Кіріспе

Көлікпен саяхаттау

Круиз – көбінесе көлік жүргізуден тұратын әлеуметтік іс-әрекет. Круизді қарапайым жүргізуден оның әлеуметтік және ойын-сауық сипаты ерекшеленеді, ол импульсивті, кездейсоқ және көбінесе мақсатсыз бағытпен сипатталады. Круиздер көбінесе танымал маршрут (немесе "стрип") бойынша жүргізіледі. Круиз – жүргізуші куәлігіне ие болудың еркіндігін көрсетеді. "Круиз түндері" – көліктердің баяу жылдамдықпен жүретін кештер. Круиз – автомобильдерді ұнататын адамдардың алдын ала белгіленген жерде кездесуі, бұл кездесулер көбінесе интернет (соңғы кезде) арқылы, сондай-ақ ұялы телефон, ауыздан ауызға тарату арқылы немесе круиздің белгілі бір уақытта жүзеге асырылатын шараға айналуы арқылы ұйымдастырылады.

Тарих

Кездейсоқ жүргізудің белгілі бір маршрут бойынша круизге айналған нақты күні жоқ, бірақ ол әдетте Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Мексикалық тегі бар жастардың Оңтүстік Калифорния қалаларында лоурайдерлерді жүргізуімен басталды және жасөспірімдер арасында тез арада танымал әрекетке айналды. Ұзақ, түзу көшелерде, әсіресе көптеген жол-көлік шамдарымен, басқа круизерлермен немесе жаяу жүргіншілермен сөйлесу мүмкіндігін арттыру үшін баяу жүру – круиздің бір бөлігі ғана еді. Круизерлер сондай-ақ көбінесе автокөлікпен кіретін мейрамханалардың тұрақтарына жиналатын. Тусон қаласындағы журналист жазғандай: «Круизерлер, көбелектер мен маусымдық қоңыздар сияқты, жарықтандырылған жерлерге жиналады». Круизерлер басқа круизерлермен спонтанды жарыстар ұйымдастыруға да бейім болды. 1974 жылдың жазында Лос-Анджелес полициясы круизге қарсы күресті бастады, бірінші кезекте Ван-Нюйс бульвары бойындағы тұраққа тыйым салып, кейін тамыз айында оны бір бағытты көшеге айналдырды. Келесі жазда, жергілікті диджейлердің қолдауымен Сан-Диегодан келген 15 000-ға жуық жасөспірім Ван-Найсқа жиналды. Ұқсас шаралар Уиттиер бульвары бойынша да жүргізілді, бұл круизерлердің құқықтарын қорғау тобының құрылуына әкелді. Полиция круизді бұзу мақсатымен Уиттиердің кейбір бөліктерін жапты, бірақ тіпті жергілікті ересектер де бұл әрекетке қарсы болды. Басқа да шаралар қолданылды, мысалы, Уиттиердің кейбір бөліктерін түнде толығымен жабу. Круизерлер Хайленд авенюіне көшіп барды, нәтижесінде 1979 жылдың қыркүйек айының екінші демалыс күні 170 адам ұсталды. Келесі жазда Ван-Нюйс көшесінің бір бөлігі кешкі сағат 9-дан кейін жабылды. Бұл шешімнің негізі – жолды жабу үшін он бес полицей жеткілікті болса, 15 000 круизерді бақылау үшін кем дегенде 150 офицер қажет екендігі болды. Қоғамдық бірлестіктер спонтанды круиздерді болдырмауға тырысса, бірнеше қалалар ұйымдастырылған круиздерді қайта жаңғыртуды қолдады. Вудвордтың арманды круизі тамыз айының үшінші сенбісінде Детройттың солтүстік маңындағы бастапқы круиздік жолақта өтеді. Бұл шара классикалық Вудворд круизерлеріне арналған құрмет және шамамен 1 миллион адамды, 40 000 мықты машинаны, көше таяқтарын, коллекционерлік және арнайы қызығушылық тудыратын көліктерді тартады. Иллинойс штатының Уокеган қаласында «Scoopin' Genesee» атты жыл сайынғы жазғы круиздік фестиваль өтеді, ал Модесто, Калифорния «Graffiti Summer» мерекесін жыл сайынғы круиздік шерумен атап өтеді. Рентон, Вашингтон, әр жазда «Cruz the Loop» шарасын өткізеді және 2020 жылы циклді айналуға арналған мүсін орнатты. 2022 жылдың маусым айында Сан-Хосе, Калифорния қалалық кеңесі круизге тыйым салуды жойды. 2023 жылы Калифорниядағы жаңа заң жергілікті үкіметтерге лоурайдер көліктерін шектеуге рұқсат беретін штаттағы көлік кодексіндегі ережелерді жойды, осылайша штат бойынша лоурайдер круиздерін заңдастырды. Кейбір этникалық топтар круизге байланысты өмір салтын ұстанады, мысалы, Нью-Мексикодағы испаноязықтар, Чиканолар және АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы мексикалық американдықтар. Лоурайдерлер мен автокөлік көрмелеріндегі сияқты кездесулер АҚШ-та және бүкіл әлемде осы этникалық қауымдастықтардың ықпалымен кең таралған.

Белгілі жолақтар

Шығыс Лос-Анджелестегі ең көне круиздік аймақтардың бірі Уиттиер бульвары болып табылады. Бұл жолақты айдау 1940 жылдары лоурайдерлер арасында танымал ойын-сауыққа айналды, ал 1950 жылдары айналасындағы аудандарға тарады. Сан-Фернандо аймағындағы Ван Нюис бульвары 1950 жылдан бері танымал круиздік жол. 1979 жылғы «Van Nuys Blvd.» фильмінде осы жолдың круиз мәдениеті бейнеленген. 1970 жылдардың соңында Ван Нюистегі сәрсенбі күнгі круизге 40 000-ға жуық автомобиль жиналды. Сансет бульвары да танымал круиздік жол болды. Дегенмен, ең танымал круиздік жолақ (немесе басты көше) – Калифорния штатының Модесто қаласындағы Мак-Генри даңғылы. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басындағы круиз мәдениеті «Американдық граффити» фильмінде көрсетілген. Фильм режиссер Джордж Лукастың туған қаласы Модестода өрнектелген (бірақ нақты түсірілмеген), сонымен қатар фильмнің құрметіне жыл сайын «Граффити жазы» мерекесі өткізіледі. Вудворд бойындағы круиз 1960 жылдардың ортасындағы ең жоғары деңгейіне жетті, бұлшықетті автомобильдердің жарысы «Car and Driver», «Motor Trend» және «CBS World News Roundup» тілшілерімен жарияланды. Детройт аймағындағы басқа да танымал круиздік жолақтар – US 24 (Телеграф жолы) Саутфилдтегі 12 Майл жолынан Дирборндағы Мичиган даңғылына дейін, сондай-ақ M 3 (Грациот даңғылы) Шығыс жағында.

Сипаттама

Круиздің екі негізгі түрі бар: әдеттегі круиздер, олар кездесулер деп те аталады, және бір реттік круиздер. Бұл шаралардың өту жолы ұқсас: көліктер тұрақтарда жиналады, тоқтайды немесе тұрақтардың айналасында баяу жүріп араласады, адамдар бір-бірімен танысып, әдетте круиздерге арналған сайттар арқылы келгендермен кездеседі, көліктерін көрсетіп, басқалардың машиналарын тамашалайды. Орын болса, көбінесе жылдамдық жарыстары, дөңгелектерді ысқырып шығару және айналулар болады.

Кездейсоқ

Кездесу – бұл әдетте апта сайын немесе ай сайын өтетін, уақыты мен орны еркін жарияланып, көпшілікке белгілі болатын тұрақты жиын. Соңғы кезде осындай шараларды круиздер деп жаңылыс айту көбейіп барады.

Бір реттік круиздер

Бір реттік круиз – белгілі бір адамдар тобы немесе клуб ұйымдастырған шара, ол әдетте круиздік сайттар арқылы жарияланады. Круиздің соңғы пункті көбінесе құпия сақталады; бұл круизге жеткілікті адам жиналғанша полицияға белгілі болмауы үшін жасалады, осылай оны тарату қиындатылады және ақпарат жүргізушілерге ғана белгілі болады. Бір реттік круиздер әдетте жиындардан үлкенірек болады, бірақ үлкен жиындарда мағандырлар болуы мүмкін. Полицияның тұрақты круиздерге қызығушылығының артуына байланысты осы типтегі круиздер соңғы кезде көбейіп келеді. Кейбір ірі круиздер "конвой ғана" қағидасын қолданады.

Орналасқан жерлер

Круиздер көбінесе сауда орталықтарында өткізіледі, себебі көптеген қатысушыны (кейде 500-ден астам көлік) қабылдауға қажетті үлкен, ашық тұрақтар олардың өзінде болады. Әрине, көптеген круиздер сауда орталықтарында орналасқандықтан, көптеген круиз орындары McDonald's немесе Burger King сияқты жылдам тамақтандыру орындарына жақын жерде болады.

Круиздер мен заң

Круиздер өзінен-өзі қылмыс болып есептелмесе де, олармен көптеген заңсыз әрекеттер байланысты, сондықтан мұндай круиздер полиция тарапынан қадағаланады, тіпті жабылуы мүмкін. Круиздерді тоқтатудың ең көп кездесетін себептері – жергілікті тұрғындарды мазалайтын қатты шу шығаратын тегіс емес жүргізу құралдары мен дыбыс жүйелері, сондай-ақ қауіпті жүргізу (көшеде жарысу, дөңгелектерді ысқырып тоқтату, айналу сияқты әрекеттер). Полиция круиздердің есірткі сату үшін пайдаланылатынын және ұрланған немесе заңсыз көліктердің қатысуын да хабарлайды. Жақында полиция ASBO заңдарын қолданып, қоғамдық тәртіп бұзылған жағдайда немесе топ белгілі бір аумақтан таралудан бас тартқанда көліктерді алып қоюға және тәркілеуге құқық алады. Полиция өкілеттігінің артуына байланысты, Weston Wheels сияқты заңды круиздер құрылды, бірақ олар көбінесе кемпинг, музыкалық сахналар мен сауда орындары бар автокөлік көрмелеріне ұқсайды. Мұндай бейтарап, ұйымдасқан формат көбінесе круиздерге қанағаттандырмайды, сондықтан заңсыз круиздер жалғасуда. Көптеген қалалық әкімдіктер жарысқа құмар жігіттердің танымал жерлерге тұрақтап қоюына тыйым салу үшін сот шешімдеріне қол жеткізді.

Журналдар

Крузинг пен модификация ұзақ жылдар бойы Max Power, Fast Car және Redline коммерциялық журналдарында көрсетіліп келді. 2006 жылдың ортасында круиздерді кеңінен таныстырған Max Power журналы бұл бағыттан бас тартып, Nissan Skylines сияқты "арман" көліктеріне көбірек назар аударуды ұйғарды. Ұзақ жылдар бойы бәсекелес болған Fast Car журналы Max Power-дің орнын иеленді және қазір әр нөмірінде Ұлыбритания бойынша өтетін көптеген круиздер туралы жазады.