Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Князь Андрей Михайлович Курбский (Андрей Михайлович Курбский; 1528–1583) – орыс саяси қайраткері, әскери қолбасшы және саяси философ, орыс патшасы Иван Қатыгездің жақын досы, кейіннен басты саяси қарсыласы болған. Оның патшамен жүргізген хат алмасуы 16 ғасыр Ресей тарихы үшін ерекше маңызы бар дереккөз саналады.
Prince Andrey Mikhailovich Kurbsky (Андрей Михайлович Курбский; Andriej Michajłowicz Kurbski; 1528–1583) was a Russian political figure, military leader, and political philosopher, known as an intimate friend and then a leading political opponent of the Russian tsar Ivan the Terrible His correspondence with the tsar provides a unique source for the history of 16th century Russia.
Өмір
Андрей Курбский Руриктер (Мономаховичтер) әулетінің князьдарына жататын, оның есімі Ярославль маңындағы Курба қаласынан шыққан. Ерте жасында ол Қазанға қарсы жыл сайынғы жорықтарда көрсеткен батылдығымен танылды. 1552 жылы Қазанды қоршау кезінде орыс әскерінің оң жақ фланкіне басшылық етіп, жарақат алды. Екі жылдан кейін ол удмурттардың көтерілісін басып, бояр атағын алды. Сол кезде Курбский патшаның ең жақын серіктестері мен кеңесшілерінің бірі болды. 1558-1583 жылдардағы Ливон соғысы кезінде Курбский орыс әскерлерін Ливонның Дорпат бекінісіне қарсы жетектеді (орыс деректерінде Юрьев; бүгінгі Тарту, Эстония) және жеңіске жетті (1558). Иван өкімдерін жаңартпағаннан кейін, Курбский 1564 жылдың 30 сәуірінде Литваға қашып өтті, себебі жақындап келе жатқан қуғын-сүргіннен қорқыныш білдірді. Осы жылы ол поляк-литвалық әскерді Ресейге қарсы басқарып, Великие Луки аймағын қиратты. Сыйлық ретінде Польша-Литва одағының патшасы Зигмунд II Август оған Волыньдегі (қазіргі Украина) Ковель қаласын сыйлады, онда ол бейбіт өмір сүрді, өз православие дінін ұстанатын халқын поляктардың ықпалынан қорғады. Осылайша Курбский алғашқы танымал орыс саяси эмигранты атанды. Курбский 1564-1579 жылдар аралығында патшамен алмасып тұрған өткір хаттар сериясымен есімдеріне ішкен. 1573 жылы ол саяси памфлет жазды, онда бұрынғы тәуелсіз князь Иванның абсолютизмге бет бұруына наразылық білдірді. Жазбаларында Курбский патшаны көптеген қатыгез қылмыстарда айыптайды, бірақ тарихшылар оның айтқандарына сенуге бола ма, жоқ па деген мәселеде әлі де келіспеушілікте. Курбскийдің тілі шетелдік сөздерге, әсіресе, ол шетелде меңгерген латын тілінен алынған сөздерге толы. Оның ұлы Дмитрий Курбский (Крупский) православие дінінен католицизмге ауысты.
Andrey Kurbsky belonged to a family of Rurikid (Monomakhovichi) princes, which took its name from the town of Kurba near Yaroslavl. At an early age, he gained renown for courage displayed in the annual campaigns against Kazan. During the decisive siege of Kazan in 1552 he commanded the right flank of the Russian army and was wounded. Two years later, he defeated the Udmurt rebels and became a boyar. At that time, Kurbsky became one of the closest associates and advisors to the tsar. During the Livonian War of 1558 1583, Kurbsky led the Russian troops against the Livonian fortress of Dorpat (in Russian sources Yuryev; today Tartu, Estonia), and was victorious (1558). After Ivan failed to renew his commission, Kurbsky defected to Lithuania on April 30, 1564, citing impending repressions as his reason. Later the same year he led a Polish Lithuanian army against Russia and devastated the region of Velikie Luki. As a reward, Sigismund II August, king of the Polish–Lithuanian Commonwealth, gave him the town of Kovel in Volhynia (now in Ukraine), where he lived peacefully, defending his Orthodox subjects from Polish encroachments. Kurbsky thus became the first prominent Russian political emigre. Kurbsky is best remembered for a series of vitriolic letters he exchanged with the tsar between 1564 and 1579. In 1573, he wrote a political pamphlet, which voiced the former independent princeling's disapproval of Ivan's slide towards absolutism. In his writings, Kurbsky blames the tsar for a number of pathologically cruel crimes, but historians still disagree as to whether his claims should be given credit. Kurbsky's language is remarkable for an abundance of foreign loan words, especially from Latin, which he had mastered abroad. His son, Dmitri Kurbsky (Krupski), converted from Orthodoxy to Catholicism.
Танымал мәдениетте
Оның өміріне арналған драмалық повесте, ол Ресейдегі екінші ең ықпалды аристократ ретінде көрсетіледі (тек патшадан кейін), және Мәскеудегі императорлық билікке қарсы бүлік шығаруға оны мәжбүрлеуге тырысатын боярлар тарапынан үнемі қысым көреді. Мұндай бейнелеуді 1944 жылғы кеңес режиссері Сергей Эйзенштейннің "Іван Грозный" эпикалық туындысында кездестіруге болады.
A dramatized account of his life, in which he is depicted as the second most powerful aristocrat in Russia (second only to the tsar) who is constantly put under pressure by boyars who want to make him revolt against the imperial authority at Moscow, can be found in the epic 1944 work of Soviet film director Sergei Eisenstein, Ivan the Terrible.