Кіріспе

1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде болған шайқаста Британдық Үндістан Осман империясымен шайқасты.
| қолбасшы1 = Чарльз Тауншенд
| қолбасшы2 = Халил Паша, Нұруддин Паша
| күш1 =
| күш2 =
| қазалар1 = 4600 адам
| қазалар2 = 6200-9500 адам. Олардың арасында әскердің белсенді және резервтік бөлімдері болды. Османдық артиллериясы сол жақ қанатын немесе желінің орталық бөлігін қолдауға мүмкіндік беретін орталықта орналасқан. Артиллерияға алдымен британдық канонерлік кемелерге оқ ату, содан кейін Османдық резервтерді қолдау үшін отты ауыстыру бұйрық берілді.

Қозғалыс және қақтығыс

Тауншенд, Эс-Синн шайқасындағы жетістігін қайталауды ниеттеніп, 1915 жылдың 21 қарашасында, 22 қарашада таңертең шабуыл жасау мақсатымен түнгі шеруге бұйрық берді. Шабуыл жоспарланғандай өтті, бірақ батыс жағалаудағы нашар жағдайларға байланысты британдықтар күштірек шығыс жағалаудағы бекіністерге шабуыл жасады. Ілгерілеуді өзендік канонерлік кемелермен қолдау жоспарланған, алайда екі фактор канонерлік кемелердің шайқасқа әсер етуіне кедергі келтірді. Біріншіден, батыс жағалаудағы Османдық артиллериясы оларға қарсы от ашты. Екіншіден, Тигр өзені кеңінен миналанған және бірнеше кеме жолдары кеме жүруді қиындатты. Шабуыл басталғанда, өзен жағалауына ең жақын С колоннасы, қарсыластардың жеңіл қарулары мен артиллериясының ауыр отына түсіп, бірінші траншея желісіне жетпеді. Ортадағы А колоннасы да траншея желісіне жетпей тоқтатылды. Оң жақтағы В колоннасы (көптеген панджабилер мен гуркхалар) траншеялардың бірінші желісіне жетіп, Осман күштерін шегінуге мәжбүр етті және шегінетін жауды екінші желіге қарай қуды. Генерал-лейтенант Нүреддин 45-ші дивизияның резервтік полктерін қолданысқа енгізіп, өз желілерін нығайту үшін өзеннің арғы бетінен 35-ші дивизияны жеткізді, соның салдарынан британдық-үнді әскерлері тоқтатылды. Тауншенд С колоннасына кері шегінуге және жарылымды пайдалануға бұйрық берді. Бұл қимыл қиын болды, себебі Осман күштері олардың қанатына от ашты. Ал, жылдам қимыл тобы түрік және араб атты әскерлерімен шешілмейтін шайқаста батты. Нүреддин осы жерде де өзінің резервтерін, яғни 51-ші дивизияны тиімді пайдаланып, Тауншендтің қанаттық шабуылын тоқтатты. Күн аяқталысымен 6-шы (Пуна) дивизиясы траншеялардың бірінші желісін басып алды, бірақ британдықтар ауыр шығынға ұшырады. Осман күштері де ауыр шығынға ұшырады, бірақ өз позицияларын сақтап қалды.

Екінші күн

Екінші күні Тауншенд қайтадан қолдау шабуылымен шабуылға өтті. Осман әскерлері оны қайтадан тоқтатты. Содан кейін олар барлық қолдағы күштерімен британдықтардың позицияларына қарсы шабуыл жасады. Ұрыс ауыр болды, бірақ британдықтар тұрып қалды. Екі тарап та ауыр қаза тапты, барлық әскерлер екі күн бойы қарқынды шайқас жүргізіп, шаршады. 51-дивизия 12%, 35-дивизия 25% жоғалтты, ал британдық шабуылдардың негізгі күшіне ұшыраған 45-дивизия күшінің 65% жоғалтты. Осман әскері 6188 қаза тапты, бірақ олардың жабдықтау желілері қысқа болды және Бағдад пен солтүстік провинциялардан күш түсімдері келді. Британдықтардың да шегініп бара жатқанын білген генерал-лейтенант Нұреддин әскерін бұрып, британдықтарды қуды. Нұреддиннің басқаруындағы Осман әскерлері британдықтарды Кутқа дейін ертіп келді. Ктесифон және оның салдары осы науқандағы британдықтардың маңызды әлсіздігін көрсетті: жеткіліксіз жабдықтау желісі. Британ әскерлері жеткіліксіз жабдықталған, ал олардың медициналық бөлімшесі әскер саны мен қаза болғандардың мөлшерін (ұрыстан да, аурудан да) ескере отырып, жеткіліксіз болды. Бағдадты генерал Модтың басып алуына әкелген келесі науқанда логистика жақсырақ шешілді. Бұл шайқас Осман әскерінің өз күшімен жақсы күресе алатынын көрсетті. Генерал-лейтенант Нұреддин бірнеше рет жеңілген әскерді алып, оны мұқият дайындалған қорғаныс позициясына орналастырып, британдық және үнді әскерлерін тоқтатты. Ол мұны неміс кеңесшілерінің көмегінсіз жасады.