Кіріспе

Ман Рейдің мүсіні – американ суретшісі Ман Рейдің 1923 жылы жасаған туындысы. Бұл жұмыс, серпіліп тұратын қолына көзге суреті бекітілген метрономнан тұрады. 1957 жылы туынды жойылғаннан кейін, кейіннен көптеп қайта жасалып, «Бұзылмайтын нысан» деп аталды. Марсель Дюшан қалыптасқан стиліндегі «дайын өнім» туындысы саналатын бұл жұмыс, өндірілген қарапайым затты, аз өзгерістермен, өнер туындысы ретінде қолданады. Бұл туындының мысалдары түрлі мемлекеттік коллекцияларда сақталады, оның ішінде Лондонның Tate Modern, Нью-Йорктің MOMA және Мадридтің Reina Sofía музейлері бар.

Бастапқы және ерте қайта құрулар

Метроном бастапқыда Qualite Excelsior компаниясымен өндірілген, ол көптеген үйлерде кездесетін көптеп шығарылған өнім болды. Ман Рей оны өнер нысаны ретінде қайта құрастырған кезде, ол, әдетте, қолданылған нәрсе болған, себебі ол зақымдалған, тозған, кішкентай бөлшектері жоқ және әртүрлі аяқтарға тіреліп тұрған, бірақ оның механизмі жақсы жұмыс істеген. Оның қорабы ағаштан жасалған, бірақ ішкі элементтері металдан, ал алдыңғы есігі алынып тасталатын. Алғашқы «Жоюға арналған нысан» 1923 жылы жасалған. Ман Рейдің сөзіне сүйенсек, бұл туынды оның студиясында оның сурет салуын бақылайтын үнсіз куәгер ретінде ойластырылған. 1932 жылы, Ман Рейдің сүйіктісі Ли Миллер оны тастап Нью-Йоркқа оралған жылы, туындының екінші нұсқасы, «Жою нысаны» деп аталып, Андре Бретон редакциялаған авангардтық «This Quarter» журналында жарияланды. Бұл нұсқада келесі нұсқаулармен бірге сызба келтірілген: «Сүйген, бірақ енді көре алмайтын адамның фотосуретінен көзін қиып алыңыз. Көзді метрономның маятнигіне бекітіп, қалаған темпке сәйкес салмақты реттеңіз. Шыдамдылық шегіне дейін жалғастырыңыз. Жақсы бағытталған балғамен бір соққымен бүкіл нысанды жоюға тырысыңыз». Миллермен байланысты анықтап көрсету үшін, нысанның бастапқы көзі оның суретімен ауыстырылды. Бұл қайта жасалған туынды алғаш рет 1933 жылы Париждегі Галери Пьер Колледе «Көз метрономы» ретінде көрсетілді. 1940 жылы Парижге неміс басқыншылығы кезінде қайта жасалған туынды жоғалып кетті. 1945 жылы «Жоғалған нысан» ретінде келесі көшірмесі көрсетілді. Ман Рей оны бір күні жоюды жоспарлағанын, бірақ оны қоғамдық орында көрсетуді ниеттенгенін айтты.

Жою және бірнеше басылымдар

1957 жылы Парижде өткен «Дада» көрмесінде француз ақыны бастаған және өзін «Жаривист» деп атаған наразы студенттер тобы Ман Рейдің сөзін нақты қабылдап, бұл нысанды жойды. Көрме басталғалы бір аптадай өткенде, 20-шы жылдардың құлшынысы сияқты бір жағдай туды. Галереяға шабуыл жасап, өзін «реакциялық нигилистік зиялылар» деп атаған жас «жаривисттер» топтары, үндеушілікпен қолжазбаларын тастады. «Біз, жаривисттер, дадаистерге, сюрреалистерге және оларға жақын адамдарға еске саламыз, терістің үстемдігі аяқталды. Поэзия гүлденсін!» Сөйтіп, олар «Жоюға арналған нысанды» алып, кетіп қалды, ал дадаист Ман Рей олардың артынан: «Менің картинаны ұрлап жатыр!» деп айқайлап, қуып жетті. Галереядан көп алыс емес жерде жаривисттер тоқтады да, бір көзді метрономды жерге қойды. Олардың бірі тапаншасын шығарып, нысанаға алып, атып, «Жоюға арналған нысанды» жойды. Осы сәтте полиция келді, кешігіп келгенмен, белсенді әрекет етті. Жаривисттер өздері «суреалистер емес, шынайы реалистер» екенін, қозғалыс емес, «қозғалыстың өзі, мәңгілік қозғалыс» екенін мәлімдеді. Дадаға қарсы наразылықтарына Ман Рей шаршап: «Бұл нәрселер 40 жыл бұрын жасалған. Сіздер тарихқа қарсы наразылық білдіріп отырсыз» деді. Полиция қызметкері ойланып: «Неге оны ату керек?» деді. Бірақ өткен аптада көрмеге көптеген келушілер ағылып келіп, Даданың көрнекті өкілі Тристан Цара қуанышқа бөленді. «Бұл тамаша емес пе?» деп ностальгиямен айтты. Ман Рей 1958 жылы нысанды жаңа «Бұзылмайтын нысан» деген атпен қайта жасады. 1965 жылы швейцариялық суретші Дэниел Спорримен бірлесіп, түпнұсқа идеяның бұзылмайтын табиғатына сілтеме жасайтын және жүз нысанды жоюдың қиындығын көрсететін «Бұзылмайтын нысан» атты жүз данадан тұратын серия жасалды. Бұл туынды 1966 жылы «Соңғы нысан» деген атпен көрмеге қойылды. Ман Рей 1970 жылы қырық мүсіннің қосымша сериясын жасауға рұқсат берді, онда метрономның әрбір қозғалысымен ашылып, жабылатын екі рет басылған көздің суреті болды; бұл соңғы серия «Мәңгілік мотив» деп аталды. 1974 жылы Марио Амая жүз метрономнан тұратын қосымша серия шығарды, олар «Бұзбаңыз» деп аталды.

Танымал мәдениетте

Мелвин Брэггтің "The South Bank Show" өнер бағдарламасында 1980 жылдары кем дегенде бір маусымның ашылу тізбегінде жұмыс үлгісі қолданылған. Дэнни Эльфман өзінің "Музыка қараңғы театр үшін", 1-томдық "Фильмдер мен теледидар" жинағының мұқабасында "Бұзылмайтын заттың" суретін пайдаланған. Марк Романек режиссерлік еткен Nine Inch Nails тобының 1994 жылғы "Closer" әнінің музыкалық видеосы осыған ұқсас бір заттың әннің ырғағымен бірге жүретін кадрларын қамтиды. Einstürzende Neubauten-нің 1996 жылғы "Stella Maris" әнінің видеосы Blixa Bargeld-тің көзі арқылы осыған ұқсас бір затты көрсетеді. They Might Be Giants 2004 жылы "Indestructible Object" атты EP шығарды. Австралиялық балеттің "Күлшегір" қойылымында бақ сахнасында 12 адамдық өлшемдегі нұсқалары бар.