Жулиан Коббинг және зулу тарихындағы даулы жаңалықтар

Кіріспе

Джулиан Реймонд Дэннис Коббинг (1944 жылдың маусымында Лондонда туған) – ағылшын тарихшысы және Родс университетінің (Греймстаун, Оңтүстік Африка) тарих профессоры, 19 ғасырдың басындағы зулу мәдениеті туралы даулы және жаңашыл зерттеулерімен танымал. Коббинг Лондон университетінен бакалавр, ал Ланкастер университетінен докторлық дәрежесін алды. Ол 1820-1830 жылдардағы зулу патшалығының құрылуына әкеп соққан соғыстар кезеңі – «Мфекане» туралы қалыптасқан тарихи сенімдерді жоққа шығаруға тырысқан алғашқы тарихшы саналады. 1988 жылы «Африка тарихы» журналында жарияланған мақаласында Коббинг «Мфекане» апартеид саясаткерлері мен тарихшыларының апартеидтің ұзақ жылдар бойы жалғасқан ақ үстемдігін ақтауға жасаған әрекеті екенін айтты. Қаралардың өзара жойылуының ішкі процесі емес, Коббинг зорлықтың көп бөлігін еуропалық құл саудагерлері мен қоныс аударушылардың тудырғанын, олар Делагоа шығанағында (қазіргі Мапуту) сату үшін жергілікті тайпа басшыларымен құлдарды ұстауға келісім жасасқанын дәлелдеді. Коббингтің болжамы бойынша, зулу мемлекетінің өркендеуі, кейбір заманауи ғалымдардың айтуынша, белсенді агрессия емес, аймақтағы басқа тайпалардың құл саудасына қарсы қорғаныс реакциясы болды. Коббингтің болжамы алғаш жарияланғанда қатты дау тудырды. Оның аргументтерін жоққа шығаруға бағытталған бірнеше кітаптар мен мақалалар жарық көрді, мысалы, Роджер Б. Бектың «Оңтүстік Африкадағы құлдық: Голланд шекарасындағы тұтқындық еңбек» еңбегінде оның пікірлеріне қарсы тұрды. Көбінесе «Коббинг дауы» деп аталатын бұл мәселеде тарихшылар әлі де екіге бөлінген, зулу ұлтының қалыптасуы және «Мфекане» туралы дәстүрлі есептердің дұрыстығы бойынша пікірлер әртүрлі. Дегенмен, көпшілігі Коббингтің талдауы бірнеше маңызды жаңалықтар ұсынды және апартеид кезінде мектеп тарихының оқу бағдарламасында оқытылған «Мфекане» туралы есептерге берік балама болды дегенге келіседі. Коббинг 2002 жылы Оксфорд университетінде екі айлық қонақ ретінде болып қайтты. Қазір Оңтүстік Африканың Греймстаун қаласында тұрады және Родс университетінде тарихтан дәріс беруден зейнеткерлікке шықты, онда оның «Қазіргі заманғы әлемдік дағдарыстың бастауы» курсы өте танымал болды. Коббингтің қазіргі жұмысы адамзаттың (Homo sapiens) тарихы және қазіргі заманғы әлемдік дағдарыс сияқты әртүрлі тақырыптарға арналған.

Julian Raymond Dennis Cobbing (born June 1944, London) is an English historian, and professor of History at Rhodes University (Grahamstown, South Africa), known best for his controversial and groundbreaking research into Zulu culture of the early 19th century. Cobbing gained a BA from the University of London and a PhD from Lancaster University. He is regarded as the first historian to attempt to discredit conventional historical beliefs about the 'Mfecane' a period of wars during the 1820s and 1830s that resulted in the emergence of the Zulu Kingdom. In a paper published in the Journal of African History in 1988, Cobbing argued that the Mfecane had been the construct of Apartheid politicians and historians attempting to justify the longstanding oppression of black South Africans by the white minority. Instead of an internally induced process of black on black destruction, Cobbing argued that much of the violence had been brought about by European slave traders and settlers, who had contracted local tribal leaders to capture slaves for sale at Delagoa Bay (now Maputo). The rise of the Zulu state, under Cobbing's hypothesis, was thus more of a defensive reaction to the slave trading activities of other tribes in the region, rather than a process of active internal aggression, as argued by some contemporary scholars. Cobbing's hypothesis was highly controversial when first published. Several books and articles have been written focused on rebutting Cobbing's arguments – a prominent example being Roger B. Beck's Slavery in South Africa: Captive Labor on the Dutch Frontier, which featured a collection of articles challenging Cobbing's contentions. Often now referred to as the "Cobbing controversy", historians are still very much divided on the issue of the emergence of the Zulu nation and the accuracy of conventional accounts of the Mfecane. Most agree however that Cobbing's analysis offered several key breakthroughs, and offered a robust alternative to accounts of the Mfecane that had been taught in school history curricula during Apartheid. Cobbing spent two months as a visiting fellow at the University of Oxford in 2002. He currently lives in Grahamstown, South Africa, and recently retired from lecturing in history at Rhodes University, where his course "The Origins of the Modern World Crisis" was very popular. Cobbing's current work focuses on a variety of subjects including the history of Homo sapiens as a species and the modern world crisis.

Белгілі ғылыми басылымдар

Джулиан Коббинг. "Мфекане желеу ретінде: Дитаконг және Мболомпо туралы ойлар". Африка тарихы журналы, 29, 1988.