Кіріспе

Уолворттағы (Лондон) тұрғын үй кешені

Айлсбери тұрғын үй кешені – Оңтүстік-Шығыс Лондонның Уолворт ауданында орналасқан ірі тұрғын үй кешені. Айлсбери кешенінде 2704 тұрғын үй бар, олар бірнеше блоктар мен ғимараттарға бөлінген және 1963-1977 жылдар аралығында салынған. Шамамен 7500 тұрғыны бар. Қазіргі уақытта кешенде ауқымды қайта жаңарту бағдарламасы жүріп жатыр. Кешендегі физикалық ғимараттардың күрделі мәселелері және Ұлыбританиядағы тұрғын үй кешендерінің жалпы қабылданысы нашар болуы Айлсбери кешеніне «Ұлыбританиядағы ең танымал кешендердің бірі» деген атақ алып келді. Ол Еуропадағы ең ірі мемлекеттік тұрғын үй кешені деп жиі айтылады, бірақ оны нақты тексеру қиын. 1997 жылы Тони Блэр премьер-министр ретінде алғашқы сөйлеуін осы жерде жасады, бұл үкімет қоғамдағы ең әлсіздерге қамқорлық жасайтынын көрсету мақсатында болды. Кешен қалалық құлдыраудың классикалық мысалы ретінде жиі қолданылады. Айлсбери этникалық тұрғыдан алуан түрлі аймақ: соңғы халық санауы бойынша, респонденттердің шамамен 25% ақ британиялықтар, ал қара нәсілді этникалық топтар барлық респонденттердің жартысынан астамын құрайды. Тұрғындардың үштен бірі (34%) мектеп жасындағы балалар, ал әр 10 адамның бірінен азы 65 жастан асқан. Респонденттердің үштен екісі өзін христиан дінінің жақтасы деп атады, ал мұсылмандардың үлесі 17% құрайды.

Тарих

Елді мекенді сәулетші Ханс Питер "Феликс" Трентон жобалаған, құрылысы 1963 жылы басталған. 285 000 шаршы метрге салынған бұл үйлер Лондонның ең кедей отбасыларын қоныстандыру мақсатымен салынды. Бұл Саутварк ауданының кең ауқымды шалап-шаңқа басқан аудандарды тазалау саясатының аясындағы қайта құрудың бір бөлігі болды. 2700 тұрғын үй шамамен 10 000 тұрғынға арналған, бұл оны Еуропадағы ең ірі мемлекеттік тұрғын үй кешендерінің біріне айналдырды. Елді мекен Айлсбери (Бакингемшир) қаласының атымен аталып, оның әртүрлі бөліктері Бакингемширдегі басқа да жергілікті қалалар мен ауылдардың аттарымен аталады, олардың ішінде Фокскот, Вендовер, Винслоу, Пэдбери, Таплоу, Рейвенстоун, Латимер және Чилтерн бар. Елді мекеннің дизайны Ле Корбюзьенің 1935 жылғы "Жарқын қала" (Ville Radieuse) көзқарасындағы модернистік қала құрылысы идеяларын қамтиды, мысалы, стандарттау, жаяу жүргіншілер мен көлік құралдарының еркін қозғалысы, күн сәулесі мен табиғи желдетуге кең мүмкіндік. Сондай-ақ, елді мекенге балалар бақшасы, күндізгі орталық және денсаулық сақтау орталығы кірді. Алайда, ескі тұрғындар көшіп, жаңа тұрғындар келгеннен кейін, 1980 жылдары елді мекен құлдырау кезеңін бастан өткерді. Қазіргі таңда бұл аймақ ACORN классификациясы бойынша ішкі қалалық қиындықтардың ең төменгі санатына жатады, бұл өте жоғары әлеуметтік осалдық деңгейін көрсетеді. Ғимараттар Еңбек партиясының кеңесшісі Джонсон Ситу тарапынан «жақсы жоспарланбаған» деп сипатталды және қызмет мерзімінің соңына жақындағандықтан, үнемі проблемалар мен жылыту жүйесінің бұзылуларымен күресіп жатыр. 1999 жылы елді мекенге «Жаңа келісім» статусы берілді және орталық үкіметтен 10 жылға 56,2 миллион фунт стерлингтік қаржыландыру қарастырылды. Бұл қаржының елді мекенге 400 миллион фунт стерлингтік тұрғын үй қауымдастығының инвестициясын тартуы күтілді. Тұрғын үй қорына өту туралы тұрғындардың арасында дауыс беру өткізілді, бірақ 73% қатысумен өткен дауыс беруде 73% дауыспен қабылданбады.

Қайта жаңғыру

2005 жылдың 27 қыркүйегінде Лондонның Саутварк ауданы, мүлікті негізгі тұру деңгейіне дейін жаңартуға 350 миллион фунт стерлинг жұмсаудың орнына, оны бұзуға және тұрғын үйлерді тұрғын үй қауымдастығы басқаратын жаңа үйлермен алмастыруға шешім қабылдады. Жоспарда тұрғын үйлердің тығыздығын қазіргі 2700 бірліктен 4900 бірлікке дейін арттыру көзделген. 2288 бірлік әлеуметтік тұрғын үй ретінде сақталса, қалғаны сатылымға шығарылады. Осы бірліктерді сатудан түскен қаражат жобаны қаржыландыруға жоспарланған. Айлсбери иелігін жаңғырту бірнеше кезеңге бөлінген, ол 20 жылдың ішінде жүзеге асырылады. Кезеңдік жоспарда тұрғындардың қайта орналастырылу мерзімі және Саутварк кеңесінің жалға берілген мүлікті қашан сатып алатыны көрсетілген. Дегенмен, даму серіктесі тағайындалғанша және жұмыстардың егжей-тегжейлі кестесі басталатынша, бұл кесте белгілі бір дәрежеде өзгеруі мүмкін. Бұл тұрғындарға көшу мерзімі туралы нақтырақ ақпарат береді. Бірінші 1а кезеңі 2013 жылдың тамызында аяқталды. Ол Айлсбери иелігінің оңтүстік-батыс бұрышына жақын орналасқан және төрт даму учаскесінен тұрады: А, С, B/E және D. Бұл кезең L&Q тұрғын үй қауымдастығымен бірлесіп салынды. Онда 261 тұрғын үй және мүгедектерге арналған жаңа ресурстық орталық бар. Бұл қолжетімді және жекеменшік тұрғын үйлердің үйлесімі, ал Айлсберидің қазіргі тұрғындарына жаңа ғимараттарға көшуге басымдық берілді. 2-кезеңнің бірінші кезеңі, сондай-ақ 18-учаске деп белгіленген, 300 313 Миссенден, 57 76 Нортчерч және Таплоудың оңтүстігіндегі кеңістікті қамтиды. 2-кезеңнің екінші кезеңі Вендовер, Вулвертон, Винслоу, Пэдбери, Рейвенстоун және Фокскот блоктарының барлығын, сондай-ақ Брокли үйін қамтиды. 18-учаскедегі блоктардың бұзуы 2017 жылы басталды және келесі жеті жылда осы кезеңде 1000-нан астам жаңа үй салынбақ. 3-кезеңге Тёрлоу көшесінің батысындағы Таплоу және Нортчерч блоктарының барлығы, сондай-ақ 184 және 218 Ист-стрит кіреді. Блоктардың бұзуы 2021 жылы басталады және келесі алты жылда 200 жаңа үй салынады. 4-кезеңге Missenden, Michael Faraday, Gayhurst, Gaitskell, Latimer, Calverton, Danesfield және Emberton блоктарының барлығы кіреді. Сондай-ақ, оған Чадвелл үйі, Лис үйі, Соан үйі, Доруэлл үйі және 51-67 Инвилл жолы кіреді. Блоктардың бұзуы 2023 жылы басталады және келесі тоғыз жылда 1500-нан астам жаңа үй салынбақ. Бұл мәліметтер 2018 жылдың мамырында жаңартылған, бірақ жаңғырту – ұзақ мерзімді жоба екенін және фактілер мен сандар уақыт өте келе өзгеруі мүмкін екенін атап өткен жөн. Сонымен қатар, 10 жыл бұрын қабылданған Айлсбери аумағының іс-қимыл жоспары (AAAP) 25 жылдық қайта дамытуды реттеуге тиіс болған. Осыған байланысты, жаңғырту процесіне қатысатын тұрғындармен кеңінен консультациялар жүргізіліп, олардың белсенді қатысуы күтіледі.

Сын

NSP Айлсбери тұрғын үй кешенін "1960-шы жылдардың ортасынан 1970-ші жылдарға дейін салынған, ірі бетон плиталы ғимараттармен сипатталатын, қазір олардың пайдалану мерзімі толып қалған" деп сипаттады. Бұл тұрғындардың наразылығын тудырып, сөздерді өзгертуге себеп болды. Экологиялық сарапшылық тексеру (ЭСТ) тыңдауы барысындағы келесі шағымдарда, Кеңес тұрғын үй кешенінің пайдалану мерзімі толып қалғанын растайтын ешқандай дәлел ұсынбағаны және қайта құрудың тиімді және тұрақты нұсқа бола алатынын зерттемегені айтылды. Бұл Саутварк Кеңесінің Ноттинг-Хилл Женезис тұрғын үйін 200 миллион фунттан астам қаржыға қолдау көрсетуімен қарама-қайшы болды, себебі тұрғын үй кооперативі Бірінші даму учаскесін тапсыра алмады, бұл қаржылық тұрақтылық мәселелеріне байланысты болды. Айлсберидегідей жүйемен салынған және зерттеуге пайдалы болатын тұрғын үй кешендерін қайта құрудың сәтті мысалдарын Ислингтондағы Six Acres және Баттерсидегі Доддингтон тұрғын үй кешендерінде табуға болады.

Кәсібі

2015 жылдың қаңтар айында, "Тұрғын үйлерге наурыз" акциясынан кейін, үйлерді бұзуға және Лондонның жаңаруына (gentrification) қарсы наразылық ретінде, үйлерді иеленушілер мен тұрғын үй белсенділері тобы кешендегі бір блокты басып алды. Полиция мен күзетшілердің қарсылығына қарамастан, иелену жалғасты, наразылық білдірушілер үйден шығару туралы бұйрықтар алғандықтан, блоктан блокқа көшіп отырды. Бұл иелену тактикасы және Саутварк кеңесінің қолданған қарсы шаралары – күзетшілерді, күзеттік иттерді және наразылық білдірушілерді тоқтату үшін тікенекті қоршауды орнатуы – баспасөз назарына ілікті. Жаңғырту жұмыстары кезең-кезеңмен жалғасып жатқандықтан, кешеннің көбі құрылыс алаңына айналды, ал қалған тұрғындар үнемі қорқыныш сезінетінін айтады. 2021 жылдың наурыз айында полицияның нашар күзетуіне байланысты төмен қабаттағы бос пәтерлерді иеленушілер басып алғаны хабарланды. Бұған қоса, көптеген тұрғындар ұзақ жылдар бойы жылыту және ыстық судың тоқтауы, сондай-ақ үйлерінде ағып жату мәселелерімен күресіп жатыр. Қалған тұрғындардың айтуынша, Саутварк кеңесі мен Метрополитен полициясының аймақты қауіпсіз етуге жеткіліксіз күш салуына байланысты наразылық күшейіп барады.

Танымал мәдениетте

Мүлік көптеген телешоуларда көрсетілді, соның ішінде The Bill, Spooks, және 2004–2015 жылдар аралығында Channel 4 логотипінде пайда болды, онда камера "қоқысқа толы балкондарды [және] басқа балкондар мен қозғалмалы бетон конструкциялары Channel 4 логотипінің пішінін құрайтын жерге жылжиды". Кір жуатын арқандар, сауда көлікшелері, қоқыс қаптары және спутниктік тарелкалар "фильм жасаушылар қосып, жасанды безендірулер" болды, UCL Urban Laboratory бұрынғы директоры Бен Кампкиннің айтуынша, бұл мүліктің "құлаған бетонды антиутопия ретінде бейнеленуі [ол] таблоид журналистерінің 'атаусыз қала' мүлігі туралы сипаттамаларын визуально растайды". Бұл логотип сонымен қатар өз сериясының бірінші және соңғы жарияланымдарының бірі болды. The Guardian газетінің хабарлауынша, Айлсбери мүлігінің тұрғындары ондаған жылдар бойы өздерінің қауымдастығын жағымсыз жағдайда көрсетуден шаршады. 2014 жылдың қаңтар айында мүлікке арналған даму қоры Creation, Ник Стрит жасаған және режиссерлік еткен, түпнұсқасының орнына оны пайдалануға Channel 4 арнасын көндіру мақсатында науқан бастады. Creation директоры Шарлотта Бенстед: "Жылдар бойы бұл режиссерлер, продюсерлер және фильмдерге түсірілім алаңдары іздегендер үшін бірінші таңдау болды, олар қылмыстық драмалар мен телесериалдардағы өмірден алынған көріністерге қапатар фон іздеді. Жергілікті тұрғындардың талабымен Саутворк кеңесі мүлікте түсіруге тыйым салды, бірақ логотип әлі де үнемі көрсетілуде. Осы бейнелер мүліктің беделін нығайтты. Біз клиптің басқаша және шындыққа сәйкес келетін нұсқасын жасауымыз керек деп ойладық. Біз фильм жасаушы Ник Стритпен бірге бетон қабырғасынан тысқары көріністі көрсететін өз нұсқамызды жасадық."

Автобустар

Елді мекенге Лондон автобустарының 42, 136 және 343 маршруттары жүреді. 12, 35, 40, 45, 68, 148, 171, 176, 468 және P5 маршруттары жақын маңда өтеді.

Лондон метросы

Ең жақын станция – Бейкерлу және Солтүстік желілеріндегі Elephant & Castle.

Ұлттық темір жол

Жақын орналасқан Elephant & Castle теміржол станциясын Thameslink пойыздары шағылыстырады.

Атақты тұрғындар

Британдық рэпер Тини Темпа 12 жасқа дейін Айлсбери ықшам ауданында тұрды. Футболшы Рейс Нельсон осы жерде өсті.