Кіріспе

Скрантон теміржол мұражайы, Пенсильвания штаты

Steamtown ұлттық тарихи орны (NHS) – Пенсильвания штатының Скрантон қаласының орталығында, Делавэр, Лаккаванна және Батыс темір жолының (DL&W) бұрынғы Скрантон аулаларында орналасқан теміржол мұражайы және мұралық темір жолы. Мұражай жұмыс істейтін айналым үстелі және дөңгелек үйдің айналасында салынған, олар негізінен DL&W-нің бастапқы нысандарының көшірмелері; мысалы, дөңгелек үй 1932 жылғы құрылыстың қалдықтарынан қайта жаңартылған. Сондай-ақ, 1899–1902 жылдар аралығында салынған бірнеше бастапқы ғимараттар да бар. Сайттағы барлық ғимараттар Делавэр, Лаккаванна және Батыс темір жолы және Диксон Өндірістік Компаниясы жайлы мәліметтермен бірге Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Steamtown NHS-дегі көптеген бу локомотивтері мен басқа теміржол жабдықтарын Жаңа Англиядан келген миллионер, теңіз өнімдерін өңдеуші Ф. Нельсон Блоунт жинаған. 1964 жылы Блоунт коммерциялық емес Steamtown Foundation ұйымын құрды, ол Steamtown, U.S.A. – Bellows Falls, Вермонт штатындағы бу теміржол мұражайы мен экскурсиялық бизнесті басқарды. 1984 жылы қор Steamtown-ды Скрантонға көшірді, бұл қалалық жаңару жобасы ретінде қарастырылып, қаланың қаржыландыруымен жүзеге асты. Бірақ мұражай күтілген 200 000–400 000 жылдық келушілер санын тарта алмады және екі жыл ішінде банкротқа ұшырау қаупі туды. 1986 жылы АҚШ Өкілдер палатасы, Скрантон қаласының тумасы, өкіл Джозеф М. МакДейдтің ұсынысымен, мұражайды Ұлттық тарихи орынға айналдыруға 8 миллион доллар бөлді. Кейбір адамдар бұл идеяны сынға алып, коллекцияның екінші деңгейдегі екенін, сайттың тарихи маңызы күмәнді екенін және мемлекеттік қаржыландырудың тек қана популисттік саясат екенін айтты. Алайда, қолдаушылар бұл сайт пен коллекцияның американдық өнеркәсіптік тарихтың жарқын бейнесі екенін мәлімдеді. 1995 жылға қарай Ұлттық саябақтар қызметі (NPS) Steamtown, U.S.A.-ны сатып алып, оның инфрақұрылымын жалпы құны 66 миллион долларға жеткізіп жақсартты. Steamtown ұлттық тарихи орны Блоунт коллекциясынан бірнеше заттарды сатты және аймақ үшін маңыздырақ деп саналған бірнеше заттарды қосты. 2008 жылға қарай келушілердің аз болуы және коллекцияның көптеген бөліктерінен асбестті алып тастаудың қымбаттығы Steamtown-ды жекешелендіру туралы пікірталас тудырды.

Бұрынғы бірліктер

NumberImagesHeritage TypeBuilderNotes2816Canadian Pacific RailwaySteamCanadian Locomotive CompanyCP Rail компаниясына сатылды, ол 2012 жылға дейін экскурсиялық қызметте жұмыс істеді және 2023 жылы қайтадан пайдалануға берілді.1293Canadian Pacific RailwaySteamCanadian Locomotive CompanyОгайо орталық теміржолында жұмыс істеу үшін Джерри Джо Джейкобсонға сатылды. Қазір "Бу дәуірі" дөңгелек үйінде тұрақты түрде көрсетілуде, 1472 күндік тексеруден және жөндеуден өтуді күтуде. Қазір тұрақты көрсетілімде.1098Canadian Pacific RailwaySteamCanadian Locomotive Company1987 жылы Джордж Хартқа сатылды, ол Rail Tours Inc компаниясы үшін жұмыс істеуге арналған. Reading Blue Mountain және Northern Railroad компаниясында тұрақты көрсетілімде.225 нөмірімен көрсетілуде.1218Norfolk and Western RailwaySteamNorfolk and Western’s Roanoke Shops1987 жылдан 1991 жылға дейін басты магистральдық экскурсиялық қызметтерде жұмыс істеу үшін NKP 514 және Wabash 132 локомотивтеріне айырбасталып, Norfolk Southern Railway компаниясына берілді. Қазір Вирджиния штатының Роанок қаласындағы Вирджиния көлік мұражайында тұрақты көрсетілімде.1395Canadian National RailwaySteamMontreal Locomotive Works1988 жылы Мичиган штатының Куперсвилл қаласындағы Куперсвилл және Марн теміржолы аукционында сатылды. Қазіргі уақытта косметикалық жөндеуді күтіп сақталуда.1551Canadian National RailwaySteamMontreal Locomotive WorksБалдуин Локомотив Орнату 26 локомотивіне айырбасталып, Джерри Джо Джейкобсонға берілді, ол Огайо Орталық Теміржол жүйесінде пойыздарды тартуға арналған алғашқы бу локомотиві болды. Қазір "Бу дәуірі" дөңгелек үйінде орналасқан.5288Canadian National RailwaySteamMontreal Locomotive Works2001 жылы Теннесси штатының Чаттануга қаласындағы Теннесси аңғары теміржол мұражайы сатып алды. 2023 жылы локомотивтің меншік құқығы Colebrookdale теміржолына берілді.1361Pennsylvania RailroadSteamPRR Juniata Shops1996 жылы Скрантон университетімен және Теміржолшылар ескерткіш мұражайымен серіктестікте толық қалпына келтіру үшін Скрантонға көшірілді. Бірақ бірнеше жылдық жұмыстан кейін, жоспар 2010 жылдың сәуірінде тоқтатылды және локомотив 2013 жылы Алтунаға қайта көшірілді. Қазіргі уақытта үшінші қалпына келтіру әрекеті жүргізілуде. Скрантонға жинаққа кірмейтін бірнеше локомотивтер келді: NYS&W #142, BM&R #425 (қазір Reading Blue Mountain and Northern 425), Lowville & Beaver River Shay #8, бұрынғы RDG T 1 #2102 (қалпына келтірілген және Reading Blue Mountain and Northern компаниясымен пайдаланылатын), Milwaukee Road 261, PRR 1361 және NKP 765.

Скрантонға көшіп бару

Өзін-өзімен келісім шарттарын жасасқан газет бағаншысы Майкл Макманус бір кезде өзінің апталық бағанындағы мақсатының "ескі өнеркәсіптік штаттардың проблемаларына жауаптар ұсыну" екенін айтқан. 1982 жылдың наурыз айында Макманустың мақаласы Bangor Daily News газетінде жарияланды. Мақалада Макманус Чикаго, Питтсбург немесе Скрантон сияқты қаланың Steamtown сияқты туристік орталықтан қандай пайда көретінінің бірнеше себебін ұсынды. Макманус Вермонттағы бизнес неліктен сәтсіз аяқталғанын түсіндірді: бұрынғы басқарудың сәтсіздігі, шалқары орналасқан жер және штат қарсы болған 91-ші қалааралық тас жолдың белгілерінің болмауы, сондай-ақ Meadow River Lumber Company No. 1 Shay. Макманус Steamtown коллекциясының құндылығын сипаттауды сұрағанда, Railfan & Railroad журналының редакторы Джим Бойд: "Ондағының бәрі енді ешқайдада табылмайды, ол "Big Boy" [Union Pacific No. 4012] немесе Rahway Valley No. 15 болсын, кез келген мұражай оң қолын беруге дайын болатын лайықты локомотив. Басқа ірі коллекциялардың көпшілігінде жұмыс істейтін жабдық жоқ" деді. Содан кейін Скрантон көшіруге қаражат жинауды бастады. Скрантон Steamtown-ды қабылдауға келіскен кезде, мұражай мен экскурсиялық бизнес қалаға жыл сайын 200 000-нан 400 000-ға дейін келушілер тартады деп есептелді. Осы экономикалық артықшылықты күтіп, қала мен жеке дамытушы DL&W станциясын жаңартуға және оны Хилтон қонақ үйіне айналдыруға 13 миллион доллар жұмсады, сол кезде қаладағы жұмыссыздық деңгейі 13 пайызды құрады. 1987 жылы Steamtown-ға барлығы 60 000 келуші келді, ал 1988 жылғы экскурсиялар жойылды. Үш жылдан кейін ол 2,2 миллион доллар қарызға батып, банкротқа ұшырады. Мәселенің бір бөлігі жаңа мүлікті қалпына келтірудің және жабдықтың тозуының құны болды. Сонымен қатар, Вермонттағы туристер жүгері егістіктерін, фермаларды, көпірлерді, сарқыраманы және шатқалды Steamtown экскурсиясында тамашаласа, Скрантоннан Пенсильваниядағы Мәскеуге жасалған саяхат елдегі ең ірі қоқыс полигондарының бірінен өтті, бұл Ральф Надер "дүниедегі сегізінші кереметі" деп сипаттаған.

Ұлттықлендіру

1986 жылы АҚШ Өкілдер палатасы, Скрантон қаласының тумасы, өкіл Джозеф М. МакДейдтің ықпалымен, ұсыныстарды бағалау критерийлерінің бірі ретінде АҚШ үшін тарихи маңызын қарастырды. Есептегі ұсыныстарға сай келмеген көптеген жабдықтар сатылды немесе аймақ үшін тарихи құндылығы бар жабдықтарға айырбасталды. Steamtown-ды федералдық деңгейде жүзеге асыру мәселесі дау тудырды. 1991 жылғы 23 қарашада «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақалада былай делінген: «Бұл саябаққа арналған қаражат 1986 жылғы қазан айының соңындағы заң шығару сессиясының түнінде үлкен қаржыландыру туралы заңға қосылды. Саясатты белгілеу және мұндай ұсыныстарды қараумен жүктелген конгрестік комитеттер ескерілмеді, ал Парктер қызметі жаңа саябастарды әдеттегі екі жылдық қараудан өткізбеді». Пенсильванияның бұрынғы губернаторы және Скрантон қаласының негізін қалаушыларының ұрпағы Уильям В. Скрантон, сондай-ақ Скрантон университетінің президенті Дж. А. Пануска «Таймс» газетінің мақаласына редакторға хат жолдап жауап берді. 1992 жылғы 8 қаңтарда жарияланған хатта Смитсон институтының бұрынғы кураторының «Steamtown үшінші дәрежелі жердегі екінші дәрежелі жиынтық» деген мәлімдемесінің негізсіз екені айтылды. 1992 жылғы сәуір айында «Ньюсуик» журналы «Шошқа барелі саясатындағы оқиғалар» атты, жақында жарық көретін кітаптан үзінді жариялады. Онда өкіл МакДейдтің Steamtown үшін қаржы жинаудағы рөлі туралы былай делінген: «МакДейд көптеген шошқа барелі конгрессмендерінің арманына қол жеткізді – мәңгілік ескерткіш, тіпті екеу: Скрантон университетінің жаңа Жозеф М. МакДейд технология және қолданбалы зерттеу орталығы және округтің МакДейд паркі, онда антрацит көмір мұражайы орналасқан. Бірақ конгрессменнің ең үлкен жетістігі – Steamtown деп аталатын тарихи ойын-саябақ». 1994 жылы Steamtown жобасына күмәнмен қараған Railfan & Railroad журналының редакторы Майк ДельВеккио, жобаға барып көргеннен кейін, пікірін өзгертті және былай деді: «Жоба аяқталған кезде Steamtown Америкадағы негізгі бу локомотивтерінің тәжірибесін қайта жасай алатын жалғыз орын болады». 1995 жылғы қарашада «Нью-Йорк Таймс» газеті Жоғарғы сот корреспонденті Линда Гринхаус жазған оң пікірді жариялады, ол күйеуі мен қызымен бірге саябақта болған. Гринхаус былай деп жазды: «Парктің ең қызықтысы – пойызды музейдегідей емес, қозғалыста көру. Steamtown – динамикалық музей, локомотивтер ауладан парктің архитектуралық орталығы – дөңгелек депоға үнемі жүріп тұрады». 2008 жылға қарай федералды үкімет Steamtown-ға барлығы 176 миллион доллар жұмсады, оның жылдық операциялық шығындары 5,2 миллион долларға жетті. Саябақтың келушілер саны ашылған жылына қарағанда 2006 жылы 61 178 адамға дейін төмендеді. Федералды үкімет 2011 жылы төленетін 1,5 миллион доллар көмектесу қаражатын бөліп берді, сондай-ақ жабдықты қалпына келтіру үшін қосымша қаражат бөлді, егер ол федералды емес қаражатпен теңестірілсе. 2021 жылы Steamtown ең ірі локомотиві Union Pacific Big Boy #4012-ні қалпына келтіруді аяқтады, бұл жобаға екі жыл және 1,6 миллион доллар жұмсалды.

Апаттар мен оқиғалар

1995 жылдың 10 шілдесінде музей ашылғаннан кейін екі аптадан да аз өткен соң, екі жасөспірім жігіт Steamtown-дағы Canadian Pacific 2317 локомотивінің соққысынан қаза тапты. Олар пойыздың бағытында тұрып қалған жол талғамайтын көлігін жылжытуға тырысқан кезде осы қайғылы оқиғаға ұшырады. Екі жыл өткен соң, жігіттердің ата-анасы 48 миллион долларлық талап арыз берді. 2003 жылдың 27 қазанында 2317 нөмірі Поконос аймағынан пойыз сүйреп бара жатқанда, тендері және тоғыз жолаушы вагонының үшеуі рельстен шығып кетті. Пойыз сағатына шамамен 10 миль жылдамдықпен келе жатқандықтан ешкім жарақат алмады. Апат Делавэр су жолынан бір миль қашықтықта, "Гап нүктесі" деп белгілі аймақта болды.