Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1756 жылғы Жеті жылдық соғыстың теңіз шайқасы
1756 naval battle of the Seven Years' War
Менорканы бақылау үшін болған басқа шайқастар
other battles for control of Menorca
Менорка шайқасы (20 мамыр 1756 ж.) француз және британ флоттары арасындағы теңіз шайқасы болды. Бұл Еуропа театрсындағы Жеті жылдық соғыстың алғашқы теңіз шайқасы еді. Соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай британ және француз эскадрильялары Жерорта теңізіндегі Менорка аралының жанында кездесті. Француздар шайқаста жеңіске жетті. Британдықтардың Гибралтарға шегіну туралы шешімі Францияға стратегиялық жеңіс сыйлады және тікелей Менорканың құлауына әкелді. Британдықтардың Менорканы сақтап қалудағы сәтсіздігі салдарынан, британдық командир адмирал Джон Бинг "Меноркадағы британдық гарнизонды қоршаудан босату үшін бар күшін салған жоқ" деген айыппен даулы әскери сотқа тартылып, жазаланды.
The Battle of Minorca (20 May 1756) was a naval battle between French and British fleets. It was the opening sea battle of the Seven Years' War in the European theatre. Shortly after the war began British and French squadrons met off the Mediterranean island of Minorca. The French won the battle. The subsequent decision by the British to withdraw to Gibraltar handed France a strategic victory and led directly to the Fall of Minorca. The British failure to save Minorca led to the controversial court martial and execution of the British commander, Admiral John Byng, for "failure to do his utmost" to relieve the siege of the British garrison on Minorca.
Өмірбаян
Француздар 1708 жылы Испания мұрагерлігі соғысы кезінде британдықтардың бақылауына өткен Меноркадағы британдық гарнизонға қауіп төндірді. Ұлыбритания мен Франция 1754 жылы Жаңа әлемдегі колонияларда соғыс бастаған еді (Француз және үнді соғысы), және сол кезде жағдай Ұлыбритания үшін жақсы қалыптаспады. Үкімет өзінің елге жақын орналасқан беделін қорғауға мүкіндік іздеді және француздардың тіпті Ұлыбританияға шабуыл жасауды жоспарлап отырғанынан қауіптенді (Франция бұрынғы соғыстарда Якобит соғыстары кезінде Стюарт әулетінің таққа талапкерлерін қолдау арқылы осыған ұқсас әрекет жасаған). Француздардың Меноркаға жасаған күткен шабуылы британ үкіметін, кешігіп болса да, әрекет етуге мәжбүр етті, сондай-ақ оны қорғау үшін Гибралтардан 10 желілік кемеден тұратын эскадрилья жіберілді, оған Джон Бинг басшылық етті (сол кезде вице-адмирал болған, бірақ мақсаты үшін тез арада адмирал дәрежесіне көтерілді). Меноркаға шабуылға дайындалып жатқан Тулон портындағы француз флотының күші туралы маңызды мәліметтер болғанына қарамастан, Бингке бөлінген кемелердің барлығы нашар күйде және жеткіліксіз экипажбен болды.
The French had been menacing the British held garrison on Minorca, which had come under British control during the War of the Spanish Succession in 1708. Great Britain and France had commenced hostilities in the New World colonies earlier in 1754 (the French and Indian War), and at this point the conflict was not going well for Great Britain. The government was anxious to protect her presence closer to home, and was concerned that the French might even be planning to invade Great Britain itself (as France had attempted in previous wars by supporting the Stuart claimants to the throne during the Jacobite Wars). The long expected French move on Minorca finally caused the British government to act, albeit belatedly, and a squadron of 10 ships of the line was dispatched from Gibraltar to its defence, under the command of John Byng (then a Vice Admiral, but quickly promoted to Admiral for the purpose). Despite having considerable intelligence of the strength of the French fleet at Toulon that was designated for the invasion of Minorca, the ships allocated to Byng were all in a poor state of repair and undermanned.
Кіріспе
Бинг пен оның флотилиясы, енді 13 желілік кемеден тұратын (Минорка эскадрильясының аралдан қашып үлкерген кемелерімен толықтырылған), 19 мамырда Миноркаға келгенде, аралдың француз әскерлерімен басылып алынғанын көрді, тек Порт-Махондағы Сент-Филипс бекінісінің гарнизоны ғана қарсы тұрып тұрды. Бингке гарнизонды құтқару бұйырылған, бірақ күні баяналағанда француз эскадрильясы – 12 желілік кеме мен 5 фрегат – араласты. Екі флот та позиция алды, ал ертесі күні таңда шайқасқа дайындық жүргізілді.
When Byng and his fleet, now numbering 13 ships of the line (having been reinforced by ships of the Minorca squadron that had escaped the island), arrived off Minorca on 19 May, they found the island already overrun by French troops, with only the garrison of St. Philip's Castle in Port Mahon holding out. Byng's orders were to relieve the garrison, but a French squadron of 12 ships of the line and 5 frigates intervened as the afternoon wore on. The two fleets positioned themselves, and battle was drawn up on the morning of the following day.
Шайқас
12 француздық желілік кемесімен бетпе-бет келген Бинг өзінің ең ірі 12 кемесін бір қатарға жинап, француз желісінің басына параллель бағытта жақындады, сонымен бірге жел бағытын сақтап тұрды. Содан кейін ол кемелеріне француз флотының қарсы кемелерімен қатарласып, оларды қарсы алуға бұйрық берді. Бірақ сол кездегі сигнал беру мүмкіндігінің нашарлығы салдарынан шатасу мен кешігу туды. Британдық алғы шеп француздардың күшті қаруланған қарсыластарынан қатты зақым көрді, ал желінің артқы бөлігі, Бингтің флагманы да бар, тиімді артиллериялық қашықтыққа жетпеді. Бинг шайқас барысында едәуір сақтық танытып, стандарттық шайқас тәсілдеріне артық сенеді. Оның бірнеше кемесі ауыр зақымдар алды, ал француздар ешбір кемесін жоғалтпады. Соғыс кеңесіндегі барлық жоғары шенді офицерлер келісіп, флоттың француз кемелеріне одан әрі зиян келтіру немесе гарнизонды құтқару мүмкіндігі жоқ екенін мойындады. Сондықтан Бинг Гибралтарға қайтуға бұйрық берді.
Facing 12 French ships of the line, Byng formed his 12 largest ships into a single line of battle and approached the head of the French line on a parallel course while maintaining the weather gage. He then ordered his ships to go about and come alongside their opposite numbers in the French fleet. However, the poor signalling capability of the times caused confusion and delay in closing. The British van took a considerable pounding from their more heavily armed French adversaries, while the rear of the line, including Byng's flagship, failed to come within effective cannon range. During the battle Byng displayed considerable caution and an over reliance on standard fighting procedures, and several of his ships were seriously damaged, while no ships were lost by the French. Following a Council of War, at which all the senior officers present concurred, it was agreed the fleet stood no chance of further damaging the French ships or of relieving the garrison. Byng therefore gave orders to return to Gibraltar.
Салдары
Бұл шайқасты француз жеңісінен өзгеше қарастыруға болмайды, себебі Бинг гарнизонды азат етуге немесе француз флотын қууға ұмтылмады, осы белсенсіздік қатты сынға ұшырады. Әскери-теңіз министрлігі, мүмкін, апатты жорыққа дайындықтарының жеткіліксіздігінен көз жазғысы келді, сондықтан оны бұйрықтарын толық орындамағаны және гарнизонды қолдамағаны үшін соғыс ережелерін бұзғаны үшін айыптады. Ол әскери сотқа берілді, кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді, ал 1757 жылдың 14 наурызында Портсмут портындағы кемеде өлім жазасы орындалды. Вольтердің «Кандид» романында Бингтің өлім жазасына кесілуі туралы «Dans ce pays ci, il est bon de tuer de temps en temps un amiral pour encourager les autres» – «Осы елде басқаларын ынталандыру үшін әдетте адмиралды уақыт-уақыт өлтіру дұрыс саналады» деген сөздер келтірілген. Уильям Питт аралды қайтарып алуға ниет білдіргенімен, соғыстың қалған бөлігінде британдық экспедиция оны қайтарып алуға жіберілген жоқ. Ақырында, Париж шарты бойынша Франция Батыс Үндістан және Белль аралын Ұлыбританияға берді.
The battle could hardly be considered anything other than a French victory in the light of Byng failing to press on to relieve the garrison or pursue the French fleet which inaction resulted in severe criticism. The Admiralty, perhaps concerned to divert attention from its own lack of preparation for the disastrous venture, charged him for breaching the Articles of War by failing to do all he could to fulfill his orders and support the garrison; he was court martialled, found guilty and sentenced to death, and – despite pleas for clemency – executed on 14 March 1757 aboard in Portsmouth harbour. Byng's execution is referred to in Voltaire's novel Candide with the line Dans ce pays ci, il est bon de tuer de temps en temps un amiral pour encourager les autres – "In this country, it is thought wise to kill an admiral from time to time to encourage the others." Despite William Pitt's eagerness to regain the island, a British expedition was not sent to recapture it for the remainder of the war. It was eventually returned to Britain following the Treaty of Paris, in exchange for the French West Indies and Belle Île.