Кіріспе

Перу саясаткері және экономисі; Премьер-министр (2005–06), Президент (2016–18)

Педро Пабло Кучински Годард (kuˈtʃinski ɣoˈðaɾð; 1938 жылғы 3 қазанда туған), сондай-ақ PPK (pepeˈka) деп те белгілі, перулік экономист, мемлекеттік басқарушы және бұрынғы саясаткер, 2016 жылдан 2018 жылға дейін Перудің 59-шы президенті болды. Ол Алехандро Толедо президенттігі кезінде Перудің премьер-министрі және экономика және қаржы министрі қызметтерін атқарды. Кучински 2018 жылдың 23 наурызында сәтті импичмент дауысынан кейін және мүмкін айыптау дауысынан бірнеше күн бұрын президенттік лауазымынан кетті. 2019 жылдың 10 сәуірінен бастап ол сыбайлас жемқорлық, ақша жылыну және пара берумен айыпталған Odebrecht компаниясымен байланысы бойынша қылмыстық тергеуге байланысты алдын ала тергеу изоляторында ұсталды. Педро Пабло Кучински Лиманың Мирафлорес ауданында, нацистер билікке келгеннен кейін Германиядан қашқан ата-анасының отбасында дүниеге келді. Кучински перулік саясатқа кірмес бұрын АҚШ-та жұмыс істеді. Ол Перудің Орталық резервтік банкінің бас директоры болып тағайындалғанға дейін Дүниежүзілік банкте және Халықаралық валюта қорында қызмет етті. Кейіннен ол 1980-ші жылдардың басында президент Фернандо Белаунде Терри кезінде Энергетика және кен министрі, ал 2000-ші жылдары президент Алехандро Толедо кезінде Экономика және қаржы министрі және Премьер-министр болып қызмет етті. Кучински 2011 жылғы президенттік сайлауда президенттікке үміткер болды және үшінші орынды иеленді. Оның қарсыластары Оланта Умала мен Кейко Фухимори 2011 жылдың 5 маусымында өткен екінші тур сайлауына қатысты, онда Умала жеңіске жетті. Кучински 2016 жылғы сайлауда қатысып, екінші турда Фухимориді шамалы айырымымен жеңді. Ол 2016 жылдың 28 шілдесінде президенттік міндетін атқаруға ант берді. 2017 жылдың 15 желтоқсанында оппозициялық «Халық күші» бақылауындағы Перу Конгресі Кучинскиге қарсы импичмент процесін бастады, оны 2000-шы жылдардың ортасында бразилиялық құрылыс компаниясы Odebrecht-тен төлем алғаны туралы жалдама жасады. Алайда, 2017 жылдың 21 желтоқсанында Перу Конгресі Кучинскині импичментке тарту үшін қажетті дауысқа ие болмады. Келесі даулы жағдайлар мен екінші импичмент дауысына тап болғаннан кейін Кучински 2018 жылдың 21 наурызында дауыс сатып алу фактілерін көрсеткен бейнежазбалар жарияланғаннан кейін Министрлер Кеңесіне отставкасын ұсынды. Оның орнына бірінші вице-президент Мартин Вискарра келді. 2019 жылдың 28 сәуірінде Кучински Odebrecht-тен пара алды деген күдікпен тергеу жүргізіліп жатқан кезде үй қамауына алынды.

Ерте өмір және білім

Кучински Перудің Лима қаласындағы Мирафлорес ауданында дүниеге келді. Ол француз кинорежиссері және сыншысы Жан-Люк Годардың туысы. 1933 жылы оның ата-анасы нацизмнен қашып Германиядан кетіп қалды. Оның әкесі, Германия империясының сол кездегі астанасы Берлинде туған, алыс поляк тегінен таралған неміс-иудей, ал анасы – швейцариялық-француздық протестант. 1936 жылы Перуға келген Максим Кучински ұлын алдымен Лимадағы Маркхэм колледжінде, содан кейін Англиядағы Ланкаширдегі Россалл мектебінде оқытты, ол 1953 және 1956 жылдар аралығында Мальта кресі үйінде оқушы болды. Ол Оксфордтың Эксетер колледжінде оқуға стипендия алып, 1960 жылы саясат, философия және экономика мамандығы бойынша бітірді. Кейін АҚШ-тағы Принстон университетінде қоғамдық істерді зерттеу үшін Джон Паркер Комптон стипендиясын алды және 1961 жылы магистратураны аяқтады. Ол 1961 жылы Дүниежүзілік банкте Орталық Америка, Гаити және Доминикан Республикасы елдері үшін аймақтық экономист ретінде еңбек жолын бастады. 1967 жылы Кучински Перуға оралып, Фернандо Белаунде президенттігі кезінде елдің орталық банкінде жұмыс істеді. Белаунде үкіметі генерал Хуан Веласко Альварадоның әскери диктатурасына құлағаннан кейін, 1969 жылы Кучински саяси қуғын-сүргінге ұшырап АҚШ-қа жер аударылды. Жаңа үкімет Кучинскиді Нельсон Рокфеллердің Халықаралық мұнай компаниясына 18 миллион доллар (2016 жылы 115 миллион долларға баламалы) жұмсады деп айыптады. Ол Дүниежүзілік банкте Латын Америкасының солтүстік елдерін басқаратын бас экономист болып жұмыс істеді, содан кейін саясатты жоспарлау бөлімінің басшысы болды. 1973 жылдан 1975 жылға дейін Нью-Йоркте орналасқан халықаралық инвестициялық банк Kuhn, Loeb & Co. серіктесі болды. 1975 жылы ол Вашингтонға оралып, Дүниежүзілік банктің жеке қаржы бөлімі – Халықаралық қаржы корпорациясының бас экономисі болды. Кейін ол Батыс Африкада жұмыс істейтін кен консорциумы – Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында орналасқан Halco Mining компаниясының президенті болып тағайындалды. 1983-1992 жылдары ол Нью-Йорктегі First Boston халықаралық инвестициялық банкінің тең төрағасы болды. 1992 жылы ол тағы алты серіктесімен бірге Флорида штатының Майами қаласында Латын Америкасы Кәсіпкерлік қорын (LAEF) құрды, ол Мексика, Орталық және Оңтүстік Америкадағы инвестицияларға бағытталған жеке меншік капитал компаниясы болды. LAEF-тің институционалдық инвесторлары әлемдегі ең ірі 15 университет қоры, қорлары және зейнетақы қорларын қамтыды. 1983 жылы ол Америкааралық диалогты құруға көмектесті және 1997 жылға дейін оның мүшесі болды.

Саясаттану

1980 жылы Фернандо Белаунде Терри президент болып сайланғаннан кейін Кучински Перуға Энергетика және тау-кен министрі қызметіне шақырылды. Осы лауазымда ол 23231 заңын қабылдауға қолдау көрсетті, ол салық жеңілдіктері мен басқа да ынталандырулар арқылы мұнай және газды барлау мен өндіруді, бұл сала бұрынғыдан бері назарсыз қалғаннан кейін жандандырды. Кучински 1982 жылы қызметтен кетіп, АҚШ-тағы жеке секторға оралды. 2016 жылғы президенттік сайлаудың екінші турында ол Перуді «Жарқын жол» бүлікші тобының қауіп-қорқыныштары мен шабуылдарынан қорғау үшін тастап кеткенін мәлімдеді: «Есте сақтайық, террористер менің бейнемді Zanjón (Лимадағы Paseo de La República даңғылының жергілікті атауы) және Сан-Мартин алаңында ғана емес, сонымен қатар менің пәтерімді де шабуылдады. Мен 3 миллион перуалық сияқты елден кетіп қалдым». Бұл, сайлаудағы қарсыласы Кейко Фуджиморидің (бұрынғы президент Альберто Фуджиморидің қызы, сол кезде түрмеде отырған және сайлаудың екінші турында ППК-ның басты қарсыласы) Кучинскидің «терроризм туралы сөйлеуге моральдық құқығы жоқ» деген шабуылына жауап ретінде айтылды. 1980 және 1990 жылдардың қалған бөлігінде Кучински көбінесе АҚШ-тағы жеке капитал және қорларды басқару бизнесімен айналысты. Ол Джордж Буш әкесі мен Джордж Буш ұлының президенттік науқандарына, сондай-ақ Висконсин штатындағы әйелінің туысының сенаторлық науқанына жеке қайырымдылық жасады. Ол сонымен қатар Нью-Йорк сенаторы Чак Шумерге және Нью-Джерси сенаторы Билл Брэдлиге де қаржылай көмек көрсетті. 2000 жылы Кучински Лимадағы ESAN университетінің экономика профессоры Алехандро Толедоның президенттік науқанына қосылды. 2001 жылғы Перудің жалпы сайлауында Толедо президент болып сайланғаннан кейін Кучински 2001 жылдың шілдесінен 2002 жылдың шілдесіне дейін және 2004 жылдың ақпанынан 2005 жылдың тамызына дейін Экономика және қаржы министрі қызметін атқарды. 2005 жылдың тамызында ол премьер-министр болып тағайындалды және 2006 жылға дейін Толедоның президенттік мерзімі аяқталғанға дейін осы лауазымда қалды. 2007 жылы социолог және саясаткер Мануэль Даммерт Кучинскидің Перудегі First Capital Partners деп аталатын қаржы мекемесінің, әсіресе Ольмос су бұру жобасы, Хорхе Чавес халықаралық әуежайы, Транспортодора де Газ және Конриса консорциумы сияқты әртүрлі жобалардағы қызметін жеңілдетуге қатысқандығын мәлімдеді. Латын Америкасы Кәсіпкерлік қорының Кучинскидің бұрынғы серіктестері Кучинскиді First Capital-дің негізін қалаушы серіктесі ретінде дұрыс емес көрсеткен, бірақ қателікті кейін түзеткен. Соның салдарынан Кучински Даммертке қарсы қалтамалау және құжаттарды жалған жасау ісін қозғатты. Кучински бірінші және екінші инстанцияда жеңіске жетті, бірақ апелляциялық сотта Перудің Жоғарғы соты Даммерттің қоғамдық маңызы бар мәселелер бойынша сұрақтар қою құқығын растады, бірақ Даммерттің талаптарының негізділігі туралы шешім қабылдамады. Кучински бұл мәлімдемелерді үнемі жоққа шығарды. Толедо әкімшілігімен жұмыс істегеннен кейін Кучински Перудегі қауымдарға ауыз су жүйесін қамтамасыз ететін перулік коммерциялық емес ұйым Agua Limpia-ны құрды. Agua Limpia-ны Америкааралық даму банкі, Канаданың Скотиа банкі және басқа да мекемелер қолдайды. Ол 2011 жылы президенттікке үміткер болғанмен жеңіліске ұшырады, бірақ кейіннен 2016 жылғы Перудің жалпы сайлауында Кейко Фуджимориді жеңіп, 2018 жылдың наурызына дейін Перудің 66-шы президенті болды.

Перудің Орталық резервтік банкі

Кучински 1966 жылы Фернандо Белаунде Терри үкіметін экономикалық кеңесші ретінде қолдау үшін Перуге оралды. Ол Перудің Орталық резервтік банкінің басқарушысы болып тағайындалды. 1968 жылдың 3 қазанында президент Белаундеге қарсы жасалған төңкерістен кейін BCR менеджерлері Карлос Родригес Пастор Мендоса, Ричард Уэбб Дуарте және Педро Пабло Кучински Халықаралық мұнай компаниясына валюталық сертификаттар бергені үшін айыпталды, бұл компанияға АҚШ-тағы Standard Oil компаниясына 115 миллион доллар көлеміндегі ағымдағы табысын жіберуге мүмкіндік берді. Осы себепті Кучински АҚШ-та паналауға мәжбүр болды. Сегіз жылдық сот процесінен кейін Перудің Жоғарғы соты Кучинскиді және басқа да BCR қызметкерлерін барлық айыптардан ақтап шығарды.

Энергетика және тау-кен министрі

1980 жылы Кучински Перуге оралып, Белаунде Терридің сайлау науқанында қатысып, ол екінші және соңғы, бірақ үзіліссіз емес мерзімінде сайланды. Содан кейін Кучински Энергетика және тау-кен министрі болып тағайындалды. Министр ретінде ол № 23231 заңын қабылдады, ол энергияны және мұнайды пайдалануды ынталандырды. Алайда, «Кучински заңы» деп аталған бұл заң шетелдік мұнай компанияларына берілген салық жеңілдіктеріне байланысты дау тудырды. 1985 жылдың желтоқсанында ол күшін жойды.

Экономика және қаржы министрі

Алехандро Толедоның президенттік сайлау кампаниясы барысында Кучински үкіметтік жоспарлау тобының жетекшісі ретінде жұмыс істеді. Кейін ол Экономика және қаржы министрі болып тағайындалды. Осы қызметінде Перудың неолибералдық экономикалық саясатында көзделген мақсаттарға жетуге көмектесу үшін Халықаралық валюта қорымен көптеген келісімдер жасады. Бірақ, үкіметке қарсы оппозицияның негізгі көшбасшысы Алан Гарсия оны көп рет сынады.

Премьер-министр

Арекипада электр компанияларын жекешелендіруге байланысты әлеуметтік наразылықтардың күшеюінен кейін ол 2002 жылдың 11 шілдесінде отставкаға кетті. 2004 жылдың 16 ақпанында ол қайтадан қызметке кірісті және Карлос Ферреро Костаның отставкасынан кейін 2005 жылдың 16 тамызында Перудің премьер-министрі болып тағайындалды. Министрлер кабинетінің қайта құрылуы барысында Кучински Фернандо Оливераның орнына Оскар Мауртуаны Сыртқы істер министрі, ал бұрынғы лауазымына Фернандо Заваланы Экономика және қаржы министрі етіп тағайындады. Оның премьер-министрлік қызметі Толедоның 2006 жылғы шілдеде аяқталған президенттік мерзіміне дейін жалғасты.

2011 жылғы президенттік сайлау

2010 жылдың 1 желтоқсанында Кучински алдағы сайлауда Перу президенті лауазымына үміткер болады деп мәлімдеді. Кучински Перу президенті лауазымына жалпы сайлауда қатысты, бірақ Христиандық халық партиясы, Прогресс альянсы, Гуманистік партия және Ұлттық қайта құру партиясы құрған «Ұлы өзгерістер үшін альянс» (Alianza por el Gran Cambio) атынан сайлаудың екінші турында өте алмады. Ол сайлауда Фухимориге қарағанда 50,12% дауыспен шамалы артықшылыққа ие болып жеңіске жетті (Фухимори 49,88% дауыс алды).

Перуде жергілікті халықтарды тану және ұлттық өмірге интеграциялау жөніндегі соңғы күш-жігердің бір бөлігі ретінде Кучински үкіметі Перудағы жергілікті тілдерді қолдады. Мемлекеттік телеарна 2016 жылдың желтоқсан айынан бастап күнделікті жаңалықтар бағдарламасын кечуа тілінде, ал 2017 жылдың сәуір айынан бастап аймара тілінде көрсетуге кірісті. 2017 жылдың шілдесінде Президенттің Ұлтқа жолдаған мәлімдемесі кечуа тіліне бірден аударылды. Сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Кучински, бұрын әлеуметтік консерватизмді қолдағандығын айтқанмен, өзінің министрлерінің басым бөлігін солшылдардан тағайындады (оның ішінде Толедоның көптеген бұрынғы министрлері де болды), ал оның үкіметі феминизмді, аборт құқықтарын және ЛГБТ құқықтарын жақтауымен танылды. Бұл бұрын оны қолдаған консерваторларды ренжітті, нәтижесінде оппозиция бақылайтын парламент оның екі білім министріне сенімсіздік дауысы берді және 2017 жылы үкіметінің бүкіл кабинетіне сенімсіздік білдірілді.

Сыртқы саясат

Кучински Венесуэладағы Николас Мадуро үкіметіне қарсы болды және венесуэлалық экспаттарды құптады. Перуде шамамен 200 000 венесуэлалық қоныстанды, ал басқалары Перуге көшіп, кейін Чилиге немесе Аргентинаға барды. Кучински Венесуэланың демократиялануын талап еткен Латын Америкасының алғашқы лидерлерінің бірі болды. Мадуроның мерзімінен бұрын президент сайлауын өткізу жоспары және оппозициялық басты партияларға тыйым салынғандықтан Перу Венесуэланың Америка саммитінің 8-ші отырысына шақыруын кері қайтарды.

Бірінші импичмент

2017 жылдың 15 желтоқсанында Республика Конгресі Кучинскиге қарсы импичмент процесін бастады. Конгресс оппозициясы ол 2004 және 2005 жылдар аралығында Перудің Экономика және қаржы министрі қызметін атқарып тұрғанда, даулы бразилиялық құрылыс компаниясы Odebrecht-тен консультациялық төлем алғанын мойындағаннан кейін елді басқаруға қажетті "моральдық құқығын" жоғалтты деп мәлімдеді. Кучински бұрын Odebrecht-тен ешқандай төлем алғанын жоққа шығарған, бірақ кейін оның Westfield Capital Ltd компаниясы консультациялық қызметтер үшін Odebrecht-тен ақша алғанын мойындады, алайда төлемдерде заңбұзушылықтар болғанын жоққа шығарды.

Альберто Фухиморидің кешірілуі

2017 жылдың 24 желтоқсанында импичмент дауысынан өткеннен кейін үш күн өткен соң Кучински Перудің бұрынғы президенті Альберто Фухимориді кешірді.

Екінші импичмент, Кенджи бейнелері және отставка

Кучинскийді қоршап тұрған кезекті жанжалдардан кейін, 2018 жылдың 22 наурызында импичмент туралы екінші дауыс беру өтетін болды. Дауыс беруге екі күн қалғанда Кучинский отставкаға кетпейтінін мәлімдеп, импичмент процесін екінші рет бастан кешіруге шешім қабылдады. Келесі күні, 2018 жылдың 21 наурызында, Кучинскийдің одақтастары, оның ішінде оның адвокаты мен Кенджи Фухимори, бір шенеунікке импичментке қарсы дауыс беру үшін пара беруге тырысқан видео жарияланды. Видео жарияланғаннан кейін Кучинский Конгресс алдына келіп, Республика Конгресіне ресми түрде отставкасын ұсынды. Менің ойымша, ел үшін ең дұрысы – Республика Президенті лауазымынан бас тартуым. Мен ұлттың бірлік пен келісімді іздеуіне кедергі болғым келмейді, ол оған өте қажет, бірақ маған берілмеді. Мен отанымның да, отбасымның да соңғы уақыттағы бейқамдықтан зардап шегуін қаламаймын. Конституциялық тәртіппен кезеңдік өту болады. Бұл «Кенживидео» деп белгілі видео және аудио жазбалардың таралуының нәтижесінде болды, олар Кучинскиге қарсы екінші импичмент процесін тоқтату үшін депутаттарға артықшылықтар мен заңсыз табыс беру мақсатында атқарушы және заң шығарушы билік арасындағы сөз байласуды көрсетті. 2018 жылдың 23 наурызында Перу Конгресі оның отставкасын қабылдады, ал бірінші вице-президент Мартин Вискарра Конгресс алдында ант берді. Перу президенттерінің арасында отставкаға кеткендер: Ғиллермо Биллингхерст (күштеп отставкаға кету), Андрес Авелино Касерес және Альберто Фухимори. 1993 жылғы Перу Конституциясының 113-бабында Республика Президенті лауазымынан төмендегі жағдайларда босатылатыны айтылған:

Республика Президентінің қайтыс болуы. Конгресс жариялаған оның тұрақты моральдық немесе физикалық қабілетсіздігі. Конгресс оның отставкасын қабылдауы. Конгресс рұқсатынсыз ұлттық аумақтан кетуі немесе белгіленген мерзімде оған қайтып оралмауы. Конституцияның 117-бабында көрсетілген бұзушылықтардың кез келгені үшін жазаланғаннан кейін қызметтен босату.

Лава Жато ісі

2019 жылдың 10 сәуірінде ол өзінің хатшысы Глория Кисич Вагнермен және бұрынғы жүргізушісі Хосе Луис Бернаоламен бірге Odebrecht ісі бойынша ақша жылыну қылмысы үшін қамауға алынды. Ол прокуратураға оларға жақын адамдарға тиесілі үйлерді 48 сағат бойы іздеуге және осы іспен байланысты құжаттарды табуға рұқсат берді. 2019 жылдың 19 сәуірінде судья Хорхе Чавес Кучинскиді 3 жылға дейін алдын ала ұстауға бұйырды. Кучинский бұл жаңалықты Лимадағы клиникада естіді, онда ол жоғары қан қысымынан туындаған жүрекке жасалған хирургиялық араласып емделуде болған. Глория Кисич Вагнер мен Хосе Луис Бернаолаға қатысты судья алдын ала ұстау шарасын қабылдамады және олардың екеуіне де сотқа шектеулі түрде қатысуға бұйырды. 2019 жылдың 2 мамырында Кучинский клиникадан шығып, үй қамауындағы үйіне жеткізілді.