Кіріспе

Теңіздік байланыс әдісі

Халықаралық сигналдар кодексі (INTERCO) – кемелердің қауіпсіздігі және оған байланысты мәселелер туралы маңызды хабарларды жеткізу үшін қолданылатын халықаралық сигналдар мен кодтар жүйесі. Сигналдар флагштокқа ілу арқылы, сигналдық шам ("көрсеткіш"), флаг семафоры, радиотелеграфия және радиотелефония арқылы жіберілуі мүмкін. Халықаралық кодекс – теңіздегі флагтарды қолданып сигнал беру жүйелерінің ең соңғы жетістігі.

Тарих

Халықаралық сигналдар кодексінен бұрын түрлі теңіз сигналдары мен жеке сигналдар болды, олардың ең танымалсы – 1857 жылға дейін ең көп қолданылған кодтық жалаулар болған Мариат кодексі. Қазіргі Халықаралық сигналдар кодексі 1855 жылы Ұлыбритания Сауда кеңесімен әзірленіп, 1857 жылы Коммерциялық кодекс ретінде жарияланды. Ол екі бөлімнен тұрды: біріншісі – жалпы және халықаралық сигналдар, ал екіншісі – тек британдық сигналдар. 18 түрлі сигналдық жалау (кестеге қараңыз) 70 000-нан астам мүмкін хабарды жасау үшін қолданылды. Кез келген тілде жазылуы қиын немесе қолайсыз сөздерді жазудан сақтау үшін дауысты әріптер алынып тасталды, сондай-ақ сирек қолданылатын кейбір әріптер де алынып тасталды. 1887 жылы Сауда кеңесі оны қайта қарады және 1889 жылы Вашингтонда өткен Халықаралық конференцияда өзгертілді. Жаңа халықаралық сигналдар кодексі 1901 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде бүкіл әлемде қолданысқа енгізілді. Бастапқыда ол 1902 жылдың 1 қаңтарына дейін ескі жүйемен бірге қолданылды, содан кейін 1903 жылдың 1 қаңтарынан бастап толығымен қолданыла бастады. Бұл жаңа басылымда жалаулардың саны 18 жалаудан 26 жалауға дейін артты. Сегіз жаңа жалау А, Е, І, О, U дауысты әріптерін және X, Y, Z әріптерін білдірді. Браунның «Сигнальдері», 18-ші басылымы, 1916 жылғы ақпан, 9-28 беттерде, сәл өзгеше нұсқасы жарияланды. Чарли, Дельта, Эхо, Фокстрот және Гольф – қазіргі заманғы сандық 1, 2, 3, 4 және 5 жалауларына сәйкес келетін сигналдық жалаулар. Басқа жағдайда әріптер қазіргі заманғы форматтарға сәйкес келеді. Кодекс Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қатаң сынақтан өтті, және «сигналдарды сөзбе-сөз кодтау кезінде сәтті нәтижеге жеткенге қарағанда, сәтсіздікке ұшыраған жағдайлар көбірек болды» деген қорытындыға келді. 1920 жылы Парижде өткен бес негізгі одақтас және қатысушы елдердің кездесуі 8 қазан күні Вашингтонда Универсалды электрлік байланыс одағын құруды ұсынды. Топ Халықаралық сигналдар кодексін қайта қарауды ұсынды және фонетикалық әріптерді қабылдады, бірақ ұйымды құру туралы келісімге қол жеткізілмеді. 1927 жылы Вашингтонда өткен Халықаралық радиотелеграф конференциясы Кодекске жаңа редакция әзірлеу туралы ұсыныстарды қарастырды, оның ішінде жеті тілде: ағылшын, француз, итальян, неміс, жапон, испан және норвег тілдерінде дайындау көзделді. Бұл жаңа басылым 1930 жылы аяқталып, 1932 жылы Мадридте өткен Халықаралық радиотелеграф конференциясында қабылданды. Мадрид конференциясы сонымен қатар кодекске үнемі өзгерістер енгізу үшін тұрақты комитет құрды. Жаңа нұсқада авиацияға қатысты сөздіктер және Халықаралық гигиена бюросының көмегімен медициналық бөлім енгізілді. Кемелер мен кеме иелері, агенттер, жөндеу кемежайлары және басқа да теңіз саласындағы мүдделі тараптар арасындағы байланыс үшін де бірқатар сигналдар қосылды. Жаңа халықаралық сигналдар кодексі 1934 жылдың 1 қаңтарында бүкіл әлемде ресми түрде күшіне енді. Он үш жаңа жалау енгізілді, осы арқылы әріптер үшін қолданылған үшбұрышты жалаулар C, D, E, F және G әріптері үшін жаңа шаршы жалаулармен ауыстырылды және 1, 2, 3, 4 және 5 сандары болды. 6, 7, 8, 9 және 0 сандары бес жаңа жалаумен енгізілді, ал үш жаңа алмастыру жалауы қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 жылы Халықаралық телекоммуникация одағының Халықаралық радио конференциясы Халықаралық сигналдар кодексі IMCO-ға (кейіннен IMO-ға айналған) Үкіметаралық теңіз консультативтік ұйымының құзыретіне кіруі керек деп ұсынды. 1959 жылдың қаңтарында IMCO-ның бірінші ассамблеясы ұйымның Халықаралық сигналдар кодексінің тұрақты комитеті атқаратын барлық функцияларды өз мойнына алуы керек деп шешті. 1961 жылы IMCO-ның екінші ассамблеясы теңізшілердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін Халықаралық сигналдар кодексін жан-жақты қайта қарау жоспарларын бекітті. Түзетулер бұрынғы жеті тілде, сондай-ақ орыс және грек тілдерінде дайындалды. Кодекс 1960 жылғы Теңіздегі адам өмірінің қауіпсіздігі жөніндегі конференцияның (SOLAS) және 1959 жылғы Әкімшілік радиоконференциясының ұсыныстарын ескере отырып, 1964 жылы қайта қаралды. Өзгерістерге жалпы байланыстан навигация қауіпсіздігіне көшу, хабарламаларды сөзбе-сөз жазудың «сөздік» әдісінен бас тарту, барлық байланыс түрлеріне бейімделу және жеке радиотелеграфты және географиялық бөлімдерді жою кірді. Ол 1965 жылы қабылданды. Кодекс 1969 жылғы ағылшын тіліндегі нұсқасы (АҚШ басылымы, 2020 жылы қайта қаралған) Ұлттық геокеңістіктік барлау агенттігі (NGA, бұрын Ұлттық бейнелеу және карталау агенттігі) арқылы онлайн қолжетімді. Халықаралық сигналдар кодексін қазіргі уақытта Халықаралық теңіз ұйымы (IMO) жүргізеді, ол 2005 жылы басылым шығарды.

Стандарттар

Халықаралық сигналдар кодексінің мақсаты – негізінен кеме қатынасы мен адамдардың қауіпсіздігіне қатысты жағдайларда, әсіресе тілдік қиындықтар туындаған кезде байланыс жасаудың жолдары мен құралдарын қамтамасыз ету. Ол бұл мақсатқа жету үшін алдымен стандартталған әліпбиді (А-дан Z-ға дейінгі әріптер мен он цифр) құрды, сондай-ақ әр әріптің айтылуын белгіледі (мұның мақсаты – «b», «p» және «v» сияқты бірдей дыбыстайтын әріптерді шатастырудың алдын алу), және осы әліпбиді стандартталған жалаулармен байланыстырды. (Оң жақтағы кестеге қараңыз.) Осы әріптік-сандық белгілердің комбинациялары әртүрлі стандартталған хабарламалар үшін кодтар ретінде бекітілді. Мысалы, кеме капитаны басқа кемемен байланыс орнатуды қаласа, ал оның өзінің радиосы жұмыс істемейтін болса, немесе екінші кеменің шақыру таңбасы белгісіз болса, немесе екінші кеме радиобайланыс күтімінде болмаса, ол жай ғана кило жалауын көтереді (жоғарыдағы схеманы қараңыз) немесе жарықпен Морзе кодын жібереді (даш-нүкте-даш); бұл «Мен сізбен байланыс орнатуды қалаймын» деген хабарламаны білдіреді. ICS-тің практикалық қолданылуының бір мысалы – барлық стандартталған хабарламалар тоғыз тілде қолжетімді (ағылшын, француз, итальян, неміс, жапон, испан, норвеж және 1969 жылдан бастап орыс және грек тілдерінде). Егер хабарды жіберуші мен қабылдаушы әртүрлі тілдерде сөйлесе, бұл факт маңызды емес; әр тілде бірдей кодқа сәйкес келетін хабарламалар жинағы бар кітап бар. Бұл радиотелефонияда немесе тіпті кемелердің дауыспен шақыру қашықтығында да пайдалы, егер ортақ тіл болмаса: өртенген кемедегі экипаж мүшесі «yuliett alfa vour» деп айқайлайды, ал оларға көмекке келген кеме оларға не қажет екенін нақты біледі – «көбікті өрт сөндіргіштерге арналған материал» (яғни, көбік түзетін зат). (Бір әріптік сигналдардың неміс тіліндегі нұсқасын қараңыз: de:Flaggenalphabet.) Кодекс процедуралық мәселелерді де қамтиды (қалай шақыруды бастау керек, хабарламаның форматы, күнді және уақытты қалай көрсету керек және т.б.), сондай-ақ әскери кемелердің (әдетте өз кодтарын пайдаланатын) ICS-ті пайдаланатынын қалай көрсететіні (кодты жалаушамен көтеру арқылы), радиотелефонияда қолдану (айтылатын «Интерко» сөзін пайдалану) және басқа да мәселелер (мысалы, ұшақтың басқа кемеге апатқа ұшыраған кемені қалай бағыттауы және белгісіз су асты кемелерін су бетіне шығуға қалай бұйыруы).

Сигналдар

1969 жылға дейін код әлдеқайда кеңірек болған, хабарлардың кең ауқымын қамтитын және әлемдегі әрбір маңызды теңіз орны үшін бес әріптен тұратын кодтар тізімін қамтитын. 1969 жылдан бері ол навигация мен қауіпсіздікке, соның ішінде медициналық бөлімге қатысты ғана қысқартылды. Сигналдарды үш топқа бөлуге болады:

Өте шұғыл, маңызды немесе жиі қолданылатын бір әріпті сигналдар. Басқа хабарламалар үшін екі әріпті сигналдар, кейде хабарламаны толықтыратын немесе өзгертетін сандық "қосымша" таңбалармен бірге. "M" әрпімен басталатын үш әріпті сигналдар – бұл Медициналық сигнал кодтары. Кейбір жағдайларда, сандық мәндерді, бағытты, курс, қашықтықты, күнді, уақытты, ендікті немесе бойлықты көрсету үшін қосымша таңбалар қолданылады. Сөздерді жазуға және басқа кодтарды пайдалануға да мүмкіндік бар. Ең көп қолданылатын бір әріпті сигналдардың бірнешеуі оң жақта көрсетілген. Екі әріпті сигналдар түрлі жағдайларды қамтиды. Флагхоист кезінде бірнеше рет қайталануы мүмкін таңбалар қиындық тудыруы мүмкін. Сигнал жалауларының бірнеше жиынтығын алып жүру қажеттігін болдырмау үшін Кодекс үш "қосалқы" (немесе "қайталаушы") жалауды пайдаланады. Бұл жалаулар көрсетілген орындағы жалауды қайталайды. Мысалы, MAA сигналын беру үшін ("Шұғыл медициналық кеңес сұраймын") Майк, Альфа және 2-ші қосалқы жалаулар көтеріледі, қосалқы жалау екінші таңбаның қайталануын көрсетеді.

Медициналық сигнал коды

Үш ту көтерілуі Ту көтерілу коді Мағынасы МАА Мен шұғыл медициналық кеңес сұраймын. Төменгі ту екінші әріпті қайталауды білдіреді. Медициналық сигналдар коді (1930 жылдан бері Халықаралық сигналдар кодексіне енгізілген) медициналық қызметкерлер болмағанда көмек көрсету құралы болып табылады. Мұндай жағдайларда әдетте қарапайым тіл қолданылады (көбінесе радиотелефон арқылы), бірақ түрлі кодтар тілдік немесе байланыс қиындықтары туғанда дәрігерге мәселенің мәнін қысқаша жеткізуге және жауабында ұсынылған емдеуді алуға мүмкіндік береді. Тілдік мәселелер болмаған жағдайда да, Медициналық сигналдар коді жағдайды сипаттау және емдеудің стандартты әдісін ұсыну арқылы пайдалы. Сонымен қатар, барлық сауда кемелерінде тасымалданатын стандартты кемелік дәрі-дәрмек жинағына сәйкес келетін дәрі-дәрмектердің (медицинаның) стандартты тізімі де бар. Медициналық сигналдардың барлығы "М" (Майк) әрпімен басталады, одан кейін тағы екі әріп, кейде қосымша сандар немесе әріптер келеді.

Көп жалаулы сигналдардың мысалдары

+ Халықаралық сигналдар кодының үлгісі хабарламалар Ту кодының мағынасы Ескерту AC Мен кемемді тастап жатырмын. AD Мен ядролық апатқа ұшыраған және радиациялық қауіптің мүмкін көзі болып табылатын кемемді тастап жатырмын. AN Маған дәрігер керек. AN 1 Маған дәрігер керек; ауыр күйік шалдым. AN 2 Маған дәрігер керек; радиациялық зардап шеккендер бар. EL Апаттық жағдайды қайталаңыз. EL 1 Қауіпті жағдайдағы кеменің орны қандай? GM Мен кемемді құтқара алмаймын. GN Сіз адамдарды түсіріп алуыңыз керек. GN 1 Кейбір адамдарды түсіріп алуымды қалаймын. Кемедегі минималды экипаж қалады. GN 2 Мен адамдарды түсіріп аламын. GN 3 Сіз адамдарды түсіре аласыз ба? IT Мен өртеніп жатырмын. JA Маған өрт сөндіру құралдары керек. JA 4 Маған көбіктік өрт сөндіргіштерге материал керек. MAA Мен шұғыл медициналық кеңес сұраймын. MAB Сізден көрсетілген орында кездесуді сұраймын. MAC Сізден ауруханаға жатқызуды ұйымдастыруды сұраймын. MAD Мен ең жақын портқа (сан көрсетілсін) сағаттық қашықтықтамын. Санды соңына қосыңыз. MS 1 Менің кемем радиацияның қауіпті көзі; сіз менің оң бортымнан жақындауыңыз мүмкін. VG Төменгі бұлттардың жабыну деңгейі (көктемнің октанттары немесе сегізден бір бөлігі). Көзге қарап, санды қосыңыз. US 4 Ауа райы жақсарғанша ештеңе істеуге болмайды. NC Мен апаттамын және дереу көмек қажет (Қайғы сигналы). RY Баяу жылдамдықпен қашықтықта болыңыз. AE Мен кемемді тастауым керек. DX Мен батып жатырмын.