Кіріспе

Пәнжабтағы саябақ және ескерткіш, Үндістан Жаллианвала Баг - 1919 жылы 13 сәуірде Байсақты күні мейрамдалған жерде болған Жаллианвала Баг қазасында жараланғандар мен қаза тапқандардың есінде сақталған, Үндістанның Пәнжаб штатының Амрицсар қаласындағы Алтын ғибадатхана кешеніне жақын орналасқан ұлттық маңызы бар тарихи саябақ және ескерткіш. Мұнда мұражай, галерея және бірнеше мемориалдық құрылымдар орналасқан. Оны 2019 және 2021 жылдар аралығында қайта жаңғыртқан Жалианвала Баг ұлттық мемориалдық қоры басқарады.

Ерте тарих

Бұл жер Алтын ғибадатхана кешенінің маңында орналасқан. Жаллианвала Баг немесе оның құдығы бар Жалла адам бақшасы бір кезде жасыл және гүлденгенін білдіреді. Жылдар өте келе ол жақын маңдағы Алтын ғибадатханаға келгендерге демалу және демалу орны ретінде танымал болды. Ол жерде ешкім тұрмаған, оның айналасын қамал қоршап алған.

Қазалау

1919 жылы Махатма Гандидің Пәнжабқа баруына тыйым салу, 10 сәуірде Сайфуддин Китчлев пен Сатьяпалды жасырын түрде депортациялау және Роулат актісіне реакция ретінде Пәнжабта үндістердің жиналып, наразылық білдіруіне куә болды. Кейін Дайер әскерлеріне халыққа оқ атуды бұйырды. Шамамен 1650 рет атылды және олардың саны, көптеген адам қаза болды және жарақат алды; сандары дау туды. 1951 жылы Үндістан үкіметі бұл жерді "ұлттық маңызы бар ескерткіш" деп белгіледі. Сайт 2019 және 2021 жылдар аралығында жаңартылды. 2019 жылы орталық үкімет қазалы оқиғаның жүз жылдығын атап өтуді жоспарлаған болатын. Мемориал 2019 жылдың ақпан айында жөндеу жұмыстары үшін көпшілікке жабылып, 2021 жылдың тамызында қайта ашылды.

Кіру

Жалианвала Багқа кіру тар жол арқылы өтеді, бұл жол қаза болған кездегі жалғыз кіру және шығу нүктесі болды және генерал Дайер мен оның әскерлері жерге жету үшін сол жолды қолданды. Кіреберісінде Удхам Сингхтің мүсіні тұр. Кіргеннен кейін бақтағы кейбір ескі ағаштарды және артында кейбір ғимараттарды көруге болады. "Ванде Матарам" деген сөзбен қатар, "Амар Джоти" (Мәңгілік жалын) деп аталатын жалын күмбезді медитация аймағының астында оң жаққа қарай жанған көрінеді.

Ескерткіштер

"Шейіт құдығының" айналасында "Шейіт" мемориалы орналасқан. Қабырғадағы бірнеше оқ саңылаулары сақталған. Газеттерден алынған үзінділер мен Махатма Ганди, Рабиндранат Тагор және басқалардың хаттарын пайдалана отырып, Амритсар қазасын бейнелейтін 45 панель қойылады. Трасттың алғашқы сенімгерлері деп Жавахарлал Неру, Сайфуддин Китчлев, Маулана Абу Калам Азад, Үнді ұлттық конгресінің президенті, Пенджаб губернаторы, Пенджабтың бас министрі және Орталық үкімет ұсынған үш адам аталды.

Сайтқа бару

Жалаң-жалаң қаза болғаннан кейін, Жалианвала Багқа бірқатар ресми және жария етілген сапарлар жасалды. Ең алғашқылардың бірі - бұл Үндістан Конгресі тарапынан жүргізілген қоғамдық тергеу кезінде, Жавахарлал Неру қырғыннан кейін бірден сол жерге барған. Оның зерттеулері қабырғаның бір бөлігінде 64 оқ бар екенін көрсетті. Принц Уильям мен Кейттің Үндістанға ресми сапары кезінде Жалианвала Баг олардың жоспарларында болған жоқ. және Кентербери архиепискобы Джастин Уэлби 2019 жылы. 2015 жылы Үндістанның премьер-министрі Нарендра Моди және 2016 жылы Үндістан мен Пәкістан шекарасына сапар барысында саясаткер Кирен Риджижу осы жерге барды. Жалианвала Багтың жаңару жобалары 2019 жылдың сәуір айында Мәдениет министрлігі ұйымдастырған еске алу рәсіміне қатысу үшін осы жерге келген Үндістанның вице-президенті Венкая Найдуға, Пенджабтың губернаторы В. П. 2019 жылы басқа қонақтар арасында Рахул Ганди де болды.