Кіріспе

Француз балет бишісі және хореографы (1924–2011)

Роланд Петит (13 қаңтар 1924 – 10 шілде 2011) – француз балет труппасының директоры, хореограф және биші. Ол Париж опера балет мектебінде тәлім алды және шығармашылық балеттерімен кеңінен танылды.

Өмір және жұмыс

Аяқ киім дизайнері Роза Репетоның ұлы, Петит Париждің жанындағы Виллемонбльде дүниеге келді. Ол Париж Опера Балет мектебінде Густав Рико және Серж Лифардың басшылығымен оқыды және 1940 жылы балет корпусында билеуді бастады. 1945 жылы «Шамп-Элизе» балетін, ал 1948 жылы «Париж балетін» құрды, «Мариньи» театрында Зизи Жанмейрмен бірге бас биші ретінде өнер көрсетті. Петит Констан Ламбермен («Баллабиль», 1950), Анри Дютильёмен («Ле Луп», 1953), Серж Генсбургпен, Ив Сен-Лоранмен және Сезар Балдачинимен бірлесіп жұмыс істеді, сондай-ақ бірнеше француз және американдық фильмдерге қатысты. 1965 жылы ол Морис Жардың музыкасымен «Notre Dame de Paris» қойылымын жасау үшін Париж Операсына оралды. Ол Франция, Италия, Германия, Ұлыбритания, Канада және Кубаның ірі театрлары үшін балеттер қойды. 1968 жылы оның «Турангалила» балеті Париж Операсында шағын революция тудырды. Төрт жыл өткен соң, 1972 жылы ол «Pink Floyd Ballet» атты туындысымен «Марсель ұлттық балетін» құрды. Ол келесі 26 жыл бойы Марсель ұлттық балетіне жетекшілік етті. Балеттерінің декорациясын жасауда ол суретші Жан Карзумен (1907–2000) тығыз байланыста жұмыс істеді, сонымен қатар Макс Эрнст сияқты басқа суретшілермен де ынтымақтастық жасады. 50-ден астам балеттің авторы, ол көптеген әйгілі халықаралық бишілерге хореографиялық қойылымдар жасады. Ол еркін техникалық эффекттерден бас тартты, өзінің стилін және тілін қайта жаңартуды тоқтатпады, pas de deux және повесть балет өнерінде шеберлікке жетті, бірақ абстрактілі балеттерде де сәттілікке қол жеткізді. Ол Nouveaux réalistes тобының өкілдерімен де жұмыс істеді, олардың ішінде Марциал Рэйсс, Ники де Сент-Фалле және Жан Тингели болды. 1946 жылғы «Жас жігіт және өлім» («Le jeune homme et la mort») (Жан Коктоның либреттосы) оның шедевр туындысы саналады және оның ең танымал жұмысы болып табылады; хореографиясы мен костюмдерінің заманауилығы таң қалдырады. 1949 жылғы «Кармен» балетінде ол en dedans әдісін ерекше қолданды, ал «Турангалилаға» бейнелеу емес көзқараспен қарады. Оның қатысқан фильмдерінің қатарында Рене Чанас пен Франсуа Ардоанның «Symphonie en blanc» (1942 жылғы би тарихы туралы қысқа фильм) бар, онда ол биші ретінде түсті; 1948 жылғы «Әлиса керемет елде» фильмінің хореографиясы, 1954 жылғы «Сыс шүмегі», 1956 жылғы «Барлығы да болады» (басқалармен бірге) және 1960 жылғы «Қара шұлық» фильмдерінде хореограф, сценарист және биші ретінде жұмыс істеді.

Құрметтер

1994 жылы ол хореограф ретінде «Prix Benois de la Danse» сыйлығымен марапатталды.

Жеке өмір

1954 жылы Петит биші Зизи Жанмерге үйленді, ол оның көптеген туындыларында өнер көрсетті. Оның естеліктері 1993 жылы «J'ai dansé sur les flots» («Мен толқындарда биледім») деген атпен жарық көрді. Петит пен Жанмердің бір қызы болды – биші және актриса Валентина Пети. Петит 2011 жылы Швейцарияның Женева қаласында 87 жасында лейкемиядан қайтыс болды.