Кіріспе
АҚШ-тағы коммерциялық емес ұйым, Америка Велосипедшілер Лигасы (LAB), ресми атауы – Америка Велосипедшілер Лигасы, 501(c)(3) тармағы бойынша коммерциялық емес ұйым.
The League of American Bicyclists (LAB), officially the League of American Wheelmen,
A Section 501(c)(3) nonprofit organization,
Тарих
1880 жылдың 30 мамырында Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласында құрылған ұйымның алғашқы лауазым иелері: президент – Чарльз Э. Пратт, вице-президент – Т. К. Лонгстрит, хат тасымалдаушы хатшы – О. С. Парсонс, хаттама хатшысы – Дж. Ф. Фуррелл және қазынашы – Х. Л. Уиллоуби. Директорлар кеңесіне тұрақты ұйымдастырылған клубтары бар әр штаттан екі өкіл кірді.
1880-1902 жылдар аралығы
Лига автомобиль пайда болғанға дейін АҚШ-тағы жолдар мен магистральдарды жақсарту үшін көрнекті жақтас топ болды. 19 ғасырдың соңындағы "Жақсы жолдар" қозғалысын Лига құрып, оған жетекшілік етті және 1892 жылы "Жақсы жолдар" журналын шығара бастады. 1890 жылдардың ортасында, кеңінен өндірілген, тізбекті жетектегі қауіпсіз велосипедтің пайда болуымен велосипед халыққа кеңінен қолжетімді болды. Велосипед сатылымы күрт өсті, бірақ нарық толып кеткен соң құлдырады. Велосипед өндірушілер енді Лиганы қаржылық тұрғыдан қолдауға шамалары келмеді, ал Лига мүшелерінің қызығушылығы, көбінесе әуесқойлар, басқа нәрселерге ауысты. 1894 жылы Лиганың оңтүстік мүшелерінің ықпалымен, ақ емес адамдарға мүшелікке тыйым салу туралы шешім қабылданды. Сол кезде Лига велосипед жарыстарын басқаратын ұйым болғандықтан, Лиганың бұл әрекеті нәсілдік белгісі бойынша АҚШ-тағы көптеген жарыстарға қатысуға тыйым салды. Жергілікті клубтар белгілі бір еркіндікке ие болды, сондай-ақ жеке жарыс лигасы құрылды, бірақ расизм кеңінен таралды. Келесі жылдары "тек ақтарға арналған" ережені жоюға әрекеттер жасалды, бірақ 1895 жылғы түзету, шешімді кері қайтаруға бағытталған, "үнемі және белсенді қарсылық" туындағандықтан қабылданбады. 1902 жылы Лига таратылды. 1999 жылы жаңадан құрылған Лига 1894 жылғы әрекеттен бас тартты. 1898 жылы Лиганың өркендеген кезеңінде 103 000-нан астам мүшесі болды. Алғашқы мүшелерінің арасында Алтын ғасырдың ең бай адамдары болды: Ньюпорттың қоғамдық қайраткерлері Джон Джейкоб Астор, Даймонд Джим Брейди және Джон Д. Рокфеллер. Америка Автомобиль қауымдастығы сол жылы, 1902 жылы құрылды және белгілі бір дәрежеде Лиганың ізбасары болды. Ол, Лига сияқты, мүшелеріне маршрут туралы ақпарат ұсынды және осы қызметті әлі де жалғастыруда. Лига хатшысы Эбботт Бассетт 1924 жылға дейін Лига атынан ай сайынғы басылым шығарды, бірақ Лига ұйымы болған жоқ. Бассеттің "Скрап-книгасында" Фрэнк В. Уэстонның Бостонда велосипед спортын дамытудағы рөлі сияқты тақырыптар жарық көрді.
1939-1955 жылдардағы қайта өрлеу
Велосипед клубтарының қызметі қайта жанданды, және әсіресе 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде Чикаго аймағында ерекше күшті болды. Лиганы қайта жаңғыртуға 1933 жылы велосипед өнеркәсібінің өкілдері бастама көтерді, және бұл 1930 жылдар бойына жалғасты, негізінен Лига атынан бірнеше көрмелер мен жарыстар ұйымдастырылды. Чикаго аймағындағы велосипед клубтары 1939 жылы демалыспен айналысатын велосипедшілер басқаратын қайта жаңғырған Лиганың ядросын құрады және 1942 жылдың сәуірінде конституция қабылдады. Лиганың осы нұсқасы, негізінен, әлеуметтік ұйым болды, топтық жүрістер мен жыл сайынғы жиналыстар өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс моторлы көліктердің жанармай мен шиналарын нормалау арқылы Лиганың жетістігіне үлес қосты. 1945 жылы мүшелер саны 614 адамды құрады, оның 200-і қарулы күштерде болды. Алайда, 1940 жылдардың соңында Лига төмендеп кетті. Мұның себептеріне моторлы көліктердің қолжетімділігінің артуы, "балалардың өсуі" (baby boom), бұл демалыспен велосипед тебуді қиындатты, тар жолдар және велосипедті балалардың ойыншығы деп есептейтін конформистік әлеуметтік көзқарастар жатты. 1950 жылы мүшелер саны 507 болса, 1953 жылы 238 адамды құрады. Лига 1955 жылы қайта таратылды.
1965 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1965 жылы Лига қайтадан ұйымдастырылды. Осы кезде автомобиль жолдары жақсарды, Эйзенхауэр мемлекетаралық тас жол жүйесі олардың көпшілігінен қозғалысты азайтты, ал «Schwinn Bicycle Company» және басқалар спорттық велосипедтерді дерайлерлік берілістермен насихаттау арқылы демалыс велосипедтеріне жаңа қызығушылықты арттырды. Дене шынықтырудың маңыздылығы туралы хабардарлықтың артуы да велосипедпен жүрудің танымалдылығына үлкен үлес қосты. 20 ғасырдың соңына қарай Лига велосипедпен жүруді қолдау жөніндегі ұлттық орталық ретінде, бірақ одан да маңыздысы, әлеуметтік ұйым ретінде жұмыс істеді. Ол әдетте маусым айында АҚШ-тың әртүрлі аймақтарындағы мемлекеттік колледждерде үш немесе одан да көп аймақтық жиын өткізді. Әрбір жиынға әртүрлі ұзындықтағы картамен белгіленген маршруттар, жатақханада тұру және тамақтану, велосипедке қатысты түрлі дәрістер мен өнім сататын сатушылар кірді. Ең жақсы жылдары әрбір жиынға 2000-ға дейін велосипедшілер келді. Велосипедпен жүрудің танымалдылығы артып келе жатқанда, Лига тоқтатқан немесе аса маңызды емес санаған функцияларды басқа да көптеген ұйымдар қабылдады. Олардың ішінде – туристік маршруттарды картаға түсіріп, велосипедшілерге қызмет көрсететін «Bikecentennial» (кейін «Adventure Cycling Association» деп аталды), тастап кетілген теміржол желілерін жаяу және велосипед жолдарына айналдыруды қолдайтын «Rails to Trails Conservancy», сондай-ақ мемлекеттік және жергілікті адвокаттық ұйымдардың интернет арқылы байланыс орнатып, біріккен консорциумы – «Велосипедпен жүру және жаяу жүру альянсы» (бұрынғы «Thunderhead Alliance»). 20 ғасырдың соңында Лиганың аты – «Америка дөңгелекшілері лигасы» сынға ілікті. Сонымен қатар, «Wheelmen» термині де көнесіп, түсініксіз болып кетті. Осыған жауап ретінде Лига 1994 жылы «Америка Велосипедшілер лигасы» ретінде жұмыс істеуді бастады. Лига 1997 жылы 24 000 төленген мүшеге жетті, бірақ кейін шамамен 20 000-ға дейін азайды және содан бері сол деңгейде сақталып келеді (2009 жылғы мәлімет бойынша). Дегенмен, отбасылық мүшеліктерге есептеу коэффициенттерін қолдану және оған қосылған велосипед клубтары мен адвокаттық ұйымдардың шамамен 300 000 мүшесін қосу арқасында Лига үлкен сандарды көрсетуге қабілетті. Велосипедшілер өз үйлеріне жақын жерде ұқсас іс-шараларды таба бастағандықтан Лиганың жиындарының сәттілігі төмендеді. 2003 жылдан бастап Лига өз жиындарын өткізбей, елдің бір бөлігінде немесе басқа жердегі бар іс-шараны Ұлттық жиыны деп тағайындады. Лиганың бағытындағы маңызды өзгеріс 1997 жылы болды, ол кеңсесін Балтимор қаласынан (Мэриленд штаты) Вашингтон қаласына (Колумбия округі) көшіріп, федералдық деңгейде адвокаттық жұмыстарға көбірек назар аударды. Лига бұрын жеке мүшелеріне көрсеткен көптеген қызметтерден бас тарды, тек журналынан басқа, және қазірде негізінен адвокаттық ұйым болып табылады. Оның басты жылдық іс-шарасы – Ұлттық велосипед саммиті (қарсы беттегі «Адвокаттық» бөлімін қараңыз). Лига 21 ғасырда да велосипед мәселелерінде жетекші рөл атқара беруде. Мысалы, 1970 жылдардан бері велосипед оқытушыларын аттестаттау. Лиганың білім беру бағдарламасы велосипедті басқару және жол қозғалысы дағдыларын үйретуге бағытталған, және 2009 жылы 1000-нан астам белсенді оқытушы бар. Лиганың «Велосипедке қолайлы Америка» бағдарламасы велосипед пайдалануға жағдай жасап, ынталандыру шараларын қабылдаған қалаларға марапаттар таратады. Лига өзінің оқытушылары мен велосипед клубтары үшін жауапкершілік сақтандыру бағдарламаларын басқарады, бұл олар үшін өте құнды қызмет.
Қолдау
LAB велосипедшілердің ұлттық деңгейдегі өкілі болып табылады және жыл сайынғы Ұлттық Велосипед Саммитін ұйымдастырады, осы арқылы Вашингтон қаласындағы мамандар мен жақтастарды үкімет өкілдерімен біріктіреді. Саммит соңғы жылдары шамамен 500 қатысушыны қамтыды (2009 жылғы мәлімет бойынша). PeopleForBikes-тен өзге, LAB Америка Велосипедтері ("велосипедпен жүруді қолдау үшін федералдық көлік қаражатын пайдалану", негізінен PeopleForBikes қаржысымен), Велосипед пен жаяу жүру альянсы (индустриядан айтарлықтай қаржы алумен қатар, велосипед пайдалануға ынталандыру үшін үкіметтік қаражатты лоббилеу), Федералдық автомобиль жолдары басқармасы, Ұлттық автомобиль көлігінің қауіпсіздігі басқармасы (NHTSA), NCUTCD және NCUTLO сияқты ұйымдармен серіктестікпен жұмыс істейді, мақсаты – "велосипедке қолайлы Американы құру".
Білім
Лига АҚШ-тың көптеген аймақтарында ересектер мен балаларға велосипед жүргізуді үйрету курстарын ұсынады. Алғашқыда бұл білім Джон Форестер жасаған және 1976 жылы Лигаға табыс етілген бір ғана тиімді велосипедпен жүру курсынан (EC) тұрды. Кейіннен, қатысушылардың аздығын және EC курсының 30 сағатқа созылуын себеп көрсетіп, Лига бірнеше қысқа курстардан тұратын оқу бағдарламасын жасады. Форестер бағдарламаға енгізілген кейбір өзгерістерге келіспей, Лигаға EC атауын қолдануға рұқсат бермей қайтарды. Осыдан кейін Лиганың бағдарламасының атауы "Байк Эд" деп өзгертілді. 2008 жылы бағдарлама "Ақылды велосипедпен жүру" деп қайта аталды. Екі жылда бір рет өткізілетін "Велосипед оқыту саласындағы көшбасшылар конференциясын" демеушілік етумен қатар, Лига ұлттық деңгейде "Мектепке қауіпсіз жолдар" бағдарламаларында да белсенді жұмыс істейді.