оның өзгеруіне көмектесті».