Кіріспе

Эрнест Хемингуэйдің бірінші әйелі Элизабет Хэдли Ричардсон (9 қараша 1891 ж. 22 қаңтар 1979 ж.) - американдық жазушы Эрнест Хемингуэйдің бірінші әйелі. Екі адам 1921 жылы бір жылдан аз уақытқа созылып, үйленгеннен кейін бірнеше ай ішінде Парижге көшіп барды. Парижде Хемингуэй жазушылық мансабын жалғастырды, және Ричардсон оның көмегімен басқа да америкалық және британдық жазушылармен танысты. 1926 жылы Ричардсон Хемингуэйдің Паулин Пфайффермен қарым-қатынасы туралы біледі. Пфайффер Ричардсонның ең жақсы досы болды және Хемингуэйлермен бірге өмір сүрді және саяхаттады. Ричардсон Хемингуэйден 1927 жылы ажырасады. 1933 жылы Ричардсон екінші рет Парижде танысқан журналист Пол Моурерге тұрмысқа шықты.

Ерте өмір

Элизабет Хэдли Ричардсон 1891 жылы 9 қарашада Сент-Луис қаласында, Миссури штатында бес баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Ричардсонның анасы Флоренс Уайман Ричардсон (туған есімі Хэдли) - жетістіктерге жеткен музыкант және әнші, ал әкесі Джеймс Ричардсон кіші отбасылық фармацевтикалық компанияда жұмыс істеді. Бала кезінде Хэдли екінші қабаттағы терезеден құлап түсіп, бір жыл бойы төсекке жатып қалған. Апасы апаттан кейін Хэдлиді тым қорғай бастады, оған жүзуді үйренуге немесе басқа да дене шынықтырумен айналысуға рұқсат бермеді. Сол жылдың басында пәтер өртінде қарындасы Доротеяның өлімі Ричардсонның колледжден кетуіне ықпал еткен болуы мүмкін. Хемингуэйді зерттеуші Джейми Барлоу Ричардсонды ХХ ғасырдың басындағы "Жаңа әйелге" қарағанда "Нағыз әйел" деп санайды. "Нағыз әйел" "эмоционалды, тәуелді, мейірімді, шынайы ізбасар" болды. Колледжден оралғаннан кейін Ричардсон шектеулі өмір сүрді - әпкесі мен анасы оның денсаулығы туралы алаңдаушылық білдірді - физикалық белсенділікке немесе әлеуметтік өмірге аз мүмкіндіктері болды. Досына қонаққа барғанда, ол теннис ойнауды ұнатады және Максфилд Пэришпен танысады, бірақ анасы оның денсаулығы туралы алаңдай бастағанда, ол үйге оралуға мәжбүр болды. Анасы оқшауланып, спиритизмге батып кеткен кезде, Ричардсон бірнеше жыл бойы пианист ретінде мансап жасауға тырысты, бірақ таланты жоқ деп ойлап, музыкадан бас тартты. Кейіннен апта сайын шіркеуде өнер көрсетті. Анамда Брайт ауруы пайда болған кезде, Ричардсон қайтыс болғанға дейін оған күтім жасады. Ричардсон Сент-Луиске қайтып келгенде, Хемингуэй оған ғашық болып, "Мен ол қызға үйленетін боламын" деп жазды. Ричардсон Хемингуэйден сегіз жасқа үлкен, қызыл шашы бар, "бағуға бейім". Бернис Керт, автор "Хемингуэй әйелдері", Ричардсон "эвокативті" әйелге, оны Хемингуэй кездесті және ғашық болды кезінде оның қалпына келтіру кезінде жарақаттар Бірінші дүниежүзілік соғыста, Агнес фон Куровский, бірақ Ричардсонда Хемингуэй балалық Агнес жоқ болды. Хемингуэй 1921 жылы наурыз айында Сент-Луис қаласында болды, екі аптадан кейін ол Чикагода болды. Содан кейін олар екі ай бойы, ол мамыр айында Сент-Луиске оралғанша, бір-бірін көрмеді. Олардың хаттары бойынша ол балаға туған күніне "Корона" деп аталатын жазу машинасын сатып алуға уәде береді. Маусым айында ол өзінің достары мен әпкесі некеге қарсылық білдіргеніне қарамастан, өзінің үйлену тойын жариялады. Ричардсон өзінің не істеп жатқанын білетіндігіне сенді, және ең бастысы, ол өзін және күйеуін қамтамасыз ететін мұраға ие болды. Ол Хемингуэйдің талантына сеніп, "оның өзіне лайық екеніне" сенді. Олар Бал айын Хемингуэйлер отбасының Валон көліндегі жазғы үйінде өткізді. Ауа райы нашар болды, Ричардсон мен Хемингуэйдің екеуі де қызба, тамағы ауырады және құсу болды. Ерлі-зайыптылар баллы айларынан кейін Чикагоға оралды, онда олар Солтүстік Дирборн көшесіндегі кішкентай пәтерде тұрды. Жек көретін ағасының өлімі Ричардсонға тағы бір мұра берді және жұпқа қосымша қаржылық тәуелсіздік берді. Бастапқыда олар Римге баруды жоспарлаған, бірақ Шервуд Андерсон оларды Парижге баруға көндірді. Андерсонның Парижге бару туралы кеңесі қызықтырды,

Париж

Парижде Ричардсон мен Хемингуэй Латын кварталында, 74-ші көшеде, кардинал Лемуанда шағын пәтерде тұрды. 1921 жылдың қысында ол Шекспир және Компания кітап дүкенін тапты, ол сонымен қатар несиелік кітапхана ретінде жұмыс істеді және оны американдық Сильвия Бич басқаратын. Ричардсон Джеймс Джойстің шығармаларын сатып алуға барды, өйткені Бич Джойстің "Улисс" романын шығарған болатын. Хемингуэйлер Джойспен 1922 жылдың наурыз айында кітап дүкенінде танысады. Андерсонның таныстыру хаттары арқылы Хемингуэй Езра Паундпен танысады, ол жұпты шай ішуге шақырады, олар Гертруда Стайнның салонына шақырылады. Штайн жас жұпқа өз пәтерінде барып қайтты. Хемингуэй мен Стайнның қарым-қатынасы Хемингуэй атақ-даңққа ие болғаннан кейін қасқырлыққа айналды (қараңыз Хемингуэйдің қайығы, Пол Хендрикссон, 2011 және Хемингуэй, Кеннет Линн, 1987). Сол жылы көктемде Ричардсон мен Хемингуэй Италияға, ал жаз айында Германияға сапар шегеді. 1922 жылдың желтоқсан айында Ричардсон бейбітшілік конференциясын жариялап жүрген Хемингуэймен кездесу үшін Женеваға жалғыз өзі барды. Осы сапар кезінде Лион вокзалында пойызды күтіп тұрған кезде Ричардсон Хемингуэйдің қолжазбаларымен толтырылған чемоданды жоғалтып алды. Жұмысынан айырылғандықтан, күйзеліп, ашуланып, күйеуін кінәлады. Бірнеше айдан кейін Ричардсонның жүкті екенін білгенде, ерлі-зайыптылар бала туылған кезде Торонтоға көшіп баруды шешті. Жолға шығар алдында олар алғаш рет Памплонадағы Сан-Фермин фестивалінде бұқалар жекпе-жегін және бұқалардың жүгіруін тамашалауға барды. Олардың ұлы Джон Хэдли Никанор Хемингуэй 1923 жылы 10 қазанда Торонтода дүниеге келді. Ол Хемингуэйге анасы Хэдлидің және өткен жазда таңғалған жас испан матадоры Никанор Виллальтаның есімімен аталған. Бала сау болды, және тууы тез болды; Хемингуэй оны жіберді, өйткені ол Нью-Йоркке тапсырмамен жіберілді және әйелі босанғанда пойызда қайтып келе жатты. Ричардсон сәбиге Бамби деген лақап ат қойды. Торонтода отбасы Батерст көшесіндегі кішкентай пәтерде тұратын, оның қабырғасында "суреттер жинағын ілгеуге жеткілікті орын бар еді". Ричардсон күйеуіне "Торонто Стар" газетінде берілген тапсырмаларды "абсурдты" деп атады. Хемингуэй Торонтоны қатал деп санады және Торонто журналисінің өмірін өмір сүруден гөрі Парижге жазушының өміріне қайта оралуды қалады. Маусым айында Ричардсон мен Хемингуэй Бэмбиді Парижде қалдырып, тағы да Памплонаға барды, ал сол қыста олар алғаш рет Австрияға Шрунста демалуға барды. Канададан Парижге оралғаннан кейін Хемингуэй Пфайффер әпке-қарындастармен кездесті. 1925 жылы маусымда Хемингуэй мен Ричардсон Парижден Памплонаға жыл сайынғы сапарына шыққанда - бұл олардың үшінші жылы - олармен бірге американдық және британдық экспатрианттар тобы, соның ішінде Паулин Пфайффер де бар еді. Сапар Хемингуэйдің "Күн де шығады" атты алғашқы романына әсер етті, ол фиестадан кейін дереу жаза бастады және оны қыркүйекте аяқтады. Қараша айында Хемингуэй Ричардсонға туған күнін атап, Жоан Мироның "Ферма" картинасын сатып алды. Ричардсон Австрияда болған кезде Хемингуэй Нью-Йоркке кемемен барып, наурыз айында Парижге оралды, сол кезде ол Паулинмен қарым-қатынасын бастаған болуы мүмкін. 1926 жылдың көктемінде Ричардсон Паулиннің іс-әрекетіне көз жеткізді, бірақ ол Паулиннің сол шілдеде Памплонада болуына төтеп берді. Парижге оралғаннан кейін Ричардсон мен Хемингуэй ажырасуға шешім қабылдады, ал Ричардсон күзде ресми түрде ажырасуды өтінді. Қарашаға қарай олар өз иеліктерін бөлісті, ал Ричардсон Хемингуэйдің "Күн де шығады" роялти ұсынысын қабылдады. 1927 жылдың қаңтар айында ерлі-зайыптылар ажырасып, Хемингуэй сол жылдың мамыр айында Паулин Пфайфферге үйленді.

Пол Моурер

Ричардсон 1934 жылға дейін Францияда болды. Журналист және саяси жазушы, 1929 жылы Моурер Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 1933 жылдың 3 шілдесінде Ричардсон мен Пол Моурер бес жылдық танысудан кейін Лондонда үйленді. Ричардсон Бамбимен жылы қарым-қатынасы үшін Моурерге ерекше риза болды. Некеге тұрғаннан кейін көп ұзамай олар АҚШ-қа, Чикагоның маңындағы Лейк-Блаффқа (Иллинойс штаты) көшіп келді. Ол "Күн де шығады" фильмінен авторлық сыйақы алуды жалғастырды, оған 1957 жылғы фильмнің авторлық сыйақысы кірді.

Қозғалыссыз той

Хемингуэйдің "А Moveable Feast" атты мемуарлары 1964 жылы, Хемингуэйдің қайтыс болғаннан кейін үш жыл өткенде ғана жарық көрді. Ол Хемингуэйдің Ричардсонмен некеде болғанын және 1920-жылдардың басында Парижде бірге өмір сүргенін көрсетеді.

Кейінгі жылдар және өлім

Ричардсон Хемингуэймен некеден шыққаннан кейін, ол көпшілік назарынан тыс қалды. Ол Хемингуэйді ажырасқаннан кейін екі рет көрген. 1939 жылдың шілдесінде ол және Моурер Вайомингте демалыста жүргенде оған кездесті. А. Э. Хотчнерге сәйкес, Хемингуэй Ричардсонды соңғы рет Парижде қысқа және стихиялы кездесуден кейін көргенін хабарлады. Ричардсон 1979 жылы 22 қаңтарда Флорида штатының Лейкленд қаласында 87 жасында қайтыс болды. Ол Нью-Гэмпшир штатының Тамворт қаласындағы Чокоруа зиратында жерленген. 1992 жылы Гьоя Дилибертоның Хэдли Ричардсонның өмірбаяны жарық көрді. Киелі кітаптың негізі үлкен зерттеулерге негізделген, оның ішінде автордың Ричардсонмен сөйлескен сұхбаттарының сериясына эксклюзивті қол жетімділігі бар. Ол 2011 жылы "Түкілмейтін Париж: Хемингуэйдің бірінші әйелі туралы шынайы оқиға" деп қайта шығарылды. 2011 жылы Паула Маклейннің "Париж әйелі: роман" атты кітабы жарық көрді, ол Хэдли Ричардсонның Хемингуэймен қарым-қатынасының бүкіл тарихын "оның дауысы" арқылы айтып берді. Бұл кітаптың аңыз болғанымен, онда белгілі фактілер жазылған.