Кіріспе

Тарихты әйелдер перспективасынан қарау термині – Оңтүстік Кореяның "Herstory" фильмі, әйелдердің рөлін баса назарда алып, әйелдердің көзқарасынан жазылған тарих термині. Бұл термин "тарих" сөзінің феминистік сынның бір бөлігі ретінде өзгеруінен туындады, өйткені дәстүрлі тарих әдетте "оның тарихы", яғни ер адамдардың көзқарасынан жазылған деп есептеледі. Бұл термин – жаңа сөз және сөзбен ойнаудың нәтижесі; "тарих" сөзі латынша "historia" арқылы ежегі грекше "ἱστορία" сөзінен шыққан, бұл сөз "зерттеу арқылы алынған білім" деген мағынаны білдіреді. Этимологиялық тұрғыдан алғанда, бұл сөз "his" деген меншік жалғауымен байланысты емес.

Қолданылуы

Оксфорд ағылшын сөздігі Робин Морганды 1970 жылы жарық көрген Sisterhood is Powerful антологиясында «herstory» терминін алғаш рет басылымда қолданғандығын көрсетеді. Феминистік ұйым W.I.T.C.H. туралы Морган былай деп жазды:

Сиқыршылардың икемділігі мен тапқырлығы әрдайым өзгеріп отыратын аббревиатурада көрінеді: бастапқы, түпкілікті атауы – Әйелдердің тозақтан шыққан халықаралық террористік құпия қоғамы [ ] ал осы жазбада естілген соңғысы – Тарих жасауға шабыттанған әйелдер. 1970-ші және 1980-ші жылдары екінші толқын феминистері тарихты зерттеуді ерлер басымдығын көрсететін интеллектуалдық іс-әрекет ретінде қарастырып, «herstory» терминін өтемақы ретінде ұсынды. Бұл термин, бір мезгілде маңызды да, қызықты да болуы тиіс, футболкалар мен түймелерде, сондай-ақ академиялық ортада қолданылатын ұранға айналды. 2017 жылы түрлі жастар қозғалыстарымен байланысты өнертапқыш, қоршаған ортаны қорғаушы және әлеуметтік белсенді Хридит Судев «Қазіргі әлемдік тарихты қалыптастыруға көмектескен, аз танымал, әйел, квир немесе басқа да маргиналданған тұлғалар» үшін онлайн-платформа «The Herstory Movement» іске қосты. Бұл платформа әйелдердің тарихи тұлғаларының оқиғаларын жариялауға және осылайша «Ұлы әйелдер» тарихы туралы білімді кеңейтуге арналған академиялық аламат ретінде қарастырылады. Global G.L.O.W. және LitWorld коммерциялық емес ұйымдары «HerStory Campaign» деп аталатын бірлескен жобаны құрды. Бұл жоба 25 елмен бірлесіп қыздардың өмірі мен оқиғаларын бөліседі. Олар басқаларды да осы жобаға қосылып, «барлық әлем қыздарының дауысын көтеруге» шақырады. «Herstory» қозғалысы әйелдерге бағытталған баспалардың пайда болуына ықпал етті, мысалы, 1973 жылы құрылған Virago Press Джанет Фрейм және Сара Дюнант сияқты танымал әйел авторлардың көркем және ғылыми-танымдық шығармаларын жариялайды. Бұл қозғалыс фемистика және гальгебра сияқты әйелдерге бағытталған басқа да салалардағы белсенділіктің артуына әкелді.

Сын

Кристина Хофф Сомерс "өзінің тарихы" тұжырымын қатаң сынап, 1994 жылғы "Феминизмді кім ұрлады?" кітабында осы қозғалысқа қарсы аргументтерін ұсынды. Сомерс "өзінің тарихы" дегенді білім есебінен идеологияны білім беруге енгізу әрекеті деп түсіндірді. Ол "гендерлік феминисттер" деп атаған феминистер тобы осы қозғалысқа жауапты болды, ол оны жоққа шығару деп санады. Ол тарихи зерттеулерді әйелдерді көбірек қамтуға бағытталған көптеген әрекеттерді жасалма және прогреске кедергі келтіретін нәрсе деп қарады.