Ресейлік княжна Татьяна Константиновнаның өмірі мен тағдыры

Кіріспе

Ресейдің Татьяна Константиновна ханшайымы (Ресейше: Княжна Татьяна Константиновна; 23 қаңтар 1890 [Е.С. 11 қаңтар 1890] – 28 тамыз 1979) – Ресейдің Ұлы князі Константин Константинович пен оның әйелі, Саксония-Альтенбург герцогинясы Елизаветаның үшінші баласы және үлкен қызы. Татьяна Константиновна ханшайымы (оны Николай II-нің екінші қызы, 1897–1918 жылдардағы Ұлы герцогиня Татьяна Николаевнамен шатастырмау керек) алты бауыры және екі қарындасы болды.

Атау

1886 жылғы 14 шілдеде Ресей императоры Александр III Романовтар үйінің ережелерін өзгертіп, Ұлы князь/княгиня атағын Ресей императорының еркек желісінен тараған балалары мен немерелеріне ғана шектеді. Одан әрі алысқан еркек ұрпақтар енді "Императорлық қанның ханзадасы/ханшайымы" атағын алды. Осылайша, Татьяна, Романовтардың "Константинович" тармағындағы Николай I-нің шөбересі болғандықтан, туғаннан бастап ханшайым болды, ал Императорлық Билікке ие болуға емес, "Биліктегілік" дәрежесіне құқылы болды.

Ерте өмір

Татьяна Константиновна 1890 жылдың 23 қаңтарында дүниеге келген [ескі стиль бойынша 11 қаңтар 1890]. Ол Ұлы князь Константин Константинович пен Ұлы княгиня Елизавета Маврикиевнаның тұңғыш қызы болды. Сол кезде Романов әулетінің мүшелерінде көп қыздар болуы сирек кездесетін, сондықтан оны қуана қарсы алды. Оның Татьяна есімін атасы таңдап берген, бұл ат Александр Пушкиннің «Евгений Онегин» романының Татьяна Ларина кейіпкерінен алынған. Ол патша Николай II-нің үлкен қыздары Ольга мен Татьяна Николаевнамен жақын дос болды және олардың күнделіктерінде жиі есімдері аталады. Бала кезінде ол «жайлы қыз» деп сипатталды, сонымен қатар әкесі, Ұлы князь Константин Константиновичтен фортепианодағы дарынына ие болды. Татьяна алғаш рет ресми сарайға 1904 жылдың 24 тамызында (ескі стиль бойынша 11 тамыз) туысы, Алексей Николаевичтің крещение рәсіміне қатысты. Ол толық орыс сарайлық киімде алғаш рет пайда болды. Осы күні таңертең ол жақын орналасқан Стрельна сарайынан аттар тізімімен шығып, Фин шығанағы арқылы императордың резиденциясына жетті. Ол «ұзын ақ қолғаптар» кигені айтылды, бірақ бұл оқиғаға ешқандай әсер етпеді; Александр кейін Румынияның Мария ханшайымына үйленді. 1911 жылдың көктемінде Татьяна Константиновна Мұхрани князі Константин Багратионмен (14 наурыз 1889, Тифлис, 1 маусым 1915, Ярославль) құдаланды. Ол грузин тегінен шыққан және Ресей императорлық гвардиясының полкінде қызмет еткен, Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан. Татьяна Романовтар әулетінің 1613 жылдан бері таққа отырғаннан бастап, орыс азаматымен немесе династиялық емес князьбен ашық түрде үйленген алғашқы қызы болды. Заң бойынша Татьяна Константиновнаның некесі морганаттық неке болып саналды. Әкесі бұл одаққа қарсы болды және бастапқыда Татьянаны туысы, жесір император Мария Федоровнаны Қырымда баруға жіберді. Сол жерде К.Р. қызы Константинмен бірге екенін көріп, оларға батасын берді. Шын мәнінде, бұл императордың тіпті ең кіші Романовтардың некелерін династиялық деп қабылдамау туралы ресми шешімін орындаған әулеттегі алғашқы неке болды. 1933 жылы Николай II-нің күйеу інісі, Ресейдің Ұлы князі Александр Михайловичтің «Әрдайым Ұлы князь» атты естеліктерінде (Нью-Йорк, Farrar and Rinehart, Inc. баспасында жарық көрген) кадет Романовтардың болашақ некелері туралы алаңдаушылық аға ұлы княздарды қатты мазалағандықтан, Александр императорға династиялардың негізгі заңдарының 188-бабында (сонымен қатар «Паулин заңдары» деп те аталады) бекітілген «тиісті дәрежеге ие» серіктестерге үйлену талабын жеңілдету туралы өтініш жасады, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. Ұлы княздар Ресейдің Ұлы князі Николай Николаевич төрағалық еткен комиссия арқылы императорға ресми түрде өтініш жасады, императорлық княздар мен ханшайымдардан тұратын династиялық некелердің жаңа санатын тануды сұрады. Императордың жауабы 1911 жылдың 14 маусымында Императорлық сарай министрі, барон Владимир Фредерикс (Ресей Федерациясының мемлекеттік мұрағаты, 601 сериясы, «Император Николай II», Инвентаризация тіркелгісі 1, 2143 файл, 58-59 беттер) меморандумы түрінде ресми түрде жарияланды: Император Императорлық отбасының барлық мүшелеріне емес, тек Императорлық қанның князьдары мен ханшайымдарына тиісті дәрежесі жоқ адамдарға некеге тұруға рұқсат беруді жөн көрді. Императорлық қанның княздары мен ханшайымдары тиісті дәрежесі жоқ адаммен некеге тұрған кезде, некеге отырмас бұрын өздерінің мұрагерлік құқығынан бас тартып, туылғаннан бері олардың атағы мен артықшылықтарын сақтайды. Императорлық қанның княздары мен ханшайымдарының некелерін жіктеуге қатысты, император бұл некелерде тек екі санатқа ғана мойынсұнуды жөн көрді: а) тең некелер, яғни патша немесе билеуші үйге жататын адамдармен жасалған некелер, және б) тең емес некелер, яғни патша немесе билеуші үйге жатпайтын адамдармен жасалған некелер, және басқа ешқандай санаттарды мойындамайды. Осы хабарламада уәде етілгендей, император императорлық Романовтардың ұлы князьдық дәрежесінен төмен «тиісті дәрежеге» ие емес адамдарға заңды некелерін заңдастырды. Мұндай некелерге морганаттық деп қарастырылмай, Александр III-нің 1889 жылғы 23 наурыздағы №5868 жарлығымен тыйым салынды. Бірақ 1911 жылғы 11 тамызда шығарылған №35731/1489 жарлық 1889 жылғы тыйым салуға «Осыдан кейін ешқандай ұлы князь немесе ұлы княгиня тиісті дәрежеге ие емес адаммен, яғни Патшалық немесе Билеуші үйге тиесілі емес адаммен некеге тұруға болмайды» деген сөздермен түзету енгізді. 1889 және 1911 жылдардағы жарлықтар Паулин заңдарының 188-бабына қосымша болды (қайта жазылған 63-бап Императорлық отбасының Ережесі). Алайда, бастапқы ереже өзгеріссіз қалды: «Императорлық отбасының мүшесі тиісті дәрежесі жоқ адаммен, яғни Патшалық немесе Билеуші үйге тиесілі емес адаммен неке одағына кірсе, ол адамға немесе мұндай некеден туған кез келген ұрпаққа Императорлық отбасының мүшелеріне тиесілі құқықтарды беруге болмайды». Сондай-ақ, 36-бап та күшін жойған жоқ («Императорлық отбасының мүшесі мен тиісті дәрежесі жоқ адамның, яғни Патшалық немесе Билеуші үйге тиесілі емес адамның арасындағы некеден туған балалар таққа мұрагерлік құқығына ие болмайды»). 188-баптан басқа, 36-бап та Татьяна Константиновнаның ұрпақтарының мұрагерлік құқығын талап етуіне жол бермеу үшін қолданылды. Оның некесі заңды деп танылғаннан кейін Татьяна Константиновна династиялық құқықтарынан бас тартты, талап бойынша. Николай II 1914 жылдың 9 ақпанында Императорлық Сенатқа жолданған жарлықта бұл туралы хабарлады (Үкіметтің Заңдары мен Жарлықтарының Жинағы, 1914, №441): «Өзінің қол қоймасымен Біздің Алдыңғымызға Императорлық Мұрагерлік тағына мүше ретінде Оның құқығынан бас тартатын Өзінің Биіктігі Княгиня Татьяна Константиновна жүзінде ұсынылды», Багратион Мұхраниға үйленуге Николай II-нің рұқсатын алды. Соңында, Татьяна Константиновна мен оның грузин князі 1911 жылдың 6 қыркүйегінде (ескі стиль бойынша 24 тамыз) оның әкесінің Павловсктегі резиденциясында үйленді. Император тойға қатысты және, кейіннен күйеу баласы айтқандай, Николай II күйеу баласына «Грузинский князі» деп той тіркесіміне қол қоюын ұсынды, бұл, әлдебір сыпайылықтың белгісі болса керек, өйткені Багратиондар соңғы бір ғасыр бойына Ресейде князь (князь) деген жиі кездесетін атақты алып жүрген ақсүйектер ретінде саналғанымен, тарихи тұрғыдан Мұхранилер Кавказдың екі жағында жүзделген, Романовтардан әлдеқайда ұзақ тарихы бар, құлатылған патшалық әулеттің бір тармағы болды. Заңды өзгерту арқылы, бұл некеге ерекше рұқсат беру арқылы және жеке қатысу арқылы Николай II бұл некені бүлік актісі ретінде немесе Романовтарға ұят ретінде қарастырмады. Дегенмен, оның келісімі неке морганаттық деп танылғандығына байланысты болды, бұл 1911 жылы Ресейде Багратион Мұхранилердің династиялық емес мәртебесін көрсетеді. Осы күні император тағы бір жарлық шығарды (#35766): «Олардың Императорлық Биіктіктерінің Ұлы князь Константин Константинович пен Ұлы княгиня Елизавета Маврикиевнаның келісімімен, Олардың Императорлық Биіктіктерінің қызы, Оның Биіктігі Княгиня Татьяна Константиновнаның Мұхрани князі Константин Багратионмен осы тамыздың 24-і күні [ескі стиль бойынша] тойы болды. Осы бұйрыққа сәйкес:...

Tatiana Constantinovna was born on 23 January 1890 [O. S. 11 January 1890]. She was the first daughter of Grand Duke Konstantin Konstantinovich and Grand Duchess Elizaveta Mavrikievna. At the time it was not usual for a member of the Romanov family to have many daughters, so she was gladly accepted. Her name, Tatiana, was the idea of her grandfather, and was taken from the character Tatiana Larina from Alexander Pushkin's novel Eugene Onegin. She was close friends with Tsar Nicholas II's two eldest daughters, Olga and Tatiana Nikolaevna, and was mentioned frequently in both their diaries. As a child she was described as a "quiet girl", and was reported to have a talent for the piano, something she got from her father, the Grand Duke Konstantin Konstantinovich. Tatiana made her first official court appearance on 24 August 1904 [O. S. 11 August 1904], for the celebration of the christening of her cousin Tsarevich Alexei Nikolaevich, who was to be baptised in the Church at the Palace of Peterhof. It was the first time she appeared in full Russian court dress. Earlier that morning, she left the Palace of Strelna, which was nearby, in a string of carriages, which went along the Finnish Gulf before reaching the Emperor's estate. She was said to be wearing "long white gloves" but nothing came of this; Alexander later married Princess Maria of Romania. In the spring of 1911, Tatiana Constantinovna became engaged to Prince Constantine Bagration of Mukhrani (14 March 1889, Tbilisi, 1 June 1915, Jarosław), a Georgian by birth who was serving in a Russian Imperial Guards regiment, and died in World War I. She was to be the first daughter of the Romanovs to openly marry a Russian subject or non dynastic prince since the dynasty ascended the throne in 1613. Legally Tatiana Konstantinovna's marriage was morganatic. Her father did not approve of the match, and initially sent Tatiana away to the Crimea to visit her relative Dowager Empress Maria Feodorovna. It was there that KR found his daughter with Konstantin, and gave his blessing. It was, in fact, the first marriage in the dynasty conducted in compliance with the Emperor's formal decision not to accept as dynastic the marriages of even the most junior Romanovs—those that bore only the title of prince/princess—with non royal partners. According to "Always A Grand Duke", the 1933 memoir of Nicholas II's brother in law, Grand Duke Alexander Mikhailovich of Russia (published in New York, by Farrar and Rinehart, Inc.), concern about the eventual marriages of cadet Romanovs so troubled the senior grand dukes that Alexander approached the Emperor about relaxing the requirement that dynasts marry partners "possessing corresponding rank" enshrined in article 188 of the Fundamental Laws (the so called "Pauline Laws"), but was rebuffed. The grand dukes officially petitioned the Emperor through a commission chaired by Grand Duke Nicholas Nikolayevich of Russia, requesting that a new category of dynastic marriages be recognized, to consist of Imperial princes and princesses entitled, with specific Imperial consent, to marry persons of non royal blood and to transmit to the issue thereof eligibility to inherit the throne. The Emperor's response was issued formally on 14 June 1911 in the form of a memorandum from the Imperial court minister, Baron Vladimir Frederiks (State Archives of the Russian Federation, Series 601, {"The Emperor Nicholas II"}, Inventory {register} 1, File 2143, pages 58–59):

The Lord Emperor has seen fit to permit marriages to persons not possessing corresponding rank of not all Members of the Imperial Family, but only of Princes and Princesses of the Blood Imperial Princes as well as Princesses of the Blood Imperial, upon contracting a marriage with a person not possessing corresponding rank, shall personally retain the title and privileges which are theirs by birth, with the exception of their right to succession from which they shall have abdicated before entering the marriage. In relation to the categorization of the marriages of Princes and Princesses of the Blood Imperial, the Lord Emperor has seen fit to recognize only two categories in these marriages: (a) equal marriages, i. e. those contracted with persons belonging to a Royal or Ruling House, and (b) unequal marriages, i. e. those contracted with persons not belonging to a Royal or Ruling House, and will not recognize any other categories. As promised in this communiqué, the Emperor proceeded to legalize authorized marriages of imperial Romanovs below grand ducal rank to persons who lacked "corresponding rank". Such marriages had been altogether banned, rather than deemed morganatic, by Alexander III's ukase #5868 on 23 March 1889. But ukase #35731/1489, issued on 11 August 1911, amended the 1889 ban with the words, "Henceforth no grand duke or grand duchess may contract a marriage with a person not possessing corresponding rank, that is, not belonging to a Royal or Ruling house." Both the 1889 and 1911 decrees were addenda to article 188 of the Pauline laws (re codified as article 63 of the Imperial Family Statute). Left intact, however, was that original statute: "A person of the Imperial family who has entered into a marriage alliance with a person not possessing corresponding rank, that is, not belonging to a Royal or Ruling House, cannot pass on to that person, or to any posterity that may issue from such a marriage, the rights which belong to the Members of the Imperial family." Also remaining unrepealed was article 36 ("Children born of a marriage between a member of the Imperial Family and a person not of corresponding rank, that is, not belonging to a Royal or Ruling House, shall have no right of succession to the Throne"). Aside from article 188, article 36 applied to prevent Tatiana Konstantinovna's issue from claiming succession rights. Her contemplated marriage having been rendered legal, Tatiana Constantinovna renounced her dynastic rights, as required. Nicholas II acknowledged this in a ukase addressed to the Imperial Senate on 9 February 1914 (Collection of Statutes and Decrees of the Government, 1914, #441): "Her Highness the Princess Tatiana Konstantinovna has presented to Us over Her own sign manual, a renunciation of the right to succession to the Imperial Throne of All the Russias belonging to Her as a member of the Imperial House," receiving in return Nicholas II's authorization to marry Bagration Mukhransky. Finally, Tatiana Konstantinovna and her Georgian prince were married, at her father's estate at Pavlovsk, on 6 September 1911 [O. S. 24 August 1911]. The Emperor was present at the wedding and, according to a family tradition subsequently repeated by the bride's son, Nicholas II is reported to have suggested that the bridegroom sign the wedding register as "Prince Gruzinsky", perhaps a courteous acknowledgement of the fact that, although for the preceding century the Bagrations might only rank as nobles who bore the fairly common title of Knyaz (prince) in Russia, historically the Mukhranskys were a branch of a deposed royal dynasty that had ruled on both sides of the Caucasus for hundreds of years longer than the Romanovs. By changing the law, granting unprecedented permission for the marriage, and personally attending it, Nicholas II was not, in fact, treating this marriage as an act of rebellion, nor as a disgrace to the Romanovs. Yet his acceptance was conditioned upon the marriage being deemed legally morganatic, reflecting the non dynastic status that the Bagration Mukhranskys held in Russia in 1911. On the same day, the Emperor issued yet another ukase, (#35766): "By Our and Grand Duke Konstantin Konstantinovich’s and Grand Duchess Elizaveta Mavrikievna’s consent, the wedding took place on 24th day of this August [old style] of the Daughter of Their Imperial Highnesses, Her Highness the Princess Tatiana Konstantinovna, with Prince Konstantin Bagration Mukhransky. In consequence of this order: The Princess Tatiana Konstantiovna to retain the title of Highness and henceforth to bear the name of Her Highness the Princess Tatiana Konstantinovna Princess Bagration Mukhransky "

Некеге тұрып мұрагерлік талаптарға қатысты

Монархиядан кейінгі пікірталастарда, династиялық заңдар бойынша Ресей тағына ең күшті талапкер кім екендігі туралы Татьяна Константиновнаның некесі жиі бәсекелес талапкерлерді қолдау үшін келтіріледі. Кейбіреулер бұл жағдайды Багратион отбасының мүшесімен некеге тұру Ресейдің басқа да ақсүйек әміршілерімен некеге тұрудан гөрі "тең" деп қарастыруға болмайтынын дәлелдейді, өйткені неке морганаттық болғандықтан, ол тек императордың келісімін алдымен мұрагерлік құқығынан бас тарту арқылы ала алды. Осы дәлелге сәйкес, Мария Владимировна Романов пен оның ұлы Георгий Михайлович таққа заңды талапкер бола алмайды, өйткені Мария Владимировнаның анасы - сол отбасына жататын ханшайым Леонида Багратион Мухранская, ал бұрын Романовтармен тең жағдайда некеге тұруға тыйым салынған отбасы. Көп естілетін қарсылық - Багратиондардың 1856 жылы Ұлы герцогиня Мария Николаевнаның Люхтенберг герцогы Максимилианмен некелесуі сияқты "сұр аймаққа" кіруі, ол өзінің тарихи династиялық байланыстарына қарамастан "патшалық немесе билеуші отбасының" мүшесі болмаған, бірақ император Николай I императорлық билікті герцог Максимилианның династиялық мүддесі үшін қолдады. Басқа монархистер Татьяна Константиновнаның неке жағдайы Мария Владимировнаның талаптарын екі жағдайда растайды деп санайды. Біріншіден, олар Николай II-нің Татьяна Константиновнаның некеге тұрмас бұрын бас тартуын қабылдауы оның Ресей тағына мұрагерлік ету үшін қажетті шарт болып табылатын орыс православие шіркеуіне ешқашан ауыспаған лютеран анадан туғанына қарамастан, мұрагерлік құқығына ие екенін анық растайды деп санайды. Паулиндік заңдардың 185-бабында: "Патшалық үйдің императорлық таққа ие бола алатын еркек мүшесінің басқа дінге сенетін адаммен некелесуі ол православие дінін қабылдамайынша жүзеге асырылмайды", - деп нақты айтылған. Мария Владимировнаны қолдаған екінші маңызды талап Татьяна Константиновнаның міндетті бас тартуы Романов князьдері өздерінің ұрпақтарына мұрагерлік құқықтарды беру үшін "тең" некеге тұру керек екенін дәлелдейді, бұл түсіндірме Романовтар отбасы қауымдастығының бұрынғы президенті Николай Романович Романовтың 1991 жылы 14 ақпанда жарық көрген Point de Vue атты корольдік журналға берген сұхбатында жоққа шығарды. Ол, "Келісім беруінен бұрын, патша Николай ханшайымнан мұрагерлік құқығынан бас тартуды алдын ала сұрады. Бұл дәлел өте маңызды, өйткені оның анасы лютеран болса да, ханшайым тек некеге тұрғанда бас тартты, ал православиелік емес некеден туған балалардың патшалық билікке ие болуға құқығы жоқ деген заң болды. Дегенмен, Николай II оның бас тартуын талап етті" деді. Қарсы пікір бойынша, 1911 жылғы тамыздағы Указ моргандық некелерді тыйым салуды ұлы герцогтарға шектеу туралы заң императорлық княздерге қатысты үндемеген, сондықтан Фредерикс меморандумына толық құқықтық күш берілмеген.

In post monarchy debates over which pretender has the strongest claim to Russia's throne under the dynastic laws, the marriage of Tatiana Konstantinovna is often cited in support of rival claimants. Some cite it as evidence that marriage to a member of the Bagration family cannot be considered any more "equal" than marriage to any other prince of Russia's nobility, since the marriage was morganatic and she was only able to obtain the Emperor's approval by first renouncing her succession rights. According to this argument, Maria Vladimirovna Romanov and her son, George Mikhailovich, cannot be rightful claimants to the throne because Maria Vladimirovna's mother is Princess Leonida Bagration Mukhransky, belonging to the same family previously banned from marriage with the Romanovs on equal terms. An oft heard rebuttal is that the Bagrations fall into the same "grey area" as the 1856 marriage of Grand Duchess Maria Nikolayevna to Duke Maximilian of Leuchtenberg, who was not a member of a "royal or ruling family", despite his historical dynastic connections, yet Emperor Nicholas I exercised Imperial authority to rule in favor of Duke Maximilien's dynasticity for marital purposes. Other monarchists argue that the circumstances of Tatiana Konstantinovna's marriage confirm Maria Vladimirovna's claim on two counts. First, they maintain that Nicholas II's acceptance of Tatiana Konstantinovna's renunciation prior to marriage explicitly confirms that she had succession rights despite being born of a Lutheran mother who never converted to the Russian Orthodox Church, which is a prerequisite for successors to Russia's throne. A rebuttal is that article 185 of the Pauline laws is explicit: "The marriage of a male member of the Imperial House who might succeed to the Throne to a person of another faith may not take place until she embraces Orthodoxy." The second relevant claim in support of Maria Vladimirovna is that Tatiana Konstantinovna's mandated renunciation proves that Romanov princes were required to marry "equally" in order to transmit succession rights to their descendants, an interpretation denied by Nicholas Romanovich Romanoff, former president of the Romanoff Family Association, in an interview with the royalty magazine, Point de Vue, published 14 February 1991, who stated, "Let’s take the example of the Princess Tatiana who, in 1911, married a prince of a very great family of Georgia, but which was not reigning. Before giving his authorization, Czar Nicholas requested that the princess renounce her rights of succession in advance. That argument is very important since, although her mother was Lutheran, the princess only renounced upon her marriage, whereas there was a law stating that children born of a non Orthodox marriage had no right to succeed as czar. Nonetheless, Nicholas II requested her renunciation." The counter claim has been that the wording of the August 1911 ukase restricting the ban on morganatic marriages to grand dukes was silent on imperial princes, therefore the Frederiks memorandum was not given full legal effect.