Кіріспе

Иснаг халқы (Иснег және Апаяо деп те аталады) – Филиппиннің Кордильера әкімшілік аймағындағы Апаяо провинциясының түпкілікті тұрғындары болып табылатын австронезиялық этностық топ. Олардың ана тілі – Иснег (сондай-ақ Иснаг деп те аталады), алайда көптеген Иснагтар илокано тілінде де сөйлейді. ISNAG-тің үш негізгі кіші тобы белгілі: YMANDAYA, негізінен Апаяо провинциясының Каланасан муниципалитеті мен Илокос Норте провинциясының Караси муниципалитетінде шоғырланған; Апаяо провинциясының басқа қалаларында таралып орналасқан IMALLOD және Адамас, Думалнег (Илокос Норте провинциясы) және Санта-Пракседес (Кагаян провинциясы) қалаларында таралып орналасқан IAPAYAO/EAPAYAO.

Атауы

Иснагтарды ажырату үшін әр түрлі атаулар қолданылған. Испандықтар оларды los Apayaos (олардың қоныстанған өзеніне сілтеме жасай отырып) және los Mandayas (Иснаг тілінен алынған, "ағысқа қарсы" деген мағынаны білдіреді) деп атаған. 1923 жылы олар американдық отаршылдар бағындырған соңғы этникалық топ болды. Бұрын олардың ортақ атауы болмаған. Оның орнына, олар өздерін тұратын жеріне немесе қай жақта өмір сүретініне қарай атаған: ағысқа қарсы (Имандая) немесе ағыс бойында (Ималлод). Қазіргі кезде оларды көбінесе Isnegs деп атайды, бұл атау Ilocano тілінен келген itneg сөзінен шыққан, ол Tineg өзенінің тұрғындары дегенді білдіреді. Дегенмен, олардың бір бөлігі әлі де өздерін Апаяо деп атайды. Иснаг халқы Илокос-Норте провинциясының шығыс бөлігінде, атап айтқанда Адамс, Караси, Думальнег және Солсона муниципалитеттерінде, сондай-ақ Кагаян провинциясының солтүстік-батыс бөлігінде, атап айтқанда Ста. Пракседес, Клаверия және Санчес Мира муниципалитеттерінде де кездеседі. Олардың көп бөлігі Апаяо, Абулог, Маталаг өзендері және Илокос-Норте мен Абра облыстарының төбелеріндегі кішкентай өзендер бойында қоныстанған.

Тіл

Иснег тілі шамамен 30 000 адамға жуық, негізінен Иснаг халқы қолданады, олар сонымен қатар илокано тілінде де еркін сөйлейді.

Дін

Халықтың шамамен 9 пайызы христиандарды құрайды. 2006 жылы SIL ұйымы Жаңа Өсиетті, сондай-ақ Текбас және Шығу кітаптарын иснаг тіліне аударған болатын. Толық Киелі кітап 2023 жылы аяқталды. Қалған иснагтардың көпшілігі анимизмді ұстанады.

Киім-кешек

Иснегтер эстетикалық сезімтал. Салтанаттарда әйелдер көптеген түрлі-түсті әшекейлер мен киімдер киеді, ал ерлер G-көйлек (көбінесе көк түсті), абаг және бадо (үстіңгі киім) киеді. Ерлер мойынға тағатын әшекей кимейді, бірақ олар тек ерекше жағдайларда қолданылатын, қабықшалар мен мұныздан жасалған, сипаптал деп аталатын әшекей тағады. Олар сондай-ақ, татуировка жасауды да қанағаттандырады, ол инемен жасалған жараларға күйе жасау арқылы жасалады. Қайтыс болған адамның жолында көмектесу үшін табытқа түрлі заттар салынады. Мысалы, өлген адамның шөлін суындыру үшін табытқа құмыра (баси) қойылады. Тағы бір мысал - сапар кезінде өзін жаулардан қорғауға көмектесу үшін найза мен қалқан да ішіне салынады. Содан кейін табыт отбасының ас үйіне немесе отбасының меншігіндегі зиратқа түсіріледі.

Иснагтың алғашқы жазбалары

Иснагтар басқа Кордильер тұрғындарынан үйлерінің сапалы құрылысымен ерекшеленеді, ол жазық жердегі филиппиндердікін еске түсіреді, және олар әсіресе тазалыққа ұмтылады. Олардың үйлері төрт үлкен, берік тік қабырғаға орнатылған, ылғалға төзімді, шірімейтін ағаштан жасалған, және жерге терең қадалады; төмендіктегі филиппиндер сияқты, олар бамбуктан ұзын, тар жолақтарды ратанмен біріктіріп жасалмайды. Олардың үйлері кеңірек, ауасы жақсы, және олар оны мүмкіндігінше әдемілеп безендіруге тырысады. Олар таудан шығарылатын балауыз, какао және темекі сияқты өнімдерді айырбастаумен айналысады. Жан Маллат, 1800 жылдары Филиппиндегі француз саяхатшысы.