Кіріспе

Францияның Маргарет (, Маргит; 1158 – 18 қыркүйек 1197) – 1183 жылы қайтыс болғанға дейін Генрих Жас патшаға үйлену арқылы Англияның кіші патшайымы, ал 1186 жылдан бастап Венгрияның Бела III-іне үйлену арқылы Венгрия және Хорватия патшайымы болды.

Отбасылық тарихы

Маргарет Франция королі Людовик VII-нің екінші әйелі Констанциядан туған үлкен қызы болды. Оның үлкен жарты әпкелері Мари мен Аликс болашақ күйеуінің де үлкен жарты әпкелері еді. Ол 1160 жылдың 2 қарашасында Генрих жас корольға күйеуге берілді. Генрих Англия королі Генрих II және Элеонора Аквитанияның екінші ұлы болды. Осы келісімге қол қойылған кезде ол бес жаста, ал Маргарет шамамен екі жаста еді. Маргареттің құдайы Вексин аумағы болды, ол өте маңызды және көп дау тудырған аймақ еді.

Англия патшайымы

Маргареттің күйеуі 1170 жылы әкесімен бірге билік құрды. Архиепископ Томас Бекеттің жер аударылуына байланысты, Маргарет 1170 жылғы 14 шілдеде күйеуімен бірге таж кигізілмеді. Бұл жағдай және тақ кию рәсімін өкіл атқарғандықтан, оның әкесіне қатты ашу келді. Француз короліне ұнату үшін Генрих II, өзінің ұлы мен Маргаретті 1172 жылғы 27 тамызда Винчестер соборында бірге таж кигізді. Маргарет жүкті болғанда, ол Парижде босанды, онда 1177 жылғы 19 маусымда жалғыз ұлы Вильгельм ерте дүниеге келді, ол үш күннен кейін, 22 маусымда қайтыс болды. Одан кейін балалары болмады. 1182 жылы Маргарет Пемброктың 1-ші графы Уильям Маршалмен махаббатқа түскені үшін айыпталып, бірақ замандас хроникашылар осы айыптамалардың рас екеніне күмән келтірді. Генрих олардың некесін бұзу процесін бастаған болуы мүмкін, ашығынан айтқанда, оның ізгіліксіздігіне байланысты, бірақ шын мәнінде бала тумауына байланысты. Е. Халам (Плантагенеттер) және Эми Келли (Аквитаниялық Элеонора және төрт патша) айтуынша, Маргаретті жас Генридің інісі Ричард Арыстанжүрекпен азаматтық соғыс кезінде қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Францияға қайтарып жіберді. Оның күйеуі 1183 жылы Францияның Дордонь аймағындағы жорықта жүргенде қайтыс болды. Олардың киетін тажы шамамен 1218 жылы «Анжу үйінің дәстүрлі гүлдермен безенілген тажы» деп сипатталған. Маргарет 1186 жылы Бела III патшаға үйленгенде, тажын Венгрияға алып кеткен болуы мүмкін. 1838 жылы Будапешттегі монастырь қабірінен гүлдермен безенілген таж табылды, ол дәл сол таж болуы мүмкін.

Венгрияның патшайымы

Гиссор мен Вексин қалыңдықтарын бергені үшін үлкен зейнетақы алғаннан кейін Маргарет 1186 жылы Венгрияның Бела III-нің екінші әйелі атанды. 1196 жылы ол екінші рет күйеуінсіз қалды және 1197 жылы қасиетті жерлерге саяхат жасап бара жатып, Сент-Джон-д’Акрде қайтыс болды, өмірінің соңына жеткеніне бар болғаны сегіз күн болған еді. Хроникашы Эрнуль, Тирлік Вильгельмнің жылнамасын жалғастырушы, оның Тир соборында жерленгенін мәлімдеді.