Панаскейра кені – Португалиядағы 1901 жылдан бері үздірілмей жұмыс істеп келе жатқан вольфрам кені. Тарихы, өндіріс көлемі және технологиялық шешімдерімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Минас да Панаскейра немесе Мина да Панаскейра (ағылшын тілінде: "Panasqueira mine") – Кабесу ду Пиау (Фундау муниципалитеті) мен Панаскейра ауылы (Ковилья муниципалитеті) арасында орналасқан кен өндіру операцияларының жиынтығының жалпы атауы. Бұл орын кеннің табылуынан бастап техникалық тұрғыдан біріктірілген және үздіксіз жұмыс істеп келеді. Кейіннен ол "Панаскейра кен қорығы" (Couto Mineiro da Panasqueira, ағылшын тілінде: "Panasqueira Mining Reserve") деп аталатын бір әкімшілік бірлікке біріктірілді, оның соңғы шекарасы 1971 жылғы 9 наурызда белгіленді, ал кейіннен қазіргі C 18 тау-кен концессиясында (1992 жылғы 16 желтоқсанда) жарияланды. Кен өндіру нысандары қазіргі уақытта Баррока Гранде – Алдея де Сан-Франсиску де Ассис (Ковилья) ауданында шоғырланған, осы арқылы жер астындағы қазба жұмыстары, кенді өндіру және өңдеу нысандарына қол жеткізіледі. Шахта 1901 жылдан бері дерлік үзіліссіз жұмыс істеп келеді, бұл Бейра Интерьерінің және әсіресе Кова да Бейраның тарихына, мәдениетіне және қазіргі қоғамына зор әсер етті. Ол вольфрам (вольфрам) өндірісінде әлемдік деңгейде танымал, өндіріс сапасы мен көлемі, жұмыс істеу мерзімі және бейімделу қабілетімен ғана емес, сонымен қатар жер астындағы және кенді өңдеудегі техникалық шешімдердің жетілгендігімен де ерекшеленеді.
Minas da Panasqueira or Mina da Panasqueira (English: 'Panasqueira mine') is the generic name for a set of mining operations between Cabeço do Pião (Fundão municipality) and the village of Panasqueira (Covilhã municipality), which has operated in a technically integrated and continuous manner practically since the discovery of ore there. Subsequently, it was agglomerated into a single administrative entity called Couto Mineiro da Panasqueira (English: 'Panasqueira Mining Reserve') which had its last demarcation on 9 March 1971 and later on in the present C 18 Mining Concession (16 December 1992). The mining facilities are currently centralized in the area of Barroca GrandeAldeia de São Francisco de Assis (Covilhã) through which the current underground operation, ore extraction and processing facilities are accessed. The mine has been operating nearly without interruption since 1901, with a strong impact on the identity, history and current society of Beira Interior in general and Cova da Beira in particular. It is also known worldwide in the tungsten (wolfram) industry, not only for its quality and volume of production, duration and adaptability of operation; but also due to the maturity of the technical solutions both underground and in ore processing.
Атау шығу тегі
Минас да Панасквейра кен өндіру жұмысының бастапқы орналасқан жерімен аталған. 19 ғасырдың соңында бұл аймақ қырыққабақ, жусан және бірнеше төмен өсетін бұталар мен қарағайлармен жабылған. Тасты топырақ дәнді егін өсіруге мүлдем қолайсыз болған. Жақын орналасқан Себола ауылының (қазіргі Сан-Жорж-да-Бейра) халқы беткейлердегі еңістерді пайдаланып, картоп, жүгері немесе мал жаюға арналған террасалар жасаған. Осылайша Мадурада, Вале Торто және Панасквейра аңғарларында жеміс ағаштары мен ірі каштан ағаштары бар, тар террасаларға бөлінген шағын егістік алқаптары құрылды. Панасквейрада кен өндіру жұмысы басталды және алғашқы кен жуу фабрикасы салынды. Бұл аңғардың аты пансакодан шыққан, ол аймақта, әсіресе қарабидайт егілетін жерлерде көп кездесетін шөптердің (Dactylis, Agrostis) түрлеріне берілген жалпы атау. Халық бұл жаңа кен орнын "Минас да Панасквейра" деп атады.
Minas da Panasqueira is named after the location of the initial mining operation. At the end of the 19th century, the area was covered with gorse, broom bush and several species of low lying bushes and pines. The stony ground was totally unsuitable for grain cultivation. The population of the neighbouring village of Cebola (current São Jorge da Beira) used the folds in the slopes to make terraces where they planted potatoes, corn or pasture. In this manner, small cultivation areas divided into narrow terraces with some fruit trees and large chestnut trees were created in the three small valleys of Madurrada, Vale Torto, and Panasqueira. In Panasqueira the ore mining work began and the first washing plant was built. The name of this valley derives from panasco, the common name given to various types of grass (Dactylis, Agrostis) very common in the region, especially in fields where rye was sown. The population called this new mine Minas da Panasqueira.
Индустрияға дейінгі кезең
Vale da Ermida, Fontes Casinhas және Courelas аймақтарында қалайыны өндірілуімен байланысты кең галереялар туралы жазбалар бар, бірақ бұл кезең жеткілікті жарияланбаған. Сан-Жорж-да-Бейра аймағында қалайының аллювиалды қазбалары туралы жазбалар бар, олар Рим дәуіріне тән.
There are records of extensive galleries in Vale da Ermida, Fontes Casinhas and Courelas associated with the exploitation of tin, but this period is poorly documented. There are records of alluvial exploitation of tin in the area of São Jorge da Beira, which is attributed to the Roman period.
Ашылу
XIX ғасырдың соңында аймақ қалың жусан, эрика, арбутус және қарағай ағаштарымен қапталған еді. Олар Фандао мен Ковильяда сату үшін ағаш көмірін өндіруге пайдаланылды. "О Пешкао де Казега" деп аталған көмір өртеушілердің бірі жылтыр қара тас тауып, оны Барока-ду-Зезере приходындағы Мануэль-дос-Сантосқа әкелді. Орынды қарап шыққаннан кейін, дос Сантос Лиссабонға барып, минералогия профессоры және инженер Сильва Пинтодан табылған үлгі орнын тексеруді сұрады. Оралған соң, дос Сантос жерді сатып алып, вольфрам өндіруді бастады. Кен өндіру қолмен жасалды және малшылар басқа жерден жинап әкелген кенмен толықтырылды, оны дос Сантосқа сатты. Пинто орынға келгенде вольфрамиттің көп екенін көрді, ол жиналған кенді және жерді дос Сантостан сатып алып, "Фирма Альмейда Сильва Пинто е Командита" атынан алғашқы кен өндірісін тіркеді. Бұл туралы 1898 жылғы 25 қарашада хабарланды. Жұмыс кеңейтілді, ашық жатқан тамырларды өндіру және 100-ге жуық адам жұмыс істейтін қарапайым қолмен жуу орнатылды. Кейінірек, концессия банкир Энрике Бернейге, 1-ші Берней графына сатылды. Кен орнының аумағы тамырларды дайындау және жер үстіндегі нысандарды кеңейту арқылы ұлғайды. 1901 жылы концессия қысқа мерзімге ағылшын компаниясына жалға берілді. Содан кейін алғашқы механикалық, бумен жұмыс істейтін кір жуу машинасы құрастырылды. Алғашқы галереялар (10 және 13 нөмірлі) осы кезеңге жатады. Өндіріс туралы жазбалар жоқ, бірақ 1909 жылғы 25 қарашадағы тасымал құжатында 41 тонна вольфрам концентраты көрсетілген, бұл сол кездегі кен үшін елеулі көлем.
At the end of the 19th century, the region was covered with thick heather scrub, broom, arbutus and pine trees, which were used in the production of charcoal for sale in Fundão and Covilhã. One of these charcoal burners, known as "O Pescão de Casegas", found a shiny black stone and took it to Manuel dos Santos, in the parish of Barroca do Zêzere. After visiting the site, dos Santos went to Lisbon and asked Professor of Mineralogy and engineer Silva Pinto to examine the place where the sample had been discovered. On his return, dos Santos bought the land and began to mine for wolfram. The mining was done in an artisanal manner and supplemented by ore that the shepherds picked up elsewhere and sold to dos Santos. When Pinto arrived at the site and saw the abundance of wolframite, he bought all the ore collected and the land from dos Santos, carrying out the first mining registration in the name of Firma Almeida Silva Pinto e Comandita. It was published on 25 November 1898. The work proceeded on a larger scale with the mining of outcropping veins and a very rudimentary manual washing plant employing almost 100 people. At a later date, the concession was sold to the banker Henrique Burnay, 1st Earl of Burnay. The mine increased in size with the preparation of veins and expansion of surface facilities. In 1901 the concession was leased to an English company for a short period. Subsequently, the first mechanical steam operated washing machine was assembled. The first galleries (numbers 10 and 13) date from this time. There are no production records but a shipping record dated 25 November 1909 which indicated 41 tons of wolfram concentrates; a notable amount for a mine of the time.
1911-1928: Вольфрамды өндіру және балқыту
1911 жылғы 15 шілдеде 11 концессия және 125 гектар жерді сату шарты «Волфрам тау-кен және балқыту компаниясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігімен жасалды. Компанияның жұмыс істеген кезеңі көптеген шахталар ашылуымен, кеніштерді жуу зауыттарының кеңейтілуімен және жаңартылуымен, сондай-ақ 5,1 км ұзындықтағы әуе жолының салынуымен дамудың үлкен кезеңі болды. 1912 жылғы мәліметтер сол кездегі әдеттегі жылды көрсетеді және 65% WO3 құрамындағы 277 тонна концентрат, 1078 метр шахта және барлығы 244 жұмысшы еңбек еткенін көрсетеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін вольфрам бағасының өсуі концентрат өндірісінің артуына алып келді, ол осы кезеңде айына шамамен 30 тоннаға дейін тұрақталды. Компанияның тікелей жұмыс істеген қызметкерлерінің саны 800-ге жетті, одан әрі 200-ге жуық жеке кәсіпкерлікпен айналысатын жұмысшылар болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін (1918–1919) бағалар төмендеді, өндіріс тоқтап, жұмыс күші 100 жұмысшыға дейін азайды. 1920–1923 жылдары қарқынды кен өндірісі жүргізілді, содан кейін 1923 жылы өндіріс дерлік тоқтады, 1924 жылы қайта жанданды, ал 1926 жылы толығымен тоқтады. Осы кезде қалайы кенін өндіру басталды, алдымен Фонтес Касиньяста, кейін басқа жерлерде.
On 15 July 1911, a sale deed to the Wolfram Mining and Smelting Company Limited for 11 concessions and 125 ha of land was signed. The company's tenure was a time of great development with the opening of many galleries, expansion and modernization of the washing plants, and installation of a 5.1 km long aerial cable. The statements of 1912 are representative of a typical year of that time and indicate an annual production of 277 t of concentrates with 65% WO3, 1,078 m of galleries and a total of 244 workers. With the beginning of the First World War and the consequent increase in the price of wolfram, there was an increase in concentrate production which stabilized during this period at a value close to 30 t per month. The number of direct employees of the company stood at 800, plus around 200 self employed workers. At the end of the First World War (1918–1919) there was a drop in prices, production was paralysed, leaving the workforce reduced to 100 workers employed in accessory jobs. From 1920 to 1923 there was a period of intense mining, followed by a near stoppage in 1923, reactivation in 1924 and near complete paralysation in 1926. At this time tin mining began, first in Fontes Casinhas and later elsewhere.
1928-1973: Beralt Tin and Wolfram Limited компаниясы
1928 жылы жаңа акционерлердің енуімен атауы өзгертілді және жаңа әуе кабельдік жол және Риодағы (Кабечо-ду-Пиао) ірі жуу зауыты сияқты маңызды жұмыстар басталды. Өндіріс айына шамамен 30 тонна концентрат деңгейіне жетті, 1931-1934 жылдар аралығында өндіріс тоқтағанға дейін. Осы кезеңде Риода қалайы балқыту пеші орнатылды. 1934 жылы вольфрам бағасының өсуіне байланысты, концессияның үш негізгі кен аймағында (Панаскейра, Баррока Гранде және Рио) белсенділік күшейді. Екінші дүниежүзілік соғыспен байланысты осы кезеңде 1934 жылы 750, 1942 жылы 4457 және 1943 жылы 10540 жұмысшы жұмыс істеді. Риодағы зауыттың қуаты күніне 300 тоннаға, ал Панаскейрадағысы күніне 1000 тоннаға жетті. Ол кезде концентраттардың айлық өндірісі 300 тоннаны құрады, бұл елдің қалған бөлігінен асып түсті. Осы уақытта Баррока Грандеден Панаскейраға жер асты байланысы салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Панаскейра елдегі ең ірі кен және әлемдегі ірі вольфрам кендерінің бірі болды. Соғыс аяқталғаннан кейін вольфрам бағасы күрт төмендеді, бірақ 1950 жылы Корея соғысының нәтижесінде қайта өсті. Осы кезеңде компанияның жаңғыртуы жүзеге асырылды, сырғытқыштар мен механикалық жүктеуіштер енгізілді. Есектердің орнына локомотивтер қолданыла бастады. Вольфрам бағасының төмендігін өтеу үшін касситерит өндірісі арттырылды. Мыс концентраттарын өндіру 1962 жылы басталды. 1957-1965 жылдары вольфрам бағасы тағы да төмендеді, нәтижесінде шығындарды бақылау үшін өндіріс көлемі қысқартылды. 1966 жылы бағаның өсу тренді басталды, ол 1970 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Алайда, жақын арада бағалар қайтадан төмендеді. Осы кезеңде өндіріс өнімді сатудың орнына қорланды, бірақ қаржылық шығындарға байланысты жаңа акционерлерді тарту арқылы капиталды ұлғайту туралы шешім қабылданды.
In 1928 with the entry of new shareholders, the name was changed and important work began, such as a new aerial cableway and a large washing plant in Rio (Cabeço do Pião). Production returned to values close to 30 t of concentrate per month, until another production stoppage period from 1931 to 1934. At this time a tin smelting furnace was installed in Rio. In 1934 there was an increase in wolfram prices and consequent growth of the activity in the three main mining areas of the concession (Panasqueira, Barroca Grande and Rio). This cycle associated with the Second World War was notable with 750 workers in 1934; 4,457 in 1942 and 10,540 workers in 1943. The plant at Rio reached a capacity of 300 t per day and that of Panasqueira 1,000 t per day. The monthly production of concentrates reached 300 t at that time, more than the rest of the country combined. At that time the underground connection from Barroca Grande to Panasqueira took place. During the Second World War, Panasqueira was the largest mine in the country and one of the largest wolfram mines in the world. The price of wolfram dropped dramatically at the end of the war, only rising again in 1950 due to the Korean War. During this period there was a great modernization of the company with the introduction of scrapers and mechanical loaders. Mules were replaced by locomotives. Cassiterite production was increased to compensate for low wolfram prices. The production of copper concentrates began in 1962. From 1957 to 1965 there was a further decrease in the price of wolfram which resulted in a reduction of production in order to control costs. In 1966, a positive price trend began that peaked in 1970 with a corresponding period of expansion. However, soon afterwards prices suddenly dropped again. During this period the production was stockpiled rather than sold below production price, but due to financial expenses it was decided to increase capital with the entry of new shareholders.
1973-1990: Beralt Tin және Wolfram Португалия
Компания 1973 жылы BNU (Banco Nacional Ultramarino) оның капиталының 20 пайызын сатып алғаннан кейін жаңа атау қабылдады. 1974 жылы бағалар жақсарған кезде кен орнындағы жиналған қор сатылды. 1974 жылдан бастап еңбек ақының едәуір өсуі болды, бұл жер асты операцияларын механикаландыруды үдетті. 1970 жылдары кенді тереңдетудің түрлі жолдары зерттелді, 2-ші қабат ашылды және 1982 жылы пайдалануға берілген көлбеу шахта арқылы өндіріс жүргізілді. 1983 жылдан бастап бағалар қайтадан төмендеді және акциялардың 80 пайызына ие болған Charter Consolidated 1990 жылы Minorco-ға өз үлесін сатты.
The company adopted a new name in 1973 with the acquisition of 20% of its capital by BNU (Banco Nacional Ultramarino). In 1974 when the price became more favorable the stockpile at the mine was sold. From 1974 onwards, there was a considerable increase in labour costs which accelerated of the mechanization of underground operations. During the 1970s various alternatives for deepening the mine were studied, and level 2 was opened and extraction was carried out through an inclined shaft that began operation in 1982. From 1983 the price began to fall again and Charter Consolidated, holder of 80% of the shares, sold its stake to Minorco in 1990.
1990-1993: Минорка
1993 жылы бірнеше жыл бойы вольфрам бағасының төмен болуына байланысты Minorco компаниясы Кен орындарының бас басқармасына шахтаны жабу туралы өтініш жасады, сондай-ақ жуу комбинатын металл теріс қалдықтары ретінде сатуға және 3-ші қабаттағы кәріз жүйесін ажыратуға рұқсат беруді сұрады. Кен орындарының бас басқармасының жауабында сұралған шаралар шахтаны жабу шарттарын белгілегеннен кейін ғана (шахтадағы екі су тазарту қондырғысын күтіп ұстау мерзімі және Бодельхао ағысы мен Зезере өзеніндегі су сапасын бақылау бағдарламасы) іске асырыла алатыны айтылды. Осыған байланысты Minorco компанияны Avocet Mining компаниясына сату туралы шешім қабылдады.
In 1993, due to several years of low wolfram prices, Minorco asked the General Directorate of Mines to close the mine, having submitted a request for authorization to sell the washing plant as scrap metal and to disconnect the sewage on level 3. Due to the reply from the General Directorate of Mines that the requested actions could only take place after establishing the conditions for closing the mine (a maintenance period for the two water treatment plants at the mine and a water quality monitoring program in the Bodelhão stream and Zêzere River), Minorco decided to sell the company to Avocet Mining.
1993-2004: Авоцет өндіру
Авоцеттің бастапқы кезеңінде маңызды өзгерістер болды, атап айтқанда, кен орнының 1994 жылғы қаңтарда қайта ашылуы, жуу комбинатын Риодан Баррока Грандеге көшіру, 3-ші деңгейді ашуды жалғастыру және 2-ші және 3-ші деңгейлер арасындағы байыту шахтасын салу, ол 1998 жылы пайдалануға берілді. Авоцет басқаруының соңғы кезеңі өте төмен және тұрақты вольфрам бағаларына және кен орнының өндірістік қуатының нашарлауына байланысты ауыр экономикалық қиындықтармен сипатталды. Бұл, 2003 жылғы 31 желтоқсанда өнімді нарықтық құннан жоғары бағамен сатуға кепілдік берген клиенттермен жасалған шарттардың тоқтатылуымен қосылып, компанияны 2004 жылғы 1 қаңтардан бастап кен орнын жабу туралы Кен орындарының бас дирекциясына хабарлауға мәжбүр етті. Келіссөздердің нәтижесінде және алты ай ішінде бағаның өсуіне қатысты негізді күтулерге сүйене отырып, мемлекет 2004 жылғы наурыз және тамыз аралығында Жасылқұм қоры арқылы жұмысшылардың жалақысын төлеуге кепілдік берді, бұл Almonty компаниясының кен орнын жаңартуы мен сатып алуына мүмкіндік берді.
Major changes took place during the initial period of Avocet, namely the reopening of the mine in January 1994, the transfer of the washing plant from Rio to Barroca Grande, the continuation of the opening of level 3 and the construction of an extraction shaft between levels 2 and 3, which began operating in 1998. The final period of Avocet's management was of major economical difficulty due to the extremely low and persistent wolfram prices with a degradation of the mine's production capacity which, coupled with the termination on 31 December 2003 of contracts with customers that guaranteed the sale of production at a price above the market value, led the company to notify the General Directorate of Mines of its intention to close the mine as of 1 January 2004. Following negotiations, and based on well founded expectations that within six months there would be an increase in prices, the State guaranteed the payment of workers' wages between March and August 2004 through the Wage Guarantee Fund, which created conditions for the recovery and acquisition of the mine by Almonty.
2004-2007: Алмонти
2004 жылдың мамыр айынан 2007 жылдың қазанына дейін американдық Almonty тобы кен орындарын өкілі Primary Metals арқылы басқарды. Осы кезеңде кен орындарының өнімділік қуаты қайта жаңартылып, 2-ші деңгейдегі өндіріс қайтадан басталды.
From May 2004 to October 2007 the American group Almonty managed the mines through its representative Primary Metals. During this period the productive capacity of the mines was restored and production on level 2 was resumed.
2007-2016 жж.: Сожиц корпорациясы
Жапондық Sojitz Corporation компаниясы 2007 жылдың қазанында кен орнын сатып алып, 2016 жылдың қаңтар айында Almonty компаниясына қайта сатты. Осы кезеңде компанияның атауы Sojitz Beralt Tin and Wolfram Portugal болып өзгерді. Кен орнының өте кең аумағында кен қазу жұмыстары жүргізілді, бұрын тастап кетілген 1 және 0 деңгейлеріне қайта оралып жұмыс істеді. Кен өндіру концессиясының ішінде және айналасында қосымша кен қорын анықтау мақсатында іздеу-барлау жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар, бұрынғы Панасквейра ауылының кенді жуу комбинатының қалдықтарынан вольфрамға бай кендер де өндірілді. 2008 жылы Зезер өзенінің оңтүстігіндегі концессияның бір бөлігі бөлініп, ескі инфрақұрылымды басқару Фандао қалалық әкімдігіне жүктелді, алайда кен өндіруші компания Зезер өзеніндегі су мониторингі мен қышқыл ағынның бақылауын өз міндетіне алды.
The Japanese company Sojitz Corporation acquired the mine in October 2007 and sold it back to Almonty in January 2016. During this period the company changed its name to Sojitz Beralt Tin and Wolfram Portugal. Mining was done in a very large area of the mine, returning to previously abandoned levels, i. e. levels 1 and 0. Prospecting was carried out to identify additional reserves within and surrounding the mining concession. Tailings from the old Panasqueira village washing plant that contained interesting levels of wolfram were also mined. In 2008, part of the concession that was located south of the Zêzere River was detached, leaving the management of the old infrastructure in the hands of the Fundão city council, although the mining company maintained responsibility for monitoring the water in the Zêzere and the control of acid runoff.
2016 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Almonty Industries
Almonty Industries компаниясы қазіргі уақытта кен орнының иесі болып табылады, ол 2016 жылдың 6 қаңтарында сатып алынып, қайтадан Beralt Tin and Wolfram деп аталды. Осы кезеңде кен орнының 0 және 3 деңгейлері аралығында кен қазу жұмыстары жалғасты, сондай-ақ 2-деңгейдің солтүстік аймағындағы, қалайыға бай ескі кенді аймақта, Panasqueira Deep деп белгілі болған жерде кен қазу қайта жаңартылды. Қазіргі уақытта, шлам жинағыш тоғандардағы вольфрам, қалайы және мыс сияқты әртүрлі металдарды қайта өңдеу мүмкіндігі зерттеліп жатыр.
Almonty Industries is the current owner of the mine, acquiring it on 6 January 2016 and once again changing the name to Beralt Tin and Wolfram. During this period mining continued throughout the mine between levels 0 and 3, resuming mining in an old tin rich area in the northern zone of level 2, known as Panasqueira Deep. The possibility of recovering various metals contained in sludge dams, especially wolfram, tin and copper, is being studied at the moment.
Директорлар және басқа да тарихи ықпалды адамдар
Директор Кезеңі 1 Сильва Пинто 1895–1908 2 Альберт Вигору 1908–1909 2 Хосе Нунес де Пайва 1909–1910 4 Гер. Фредерик Каупер 1910–1918 5 Т. Грибл 1918–1923 6 А. Х. Мансел 1923–1926 7 Стэнли Митчелл 1926–1930 8 Т. Грибл 1930–1934 9 Джордж А. Смит 1934–1965 10 Линцелл 1965–1970 11 Хилл 1970–1972 12 Мадер 1972–1975 13 Мартин Уотс 1975–1978 14 Деррик Ханвей 1978–1982 15 Антонио Клаудио дос Рейс 1982–1983 16 Антонио Корреа де Са 1984–1989 17 Берри 1989–1991 18 Ноэль Девин 1991–1994 19 Марио Пинхо 1994–1997 20 Р. А. Найке 1 сәуір 1997 – 31 қаңтар 2004 21 Фернандо Виторино 1 ақпан 2004 – 28 ақпан 2010 22 Жоао Педро Реал 1 ақпан 2010 – 16 қаңтар 2013 23 Жоао Педро Реал (Бас өнеркәсіптік менеджер) 17 қаңтар 2013 – 31 қыркүйек 2014 24 Фаусто Фраде (Бас өнеркәсіптік менеджер/Тұрақты атқарушы менеджер) 1 қазан 2014 – 22 желтоқсан 2015 25 Корреа де Са (Атқарушы менеджер) 6 қаңтар 2016 – 9 тамыз 2016 26 Жоао Педро Реал 10 тамыз 2016 – қазіргі уақытқа дейін
Director Period 1 Silva Pinto 1895–1908 2 Albert Vigoroux 1908–1909 2 José Nunes de Paiva 1909–1910 4 Ger. Frederick Cowper 1910–1918 5 T. Gribble 1918–1923 6 A. H. Mansell 1923–1926 7 Stanley Mitchell 1926–1930 8 T. Gribble 1930–1934 9 George A. Smith 1934–1965 10 Linzell 1965–1970 11 Hill 1970–1972 12 Mader 1972–1975 13 Martin Watts 1975–1978 14 Derrick Hanvey 1978–1982 15 António Cláudio dos Reis 1982–1983 16 António Corrêa de Sá 1984–1989 17 Berry 1989–1991 18 Noel Devine 1991–1994 19 Mário Pinho 1994–1997 20 R. A. Naique 1 Apr 199731 Jan 2004 21 Mr. Fernando Vitorino 1 Feb 200428 Feb 2010 22 João Pedro Real 1 Feb 201016 Jan 2013 23 João Pedro Real (General Industrial Manager) 17 Jan 201331 Sep 2014 24 Fausto Frade (General Industrial Manager/Resident Executive Manager) 1 Oct 201422 Dec 2015 25 Corrêa de Sá (Executive Manager) 6 Jan 20169 Aug 2016 26 João Pedro Real 10 Aug 2016present
1898 және 1933 жылдар аралығында тау-кен өндірісі туралы сенімді жазбалар жоқ; алайда, осы кезеңнің кейбір жылдарында ол маңызды болғаны белгілі. Тіркелген кезеңде (1934 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін) 128,110 тонна вольфрам концентраты, 6,576 тонна қалайы концентраты және 32,410 тонна мыс концентраты өндірілді. Вольфрам концентраттарының 75% WO3, қалайы концентраттарының орташа мөлшері 74% қалайы, мыс концентраттарының орташа мөлшері 28-30% мыс құрайды. Осы негізгі өнімдермен қатар, жинауға арналған минералдар да өндіріледі және гравий азаматтық құрылыс үшін инерттік материал ретінде сатылады. 1985 жылдан бастап шахта Португалиядағы жалғыз вольфрам шахтасы болды, ал 1950 жылдан 2016 жылдың соңына дейін ол елдің жалпы вольфрам өндірісінің 77%-ын құрады. Басты саудаға шығарылатын өнім - вольфрам концентраттары (Panasqueira жағдайында вольфрамит) - ондаған жылдар бойы әлемдегі ең жоғары сапа мен тазалық деңгейіне ие болғандықтан, олар өнеркәсіпте эталон болып табылады. Олар нарықтық бағаға қарағанда жоғары төленеді және шикізаттың ерекше тазалығы талап етілетін аралық немесе соңғы өнімдерді өндірушілер таңдап алады.
There are no reliable records of mining production between 1898 and 1933; however it is known, that it was relevant in some years of this period. In the period that is recorded (1934 to present), 128,110 t of wolfram concentrates, 6,576 t of tin concentrates and 32,410 t of copper concentrates were produced. The wolfram concentrates produced have an average of 75% WO3, the tin concentrates an average of 74% tin, and the copper concentrates an average of 28–30% copper. Along with these main products, minerals for collecting are also extracted and gravel is sold as inert material for the civil construction. Since 1985, the mine has been the only wolfram mine in Portugal, and from 1950 until the end of 2016, it was responsible for 77% of the country's total wolfram production. The main commercialized product, wolfram concentrates (wolframite in the case of Panasqueira) are a reference in the industry as they have had the highest grade and purity in the world for decades. They are generally paid at a premium in relation to market prices and chosen by the manufacturers of intermediate or final products where a particular purity of the raw material is required.
Жинауға арналған минералдар
Панасквейра кені минералдарды жинау тұрғысынан да ерекше, өйткені оның өлшемі, тамаша кристалдануы және кен орнынан алынатын минералдардың алуан түрлілігі бар. Кен орнының тамырларында белгілі барлық силикаттарға дерлік кездесесіз, сондай-ақ пананкераит және тадеуит деп аталатын, тек осы кен орнында ғана табылған екі минерал да анықталған. Әлемдегі көптеген минералдық коллекцияларға кеннен алынған үлгілер кіреді, әсіресе вольфрамиттің ферберит және флюорапатит түрлері. Коллекцияға лайықты сапалы минералдық үлгілер, мүмкіндік болғанда күн сайын және кен жұмыстары барысында жиналады. Көптеген үлгілер тамырлардағы қуыстарда табылады, олар кеншілердің сөзінде "ротос" деп аталады, олардың мөлшері сантиметрден метрге дейін өзгеріп, кездейсоқ орналасқан. Кристалдардың жоғары сапасы мен қалыптасқандығының себебі – Панасквейра тамырларындағы ұшқыш элементтердің көп болуында, бұл қуыстардың тиісті температура мен қысым жағдайында пайда болуына жағдай жасайды.
The Panasqueira mine is also notable in mineral collection due to the size, excellent crystallization and variety of minerals from the mine. In the mine's veins almost all known silicates have been identified, as well as two minerals that have only been found in the mine, namely panasqueiraite and thadeuite. Several mineral collections around the world include specimens from the mine, especially the ferberite and fluorapatite varieties of wolframite. The collection of collectible quality mineral samples is done daily, whenever possible, and as the underground mine work progresses. Most of the samples are found in cavities in the veins, which in mining slang are called rotos, of variable size (on a centimeter to meter scale) and random occurrence. The reason for the quality and perfection of the crystals is the high amount of volatile elements present in Panasqueira's veins, which allows the cavities to form under suitable temperature and pressure conditions.
Мұражай
Шахтаның тарихымен байланысты фотосуреттер мен басқа да заттарды көруге болатын мұражай құру үшін, шахтаға қатысты бірнеше орын, шахтаның жергілікті кеңесінің бастамасымен және кен компаниясымен бірлесіп, өзгертілді. Мұнда газметр пішіндес үш қабатты ғимаратқа айналған, ішінде түрлі көрмелер орналасқан ескі қолданыстан шығарылған дизель бакі бар. 2006 жылдан бері шахтаның тұрақты көрмесі бар бірнеше бөлме жұмыс істеп келеді. Португалиядағы басқа мұражайларда, мысалы, Сан-Мамеде-де-Инфестадағы Ұлттық энергетика және геология зертханасында (LNEG), шахтадан алынған минералдар коллекциялары бар. Әлемдегі минерал коллекцияларымен танымал ең жақсы мұражайлардың көптегені Панасквирадан алынған үлгілерді сақтайды. Мысалы, Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайында немесе Лондондағы Табиғи тарих мұражайында осы үлгілерді көруге болады.
As an initiative of the parish council of the , and in collaboration with the mining company, several spaces related to the mine have been turned into a museum, where photos and other objects related to the mine's history can be viewed. There is an old deactivated diesel tank that has been transformed into a 3 story building in the shape of a gasometer and which contains various exhibition spaces. Since 2006 there has been a set of rooms with a permanent exhibition of the mine at the There are mineral collections from the mine in other museums in Portugal such as the National Laboratory of Energy and Geology (LNEG) in São Mamede de Infesta. Many of the best museums worldwide with mineral collections have Panasqueira specimens. Good examples can be seen at the American Museum of Natural History in New York or at the Natural History Museum in London.
Орналасқан жері
Панасквейра Ковилан муниципалитетіне қарасты Кастело Бранко округінде Гардунья және Серра-да-Эштрела таулары арасында орналасқан. Кен өндіру концессиясы "C 18 кен өндіру концессиясы" деп аталады және 1,913 га аумақты алып жатыр. Концессияның ең төменгі нүктесі 360 м биіктікте Зезере өзенінің бойында орналасқан, ал ең биік нүктесі 1086 м биіктікте орналасқан Шикейру географиялық нүктесінде. Жер бетінде евкалипт пен теңіз қарағайларының көптеген плантациялары өсіп тұрған, ал шағын террасаларда зәйтүн, жүзім және кейбір жеміс ағаштары отырғызылған. Шахта – ең ірі жергілікті жұмыс беруші, шамамен 300 тікелей жұмысшыны жұмысқа алады, олар негізінен Баррока Гранде және айналасындағы ауылдарда тұрады.
Panasqueira is located in the municipality of Covilhã, Castelo Branco District between the mountain ranges of and Gardunha. The mining concession is called the "C 18 Mining Concession" and has an area of 1,913ha. The lowest point of the concession is located along the Zêzere River at an elevation of 360m and the highest at the geographic landmark of Chiqueiro at 1,086m. The landscape is covered with extensive eucalyptus and maritime pine plantations with small terraces planted with olive trees, vines, and some fruit trees. The mine is the largest local employer with approximately 300 direct workers, who reside mainly in the surrounding villages, including Barroca Grande, , , and .
Өңірлік геология
Португалиядағы вольфрам мен қалайы кен орындарына қатысты, Пиреней қалайы-вольфрам металлогендік провинциясы Порту-Коимбра-Томар қиырғысының шығысына және Журоменья жарылысының солтүстік-шығысына қарай созылады. Осса-Морена аймағындағы Сент-Эулалия гранитімен байланысты кен орындарынан басқа, қалғандары Орталық Иберия аймағында (ZCI), Галисия-Трас-ос-Монтес аймағында (ZGMTM) және Батыс Астурия-Леон аймағында орналасқан. Португалияның қалайы-вольфрам металлогендік провинциясы Португалияның орталық және солтүстік аймақтарында дамыған, онда тамырлы кен орындары ең маңызды экономикалық рөл атқарады. ZGMTM және ZCI негізінен ZGMTM-дегі аллохтондық және параавтохтондық итермелеу жақтарының болуымен ерекшеленеді. Көрінетін тау жыныстарының көп бөлігі граниттер мен грейвак-шист кешенінің шисталарынан тұрады. Аз мөлшерде кембрийге дейінгі, ордовик және силур жыныстары да кездеседі. Қалай және вольфрам кен орындарының таралуы кең және вариск граниттерінің орналасқан жерін, сондай-ақ оларға параллель бағыттарды қадағалайды. Олар, әдетте, граниттердің жер бетіне жақын орналасқандығын көрсететін контакттық метаморфизмнің галоларында табылады (мысалы, Панаскейра, Аржемела, Гойш, Борралха, Вале-даш-Гаташ, Рибейра және Аргозелу және т.б.). Минералдану интрузивті граниттер мен метаседименттердің жанасу аймағында, сондай-ақ ескі граниттердегі интрузивті граниттердің жанасу аймағында жүзеге асырады. Вольфрам мен қалайының негізгі кездесуі ерте және кеш вариск қиыршықтарынан немесе посттектоникалық граниттердің орналасуымен байланысты жарықтардан мұрагерлік алған құрылымдармен анықталады.
Regarding the occurrence of wolfram and tin deposits in Portugal, the Iberian tin wolfram metallogenic province extends east of the Porto Coimbra Tomar shear and northeast of the Juromenha thrust. With the exception of the deposits linked to the granite of St. Eulália in the Ossa Morena Zone, the remainder are located in the Central Iberian Zone (ZCI), Galicia Trás os Montes Zone (ZGMTM) and West Asturian Leonese Zone. The Portuguese tin wolfram metallogenic province develops throughout the central and northern region of Portugal where the vein deposits are of greatest economic importance. The ZGMTM and ZCI differ essentially by the occurrence of allochthonous and para authochthonous thrust sheets in the ZGMTM. Most of the outcropping rocks are granites and schists of the greywacke schist complex. To a lesser extent Precambrian, Ordovician and Silurian rocks occur. The distribution of tin and wolfram deposits is extensive and follows the location of Variscan granite outcrops, in addition to alignments parallel to the outcrops, and are generally found in halos of contact metamorphism reflecting the presence of granites at shallow depths (at Panasqueira, Argemela, Gois, Borralha, Vale das Gatas, Ribeira, and Argozelo, among others). Mineralization occurs both in the contact zone of intrusive granites and metasediments, and in the contact zone of intrusive granites in other older granites. The main occurrences of wolfram and tin are conditioned by structures inherited from early and late Variscan shears or fractures related to the installation of post tectonic granites.
Жергілікті геология
Бейрас тобының грейвак шисталық кешені мен Португалияның солтүстігіндегі Вариска граниттік кешенінің арасында жанасу пайда болады. Бейрас тобы теңіздік шығу текті, саз және құмтастан тұратын жұқа линзалардың тығыз қатарынан құралған, кейіннен Вариска орогенезінің бастапқы қысымдық фазаларында төмен дәрежелі аймақтық метаморфизмге (жасыл шифер фациясына) ұшырады. Кендер ZCI-дегі грейвак шифер кешенінің аумағында орналасқан. Бұл аймақ метаморфоздық шөгінді тау жыныстарының басымдығымен сипатталады, бірақ сонымен қатар көптеген қышқыл және негізгі эффузивті проявлениялар да кездеседі. Метаседименттердің жасы кембрий немесе жоғарғы протерозойға жатады. 0,5-ден 3 метрге дейін қалыңдықта, негізінен солтүстік-оңтүстік бағытында және тік бұрышта орналасқан долериттер деп аталатын негізгі интрузивті тау жыныстары анықталды. Олар қара сұр, ұсақ түйіршікті және микропорфирлі, минералды тамырлармен жанасуда өзгереді. Оларда нашарлаулар және полиэдрлік дизъюнкциялар бар. Минералогиялық құрамында негізінен лабрадорит, роговая обманка, хлорит және амфиболиттенген пироксен болады. Олар минералдануға әсер етпейді және тамыр жүйесімен қиылысады. Бұл дикелер екі деформация фазасын жалғастырады. Кен концессиясының шығыс аймағында биотит пен хлоритпен, ал сирек жағдайларда хиастолит пен кордиеритпен дақтанған шиферлер кездеседі, бұл контакттық метаморфизмнің белгісі болып табылады және тереңде жатқан магмалық дененің енуін көрсетеді.
Contact occurs between the greywacke schist complex of the Beiras group and the Variscan granite complex of northern Portugal. The Beiras group is formed by a dense series of thin lentils of marine origin, of clay and sandstone, which later underwent low grade regional metamorphism (a facies of greenschist) during the initial compressive phases of the Variscan orogeny. The mines are located in the area of the greywacke schist complex in the ZCI. It is a region where metamorphosed sedimentary rock predominates, but where a large number of acidic and basic eruptive manifestations also occur. The age of the metasediments is attributed to the Cambrian or Upper Precambrian. There are basic intrusive rocks identified as dolerites which occur as 0.5 to 3m thick veins, mainly oriented north to south and vertically inclined. They are dark grey, fine grained and micro porphyritic, being altered in contact with the mineral veins. They present irregular fractures and polyhedral disjunction. Mineralogically they essentially consist of labradorite, hornblende, chlorite and pyroxene which is amphibolitized. They do not affect mineralization and are intersected by the vein system. These dikes follow the two deformation phases. In the eastern zone of the mining concession there are mottled schists with spots of biotite and chlorite, and less frequently chiastolite and cordierite which correspond to a contact metamorphism halo, which is considered to indicate the presence of an intrusion of an in depth magmatic body.
Құрылу
Вена өрісінің субгоризонталь орналасуы, ерте деформацияға байланысты алдын ала қалыптасқан жарықтармен немесе граниттік интрузия механизмімен байланысты кернеу өрісі арқылы бақыланды. Кіріп келген гранит, жақын маңдағы тау жыныстарын қыздырып, сұйықтық қысымын жоғарылатты, нәтижесінде интрузиялық массивтің айналасында радиалды жарықтардың желісі ашылды, бұл граниттік тау жыныстарының жарықтарға енуіне және дикелер мен силлердің қалыптасуына мүмкіндік берді. Келесі кезеңде, жоғары көтерілетін магма қысымы мен қабылдаушы тау жынысының енуге қарсы тұруы теңелген кезде, сұйықтық қысымы төмендеді, соның салдарынан болашақ кен денесі сынылып, одан әрі жарылды. Сұйықтықтар граниттік күмбездің ішкі бөлігін грейзенге айналдырды. Соңында, массив қатаю кезеңіне енді және салқындаудың нәтижесінде ең жоғарғы аймақ жиырылды. Бұл жағдай кенде байқалады, онда радиалды құрылымдар "гало" тамырларының алғы шарты болды, ал субгоризонтальды жарықтардың қайта ашылуы тамырлардың пайда болуына әкелді. Сондықтан, тамыр процессиясы консолидация кезеңінде қалыптасқан тамыр өрісінің мысалы болуы мүмкін деп есептеледі, онда интрузиялық массивтің салқындауы және жарықтардың динамикалық таралуы нәтижесінде субгоризонтальды созылу жарықтары пайда болып, бұрыннан бар жарықтар қайта ашылды.
The sub horizontal layout of the vein field was controlled either by pre existing fracturing due to early deformation, or by the stress field associated with the granitic intrusion mechanism. The intruding granite heated and elevated the fluid pressure of nearby rocks, causing a network of radial fractures to open around the intrusive massif, allowing entry of granitic rocks into the fractures to form dikes and sills. In the next phase, when the pressure of the ascending magma and the resistance of the host rock to intrusion are equal, there is a decrease in fluid pressure and consequently the future ore body is sheared and further fractured. The fluids turn the interior of the granite dome into greisen. Finally, the massif enters a solidification phase and, due to cooling, the topmost zone contracts. This is the situation at the mine, where the inclined radial structures are the precursors of the "galo" veins and the reopening of the sub horizontal fractures gave rise to the veins. Therefore, it is considered that the vein procession may be an example of a vein field installed during the consolidation phase, in which, due to the cooling of the intrusive massif and dynamic propagation of fractures, sub horizontal tensile cracks are generated and existing ones reopened.
Жүрек тамырларының морфологиясы
Панасквейра кен орны кең аумақты кварц тамырларынан тұрады, оның өлшемі және минералдық парагенезінің көп болуымен ерекшеленеді. Вольфрам-қалайы-мыс минералдану аймағы негізінен шиферлі тау жыныстарында дамыған жарықтарды жауып, бірінің үстіне бірін жабатын, субгоризонтальды кварцтық бөгеттерден құралған (көбінесе 25° дейін, ал грейзен күмбезіне жақын жерде 30-40° дейін жетеді), орташа тереңдігі 25 см (1-ден 150 см-ге дейін), ал ені 200 м-ге дейін жетеді, орташасы 48 м. Экономикалық тұрғыдан ең маңызды минерал – вольфрам (вольфрамит); қалайы (касситерит) және мыс (халькопирит) – кен өнімдері болып табылады. Бұл минералдардан басқа, мусковит, топаз, флюорит, арсенопирит, пирит, пирротит, марказит, сфалерит, апатит, сидерит, кальцит және доломит сияқты көптеген басқа минералдар да кездеседі. Бұл тамырларда "құйрық" (порт. rabo de enguia, ағылш. 'eel's tail') деп аталатын ерекше морфология байқалады. Бұл морфология қысымның нәтижесінде тарылудан тұрады, көбінесе вольфрамит пен касситериттің ұштарында шөгінді түзілуіне әкеледі. Олар әдетте қайта ашылу оқиғаларымен байланысты әртүрлі толтыру фазаларын көрсететін құрылымды көрсетеді. Грейзен күмбезінің жанында орналасқан ең тік тамырлар (30°-40°) "гало" тамырлары деп аталады. Әдетте, олардың минералдануы жақсы. Кейде олар 1-5 м ауытқуларды көрсетеді, содан кейін көлденеңге оралады. Кен орнында да, оның айналасында да жиі кездесетін басқа бір құрылым – "жабайы тас" (порт. seixo bravo, ағылш. 'wild pebbles') деп аталатын кварцтық құрылымдар. Бұл атау негізінен олардың қаттылығына және пайдалы минералдардың болмауына байланысты. Бұл линза тәрізді, дұрыс емес тамырлар, субвертикальды еңіске ие және негізгі шиферлік құрылымымен сәйкес келеді, ені 3 м-ге жетеді. Бұл кварцтың шығуы және аймақтық метаморфизм кезінде кварцтың қайта кристалдануының нәтижесі. Олар минералды тамырлардан бұрын пайда болады және көбінесе 90° бұрышпен қиылысады.
The Panasqueira deposit consists of an extensive field of quartz veins, notable for its size and the abundance of mineral paragenesis. The wolfram tin copper mineralized zone consists of sub horizontal quartz dikes (usually with an inclination of less than 25º, increasing to 3040º near the greisen dome) that overlap and fill in fractures mainly developed in schist rocks, with an average depth of 25 cm (ranging from 1 to 150 cm) and a width that can reach 200 m, with an average of 48 m. The most important mineral in economical terms is wolfram (wolframite); tin (cassiterite) and copper (chalcopyrite) are mining by products. In addition to these minerals, there is a great variety of other minerals such as: muscovite, topaz, fluorite, arsenopyrite, pyrite, pyrrhotite, marcasite, sphalerite, apatite, siderite, calcite and dolomite. There is also a very typical morphology in these veins called rabo de enguia (English: 'eel's tail'). This morphology consists of pressure induced throttling, often resulting in the precipitation of wolframite and cassiterite at the ends. They regularly display a structure that suggests different filling phases related to reopening events. The veins with the greatest inclination (30º to 40º), found in the vicinity of the greisen dome, are called "galo" veins. Usually these types of veins are also well mineralized. They sometimes show variable deviations of 1 to 5 m, and after dipping return to the horizontal. A different and relatively frequent structure in both the mine and the surrounding area are quartz structures called seixo bravo (English: 'wild pebbles'). This connotation is mainly due to their hardness and the fact that they do not contain useful minerals. These are lenticular, irregular veins, with a sub vertical inclination whose arrangement is consistent with the main schistosity and can easily reach 3 m in width. It is a quartz of exudation, sterile, and a product of the segregation and recrystallization of quartz by regional metamorphism. They are prior to mineralized veins and often form 90º angles.
Минералдық бірлестіктер
Кен орнындағы минералдардың шөгілу тізбегін анықтау өте қиын, себебі олардың қалыптасуының әртүрлі сатылары бар және олардың кейбіреулері кен берушілік аймағының белгілі бір бөліктерінде ғана кездеседі, бұл олардың байланысын анықтауды өте қиындатады. Дегенмен, Келли және Рай (1979) тамырлардағы минералогия үшін төрт шөгілу сатысын анықтады:
Establishing a deposition sequence for the minerals from the mine is quite difficult due to the existence of different stages of formation and the fact that some of them only appear in certain areas of the mining concession, making their correlation very difficult. However, Kelly & Rye (1979) defined four stages of deposition for the mineralogy of the veins:
Оксид және силикат қалыптасу сатысы: экономикалық тұрғыдан ең маңызды саты, өйткені осы сатыда вольфрамит және касситерит пайда болады. Бұл сатыда кварц пен мусковит, сондай-ақ турмалин, топаз және арсенопириттің көп бөлігі кем дегенде екі буын ретінде қалыптасады. Сульфидтердің басты қалыптасу сатысы: басым минералдар – сульфидтер, әсіресе пирит, халкопирит, сфалерит, станнит және пирротит, сондай-ақ аздап галена. Арсенопириттің үшінші буыны, мусковит пен кварц та табылады. Бұл сатының соңғы фазасы апатит шөгілуінің аяқталуына сәйкес келеді. Пирротит өзгеру сатысы: негізінен пирротит өзгеруімен сипатталады, нәтижесінде марказит және негізінен сидерит пайда болады, себебі өзгеру процесінде босатылған темір. Бұл темірге пирит I-нің еріуі кезінде босатылған темір де қосылады, бұл екінші буын пирит, магнетит және гематиттің пайда болуына себеп болады. Бұл сатыда станнит сидеритпен реакцияласып, ковелит, халкопирит және касситерит түзеді. Сондай-ақ осы сатыда бисмутинитпен қатар, сфалерит немесе халкопиритпен бірге күміс тұздары шөгінді түзеді. Кейінгі карбонат қалыптасу сатысы: карбонаттардың, негізінен кальцит пен доломит қалыптасуымен сипатталады, соңғысы аралас кристалдар түрінде, яғни сидерит ядросы және флюоритпен бірге кездеседі. Осы сатыда хлорит қалыптасады. Сульфидтердің кейінгі буындары да байқалады, бірақ әрқашан шамалы мөлшерде.
Oxide and silicate formation stage: the most significant stage from an economical point of view, since wolframite and cassiterite form. In this stage most of the quartz and muscovite, as well as tourmaline, topaz and a large part of arsenopyrite, are formed in at least two generations. Major sulfide formation stage: the predominant minerals are sulfides, especially pyrite, chalcopyrite, sphalerite, stannite and pyrrhotite and, to a lesser extent, galena. New generations of arsenopyrite, already in a third generation, can be found, as well as muscovite and quartz. The final phase of this stage essentially corresponds to the end of apatite deposition. Pyrrhotite alteration stage: fundamentally characterized by the alteration of pyrrhotite, which results in marcasite and mainly siderite, due to the iron released in the alteration process. Added to this iron is the iron released in the dissolution of pyrite I giving rise to a second generation of pyrite, magnetite and hematite. In this phase, there is also an alteration of stannite by reaction with siderite, forming covellite, chalcopyrite and cassiterite. It is also at this stage that the silver salts usually associated with bismuthinite and accompanied by sphalerite or chalcopyrite are deposited. Late carbonate formation stage: characterized by the formation of carbonates, mainly calcite and dolomite, the latter in mixed crystals, i. e. with a core of siderite as well as fluorite. It is in this stage that chlorite is formed. Later generations of sulfides are also observed, but always in small amounts.
Қателіктер
Құрылымдық тұрғыдан алғанда, кен аймағы көптеген жарықтар мен сынықтардың болуымен сипатталады, олар жергілікті жерлерде айқын көрінеді, олардың толтырылу түріне де, бағытына да қарай. Екі негізгі жарық жүйесі бар: солтүстік-оңтүстік бағытындағы және солтүстік-шығыс-оңтүстік-батыс (NE SW) – солтүстік-шығыс-батыс (ENE WSW) бағытындағы жүйелер. Біріншісіне 3W, 1W, Fonte da Lameiras және Vale das Freiras жарықтары жатады; екіншісіне Cebola және 8E жарықтары жатады. Олардың Вариска таужаралуы кезінде ығысу қозғалыстарымен пайда болғаны және Альпі таужаралуы кезінде қайта белсендірілгені есептеледі. Бұл сол жаққа қарай жылғатын аймақтағы жарықтардың кешені болып табылады, ол оңтүстік-батыстағы Серра-ду-Видуалдың ордовик формацияларына әсер етеді және солтүстік-шығыстағы Manteigas-Unhais da Serra жарығымен қосылады. Осы жарықтың солтүстік-батыс бағытында минералданған тамырлардың, вольфрамит пен касситериттің көріну орындары жоқ.
From a structural point of view, the mine region is characterized by the occurrence of a large number of faults and fractures, locally well marked, both in the type of filling they have and in their orientation. There are two major fault systems: those belonging to the north–south system and those belonging to the NE SW to ENE WSW system. To the first belong the main, 3W, 1W, Fonte da Lameiras, and Vale das Freiras faults; the Cebola and 8E faults belong to the second. It is thought that the latter were initiated with strike slip movements during the Variscan orogeny and reactivated during the Alpine orogeny. It is a complex of faults in the left shear zone, which affects the Ordovician formations of the Serra do Vidual in the southwest, and joins with the ManteigasUnhais da Serra fault in the northeast. There are no recognized outcrops of mineralized veins north northwest of this accident, neither of wolframite nor cassiterite.
Ресурстар мен резервтер
+ Қорлардың өлшенген және көрсетілген көлемі (2016 жылдың қыркүйегі) Расталған қоры (тіректер) Ықтимал қоры (жаңа аудан) Барлық қоры Деңгей Мың тонна % WO3 Мың MTU Мың тонна % WO3 Мың MTU Мың тонна % WO3 Мың MTU 0 51 0.18 9 1,038 0.23 236 1,089 0.22 245 1 706 0.20 139 1,314 0.21 272 2,020 0.20 411 2 468 0.20 92 2,984 0.24 726 3,452 0.24 818 3 727 0.21 153 2,396 0.25 616 3,123 0.24 763 4 343 0.22 76 343 0.22 76 Барлығы 1,951 0.20 393 8,076 0.24 1,920 10,027 0.23 2,313
Панасквейрадағы кен өндіру әрдайым жер асты әдісімен жүргізілген, тек 1950 жылдары Вале-де-Эрмидадағы шағын аралас әдіспен жасалған қалайы кені (құдық) болмағанда. Кен галереялары көлденең бағытта салынған және екі негізгі тарихи кен өндіру аймағын (Панасквейра және Баррока Гранде) Баррока Гранде негізгі галереясымен біріктіргеннен кейін, ол 0-ші деңгей деп аталды. Кейін 1-ші, содан кейін 2-ші және 3-ші деңгейлер іске қосылды. Бұл деңгейлер арасындағы қашықтық 60 метрді құрады, себебі бұрын шахта тік осьтерін (көтерілімдерін) ашу жүйелері күрделі және қауіпті болған. 1974 жылы тік осьтерін бұрғылау станогы сатып алынғаннан кейін, деңгейлер арасындағы қашықтық (3-ші деңгей) 90 метрге дейін ұлғайтылды. Кеннен шығарылған судың бәрі осы галерея арқылы ағып өтеді. Жоғары деңгейлерден су гравитация күшімен ағып түседі, ал дренаж деңгейінен төменгі су 3-ші деңгейден төмен орналасқан сорғы станциясына жіберіледі. Көлденең бағытта, әртүрлі деңгейлердің галереялары тор тәрізді құрылымды құрайды, онда солтүстік-оңтүстік бағытталған галереялар «панельдер», ал шығыс-батыс бағытталған галереялар «дрифтер» деп аталады. Кенді жер бетіне шығару 0-ші деңгейден жоғары және бірнеше тік шахталар арқылы жүзеге асырылды. Өндіріс аймақтарын жуу фабрикасының оңтүстік-батысына көшіру, сондай-ақ әртүрлі кен шығару шахталарының операциялық қиындықтарын азайту, қуаттылықты арттыру және кен өндіру аймағының жаңа орталығына жақын заманауи құралдармен кенді орталықтандыру мақсатында 530 метр биіктікте жер асты ұсақтау камерасы орнатылды. 17 градус еңіспен орнатылған конвейерлік лентасы ұсатылған кенді жуу фабрикасын қамтамасыз ететін және кен және фабрика арасындағы қажетті икемділікті қамтамасыз ететін бірнеше жер үстілік сақтау алаптарына жеткізеді. 1981 жылы пайдалануға берілген бұл жүйе бүгінгі күнге дейін қолданылуда. 1996 жылы 2-ші деңгейден төмен (3-ші деңгей) кенді өндіру үшін тік шахта орнатылды, ол кенді 2-ші деңгейге (560 метр биіктікте) көтереді.
Mining at Panasqueira has always been done by underground methods, with the exception of a small mixed method tin mine (glory hole) in Vale de Ermida in the 1950s. The mine galleries are horizontal and since the joining of the two main historical mining areas (Panasqueira and Barroca Grande) with the main gallery of Barroca Grande; it was renamed level 0. Later level 1 was traced and then levels 2 and 3. The spacing between these levels is 60 m as previously the opening systems for chimneys (raises) were complex and dangerous. With the acquisition in 1974 of a raise borer, the spacing between levels (level 3) increased to 90 m. There is a mine drainage level (level 530), 30 m below level 2 where historically ore was also extracted. All mine drainage exits through this gallery. Water from higher levels flows by gravity, while water below the drainage level is sent to a pumping station installed below level 3. Horizontally, the galleries of the various levels form a grid in which the north–south galleries are called panels and the east–west galleries are called drives. Extraction of ore to the surface was done by tunnels above level 0 and then through several vertical shafts. With the relocation of the production zones to the southwest of the washing plant, in order to reduce the operational complexity of the various extraction shafts, increase capacity and centralize extraction by modern means closer to the new centre of the mining area, an underground crushing chamber was installed at 530 m elevation. A 17º incline conveyor belt transports the crushed ore to several surface storage pits that feed the washing plant and allow the necessary flexibility between the mine and the plant. This system, which began operation in 1981 is still in use today. For ore extraction below level 2 (level 3) a vertical shaft was installed in 1996, which brings the ore up to level 2 (at 560 m elevation).
Ұзын қабырға
1950 жылдары кен орнында ұзын қабырғалы әдіс кеңінен қолданылды. Кен тау жынысының еңістігіне байланысты, параллель фронттар (жатақан кендер үшін) немесе шахтада "модалар мен кестелеу" (ағылшын тілінде: "fashions and embroidery") деп аталатын, 7° мен 12° арасындағы еңістігі бар кендер үшін қолданылатын, бейреттелген фронттар пайдаланылды. Шахта ішінде қолмен толтырылған ағаш арбалар жүріп, бөлшектенген кенді шұңқырларға тасыды, онда ол гравитация күшімен төменгі дөңгелекке түсірілді. Механикалық бұрғылау пневматикалық соққылы бұрғылармен, ал жарылыс жұмыстары, бүгінгідей, жарылғыш заттармен жүргізілді. Арбаларды толтырғанда, қазба жұмысының бағытында қабырға ретінде қалатын тау жынысы таңдалып алынды, ол қуысты тіреуге жауапты құрылымды құрады. Бұл әдістің еңбекке жоғары талап ету және кеннің ұсақ фракциясының көп бөлігін тас қабырғаға күшпен тиген кезде жоғалту сияқты бірнеше кемшіліктері болды. Осы ұсақ, соның салдарынан минералға толы фракцияның жоғалу мәселесін шешу үшін әдіс дамыды.
During the 1950s the longwall method was widespread throughout the mine. Depending on the inclination of the veins, parallel fronts (for sub horizontal veins) or irregular fronts, also known in the mine as modas e bordados (English: 'fashions and embroidery'; for veins with an inclination between 7º and 12º), were used. Within the stope, manually filled wooden minecarts circulated that transported the disassembled ore to the pits where it dropped by gravity to the lower rolling level. Mechanical drilling was done with jackhammers and the start up was done, as today, with explosives. When filling the minecarts the overburden was chosen to remain as a wall that accompanied the progress of the excavation, forming the structure responsible for supporting the cavity. This method had several drawbacks such as a high labour demand and the loss of a large part of the finer fraction of the ore when it was violently projected against the stone walls. The method evolved in order to find solutions for the loss of this finer and consequently more mineralized fraction.
Беттері бірігіп тұратын ұзын қабырғалар
1958 жылы көші-қон салдарынан жұмыс күшінің жетіспеуі ұзын қабырғалы тау-кен әдісінде түбегейлі өзгеріске алып келді. Жоғары сыйымдылығы, әмбебаптылығы және кең ауқымы бар тасымалдағыштар немесе сырғытқыштарды пайдалану арқылы механикаландыру қажет болды. Сырғытқыштарды қолдану үшін кеніштер сақтау және тасымалдау шахтасына жинақталатын беттер жүйесіне бейімделді. Шахтада "балық" деп аталған бұл нұсқа екі есе артты. Бұл жүйе 1960 жылдардың көп бөлігінде қолданылды және бастапқы ұзын қабырға әдісімен салыстырғанда өнімділікті 40%-ға арттырды.
The year 1958 marked a fundamental evolution in the longwall mining method, due to a lack of manpower caused by immigration. Mechanization was necessary with the adaptation of haulers or scrapers that had high capacity, versatility and range. For the use of scrapers the stopes were adapted into a system of faces converging at the storage and extraction chimney. This variant that in the mine was known as bacalhau ('cod') was doubled. This was the system used throughout most of the 1960s and that resulted in a 40% increase in productivity compared to the initial longwall method.
Бөлме мен бағана: бастапқы кезең
Төбені ұстап тұратын қабырғаларды салу толығымен қолмен атқарылатын жұмыс болды және тоқтату жұмысында қолданылған еңбектің 60% -ын құрады. Қалған тоқтату операцияларын көбірек механикаландыруға мүмкіндік беретін басқа қолдау жүйесін зерттеудің маңыздылығы бөлме және тірек әдісіне көшуге әкелді. Тіректердің мөлшері біртіндеп азайтылды, ал тоқтатудың соңғы кезеңінде екі түрлі қолдау әдісі сынақтан өтті: бір-біріне үйлестірілген плиткалардан құралған темір бетон тіректер және түрліше үйілген ағаш үйінділері. Темір бетон тіректер жоғары құны мен серпімділік қасиеттерінің болмауы салдарынан кенеттен бұзылып, дереу тоқтатылды. Ағаш үйінділері жақсы нәтижелер көрсетті және алдымен тас қабырғалармен бірге, содан кейін жеке қолданылды.
The construction of walls to support the ceiling was a completely manual job and consumed about 60% of the labour used in stoping. The importance of investigating another support system that would at the same time allow greater mechanization of the remaining stoping operations resulted in the transition to the room and pillar method. The pillars were successively reduced in size, and for the final phase of stoping two support methods were tested: reinforced concrete columns formed by overlapping tiles, and piles of wood stacked in various ways. The concrete columns were abandoned almost immediately due to their cost and lack of elasticity that led to sudden breaks. The wooden piles gave better results and were implemented first in combination with stone walls and then alone.
Кенді өңдеу
Онжылдықтар бойы Panasqueira, Cabeço do Pião және Barroca Grande деген үш тәуелсіз өңдеу орнаты болды, олар кейін бірін-бірі толықтырды. Panasqueira орнаты 19 ғасырда салына бастап, 1928 жылдан бастап Barroca Grande-ге көшірілді, ол орталықта орналасқан, кеңірек аумаққа ие, суға қолжетімділігі жоғары және Panasqueira орнатын 1960 жылдары тоқтатуға әкелген басқа да артықшылықтары бар. Cabeço do Pião орнаты да Panasqueira орнаты сияқты 19 ғасырдың соңында салына бастады. Осы кен пайдалану аймағынан бас тарту және Zêzere өзенінен судың жеткілікті болуына байланысты, бұл орнат тек Barroca Grande орнатынан әуе арқылы, кейіннен жүк көлігімен жеткізілген алдын ала концентраттарды өңдеді. 1980 жылдардың соңында Panasqueira кенінің дренаждық суы бүкіл өндірістік инфрақұрылымды қажетті су ағынымен қамтамасыз етуге жеткілікті болды, сондықтан 1992 және 1996 жылдар аралығында шығындарды оңтайландыру және экологиялық факторларды ескере отырып, барлық кен концентрлеу операциялары Barroca Grande орнатында біріктірілді. Кен байыту процесі уақыт өте келе үлкен өзгерістерге ұшырады. Бастапқыда ол кен қазбаларында қолмен таңдау арқылы жүргізілді, нәтижесінде кен рудасымен салыстырғанда шамамен 6 есе байытылып, орнатқа жетті. Бұл қолмен сұрыптау операциясын кен қазбаларында жүргізу қиын болғандықтан, алғашқы сұрыптау кен қазбаларында, ал толық сұрыптау жуылған және скринингтелген кенде, жақсы жарықтандырылған жағдайда Barroca Grande орнатында жүргізілді. Алдын ала концентрлеу кесу арқылы жалғастырылды, ал алдын ала концентрат Cabeço do Pião орнатына жіберілді. 1960 жылдардан 1990 жылдарға дейін механикаландырудың артуына байланысты кен қазбаларының биіктігінің артуымен, кеннің бірдей мөлшері үшін көбірек қалдықтар пайда болды, нәтижесінде орнатқа жететін төмен сапалы кеннің мөлшері артты. Кенді қолмен сұрыптау және кесу арқылы жүргізілетін алдын ала концентрлеуді тиімдірек және орнатқа жеткен қалдық тау жыныстарының үлкен көлемін өңдеуге қабілетті әдіспен алмастыру қажет болды. Осы мақсатта 1971 жылы тығыз орта (ТТМ) орнатылды, ол жоғалтуды азайта отырып, алдын ала концентрлеуді өте тиімді жүзеге асырады. Кен қазу әдісінің жақсаруы және тығыз орта үшін ұсақтау қажеттілігінің артуына байланысты 1960 жылдары ұсақ кенді қалпына келтіру схемасы орнатылды, ол 1980 жылдары жақсартылып, кеңейтілді. Қазіргі уақытта кеннің құрамы шамамен 0,15% WO3 құрайды. Оның алғашқы кезеңдердегі концентрлеуі толығымен гидрогравитациялық болып табылады. Бұл үшін қолданылатын минералдардың (вольфрамит, касситерит және халкопирит) тығыздығы, ал Panasqueira жағдайында – өте ауыр минералдануы пайдаланылады. Екінші реттік ұнтақтаудан кейін кен 20 мм дейін тығыз ортамен және шайқап отыратын үстелдер арқылы байытылады, нәтижесінде шамамен 6% WO3 құрамында алдын ала концентрат алынады. Бұл алдын ала концентрат флотациялық үстелдерде соңғы концентрат деңгейіне жақын концентрат алу үшін, тығыз бөлшектерді байыту және сульфидтерді бөлу мақсатында концентрленеді, содан кейін соңғы мыс концентратын (халкопирит) алу үшін флотацияланады. Содан кейін тығыз алдын ала концентрат тақталарда және электромагниттік бөлу арқылы вольфрам (вольфрамит) және қалайы (касситерит) концентраттарына бөлінеді.
For decades there were three independent processing plants which later complemented each other, Panasqueira, Cabeço do Pião and Barroca Grande. Panasqueira Plant began to be built in the 19th century and was progressively transferred, from 1928, to Barroca Grande which has a more central location, more available area, greater access to water and other advantages that led to the Panasqueira plant being completely deactivated in the 1960s. The Cabeço do Pião plant, like the one at Panasqueira, began to be built at the end of the 19th century. With the abandonment of this vein exploitation zone, and due to the greater availability of water from the Zêzere River, this plant only treated the pre concentrates that came first by aerial cable and later by truck from the Barroca Grande plant. At the end of the 1980s, the Panasqueira mine was large enough that its drainage water was sufficient to supply the necessary flow to the entire industrial structure; thus between 1992 and 1996, in order to rationalize costs and due to environmental reasons all ore concentration operations were centralized at the Barroca Grande plant. The ore enrichment process has evolved greatly over time. In the beginning it started in the stopes with manual selection of the ore, reaching the plant with an enrichment of approximately 6 times in relation to the rock with which it was stoped. This manual sorting operation was difficult to carry out in the stopes, so a rougher sorting was done in the stopes, with the finer sorting being done in the Barroca Grande plant on ore that had already been washed and screened, and in good lighting conditions. The pre concentration continued by jigging and the pre concentrate then went to the Cabeço do Pião plant. With the increase in stope height due to increasing mechanization from the 1960s to the 1990s, more waste was produced for the same amount of ore, resulting in higher amounts of low grade ore reaching the plant. It was necessary to replace the pre concentration done by manual sorting and jigging with a more efficient method and one with a greater capacity to deal with the greater volume of waste rock that reached the plant. In 1971 a dense media (HMS) was installed for this purpose, which performs pre concentration very effectively and with minimal losses. Due to improvement in the mine stoping method and the greater need for fragmentation for the dense media, a fine ore recovery circuit was installed in the 1960s which was improved and expanded in the 1980s. Currently, the ore leaves the stope with a grade of approximately 0.15% WO3. Its concentration in the first stages is completely hydrogravitic. For this purpose, advantage is taken of the fact that the minerals to be used (wolframite, cassiterite and chalcopyrite) are dense, and in the case of Panasqueira of very heavy mineralization. After secondary crushing to 20 mm the ore is enriched through dense media and shaking tables until a pre concentrate with approximately 6% WO3 is obtained. This pre concentrate is then concentrated to levels close to those of the final concentrate on flotation tables, for the simultaneous enrichment of dense particles and separation of sulfides, which are then floated to obtain a final copper concentrate (chalcopyrite). The dense pre concentrate is then separated on tables and by electromagnetic separation into wolfram (wolframite) and tin (cassiterite) concentrates.
Экологиялық қондырғылар
Шахтадан ағып шыққан су Salgueira галереясы арқылы жер бетіне жеткізіледі. Судың pH шамамен 4-ке тең, және құрамында эмиссияның шекті мәндерінен артық ауыр металдар бар. 1950 жылдары сарқырама суларды тазарту орнатылымы орнатылды, ол әк қосып сілтілендіру арқылы ауыр металдарды шламға түсіріп, одан кейін қалдық тоғандарында сақтайды. Тазартылған су өңдеу орнатылымында да, шахтада да өнеркәсіптік су ретінде қолданылады. 1950 жылдан бері кен орны кеңейіп, сарқырама су ағыны да пропорционалды түрде артты. 2011 жылы су тазарту орнатылымы кеңейтіліп, жаңартылды, шахтадан, орнатымнан және қалдықтардан келетін барлық суды тазарту үшін жабдықталды. Өңдеу процесінен туындаған қайта пайдалануға жарамсыз сарқырама сулар, Экологиялық лицензияда белгіленген мониторинг бағдарламасына сәйкес, Бодельхао арнасына төгіледі, және тиісті органдарға ай сайын есеп беріледі. Орнатым, осы мақсатта орнатылған бірнеше декантерлерді пайдалану арқасында, қолданатын судың көбісін қайта пайдаланады. Суды тазартудан алынған шлам, сондай-ақ орнатымнан шығатын ұсақ фракциялы қалдықтар, қалдық тоғандарында бірге сақталады. Бұл тоғандардан ағып шыққан сулар су тазарту орнатылымына қайта бағытталады. Құм және қиыршық тас түріндегі қалдықтар құрылыс материалы ретінде сатылады. Сатылмаған бөлігі қалдық тоғандары үшін кедергі ретінде қолданылады.
Drainage water from the mine is conducted to the surface through the Salgueira gallery. The water has a pH of around 4 and contains heavy metals above the emission limit values. In the 1950s a wastewater treatment plant was installed, which, by alkalinization via the addition of lime, treats the water until heavy metals are precipitated into sludge which is then stored in the tailings dams. The treated water is pumped for use as industrial water in both the processing plant and the mine. Since the 1950s, the mine has expanded and the effluent flow has increased proportionally. In 2011 the water treatment plant was expanded and improved to treat all the water coming from the mine, the plant and runoff from the tailings. The non reusable effluent resulting from the process is dumped into the Bodelhão stream, complying with the monitoring program defined in the Environmental License, with monthly reporting to the relevant authorities. The plant almost completely reuses the water it uses due to the use of several decanters installed for this purpose. The sludge resulting from water treatment, as well as the finer fraction of tailings from the plant, are stored together in tailings dams. Any effluent from these dams is redirected to the water treatment plant. Tailings in the form of sand and gravel are sold as construction aggregate. The part that is not sold serves as a barrier for the tailings dams.