Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қызыл-жасыл коалиция - Норвегиядағы лейбористік партия (Ап), Социалистік солшы партия (СВ) және Орталық партия (Сп) құрайтын солшыл партиялар коалициясы. Басқа қызыл-жасыл коалициялардан айырмашылығы, "жасыл" бұл жерде нақты жасыл саяси қозғалыстың емес, орталықшыл еуроскептикалық скандинавтық аграрлық партияның түсі болды. Ол 2005 жылдан бастап 2013 жылғы сайлауда коалицияның жеңілісінен кейін 16 қазанда Еңбек партиясының басшысы Йенс Столтенберг кабинетінен кеткенге дейін билік етті. Қызыл-жасыл коалицияға қарсы шыққандар кейде коалицияны басқа есімдермен атайды. Норвегиялық оң орталық партиялар, консерваторлар, прогресс партиясы, христиан демократтары және либералды партиялар оны әдетте "социалистік коалиция" деп атады. Қызыл сайлау альянсы "қызыл" бұл коалицияның сипаттамалық түсі емес деп санайды және сондықтан "сары қызыл" деп атайды. Сол сияқты жасыл және либералды партиялар да жасыл түсті қолданады, олар үш партия да жасыл түске лайық емес деп санайды. 2013 жылғы сайлаудағы жеңілістен кейін "қызыл-жасыл партиялар" бұрынғы коалициялық серіктестердің аты ретінде бейресми түрде қолданыла берді, бірақ партиялар арасындағы одақ ресми түрде таратылды.
The red–green coalition was a centre left coalition of parties in Norway, constituting the Labour Party (Ap), the Socialist Left Party (SV), and the Centre Party (Sp). Unlike many other Red Green coalitions, the "green" here was the colour of a centrist eurosceptic Nordic agrarian party rather than an actual green political movement. It governed from 2005 until Labour Party leader Jens Stoltenberg resigned his cabinet on 16 October 2013 following the coalition's defeat in the 2013 elections. Opponents of the Red Green Coalition sometimes referred to the coalition by other names. The Norwegian centre right parties, comprising Conservatives, Progress Party, Christian Democrats and Liberal Party usually called it a "socialist coalition". The Red Electoral Alliance feels that "red" is not a descriptive colour for this coalition and therefore uses "pale red". Similarly, the Green Party and the Liberal Party, which also use green as their color, claim that the three parties do not deserve the green color. After the 2013 election defeat, the "red green parties" has continued to be used informally as a moniker for the former coalition partners, although the alliance between the parties has been formally dissolved.
Тарих
Коалиция 2005 жылы Кьелл Магне Бондевиктің оң орталық үкіметінің баламасын құру үшін құрылды және 2005 жылғы Норвегия парламент сайлауында аздап басымдықпен жеңіске жетті. Еңбек партиясы бастаған солшыл үкімет 1985 жылдан бері Норвегияда бірінші көпшілік үкімет болды. Ол 2005 жылдың 17 қазанында Бондевиктің үкіметін алмастырды. Алайда, коалицияға қатысатын үш партияның бірнеше маңызды мәселелерге қатысты әртүрлі көзқарастары Ослодағы Сория Морияда ортақ платформаға жету үшін өздерінің айырмашылықтарын бір жағына қою үшін қиын келіссөздерге әкелді. Бұл жеңістің тарихи маңызы бар екеніне бірнеше себеп бар. Еңбек партиясы ешқашан коалициялық үкімет құрамына кірген емес, Екінші дүниежүзілік соғыс соңында қысқа мерзімге ғана. Социалистік солшы партия ешқашан үкіметке қатыспаған және еңбекшілермен ынтымақтастыққа дайын болмаған. Сонымен қатар, Орталық партиясы Норвегияның солшыл ортасымен алғаш рет жұмыс істейді, бұған дейін бірнеше рет консерваторлар мен христиандық демократиялық партиялармен үкімет құрды. Еңбек партиясының жетекшісі Йенс Столтенберг пен Социалистік солшыл Кристин Халворсен арасындағы жақсы қарым-қатынас одақ құруда маңызды фактор болып саналады. Халворсен өзінің кейбір ескі гвардиялық партиялық әріптестерінен гөрі прагматикалық және қалыпты деп саналды; Социалистік халық партиясы, СВ-ның алдыңғыларының бірі, 1960-шы жылдардың басында лейбористік партияның сыртқы саясатына идеологиялық қарсылас ретінде құрылды және ол НАТО-ға мүшелікке қарсы болды. 2005 жылғы қыркүйектегі сайлаудан кейін кейбір ескі мүшелер Хальворсенді лейбористерге тым мейірімді деп сынға алды. 2009 жылғы парламенттік сайлауда Қызыл-жасыл коалиция 169 орынның 86-ын алып, көпшілікті қайта алды. Социалистік солшы партия парламентте төрт орыннан айырылды, ал лейбористік партия үш орын алды. Норвегияда үкіметтің қайта сайлануы сирек кездесетін оқиға болып табылады, ол 1993 жылдан бері болмаған.
The coalition was established in 2005 to constitute an alternative to the centre right government of Kjell Magne Bondevik, and won the 2005 Norwegian parliamentary election with a slight majority. The Labour led centre left government formed was the first majority government in Norway since 1985. It replaced the Bondevik government on 17 October 2005. However, different views between the three parties taking part in the coalition on several important issues led to tough negotiations at Soria Moria in Oslo to put their differences aside in order to reach a common platform. The victory was a historical landmark for a number of reasons. The Labour Party had never been a member of a coalition government, except for a short interim at the end of World War II. The Socialist Left Party had never participated in any government, and historically had been unwilling to co operate with Labour. In addition, the Centre Party is co operating with the centre left of Norwegian politics for the first time, having previously formed governments with both the Conservatives and the Christian Democratic Party on several occasions. A good relationship between the leader of Labour Party, Jens Stoltenberg, and of the Socialist Left, Kristin Halvorsen, has been considered a major factor in forming the alliance. Halvorsen was considered more pragmatic and moderate than some of her old guard party colleagues; the Socialist People's Party, one of SV's predecessors, was established in the early 1960s as an ideological opponent to Labour's foreign policy, and it was the main opponent to NATO membership. After the September 2005 election, some old members criticised Halvorsen for being too benign towards Labour. The 2009 parliamentary elections resulted in a renewed majority for the Red Green coalition, with 86 seats out of 169. The Socialist Left Party lost four seats in parliament, while the Labour Party gained three. The successful re election of a sitting government is a rare event in Norway, and had not happened since 1993.