Абботт Хендерсон Тэйер: Американ суретшісі мен табиғатты зерттеушісі

Кіріспе

Американдық суретші (1849–1921)

Эббот Хендерсон Тейер (12 тамыз 1849 – 29 мамыр 1921) – американдық суретші, табиғатты зерттеуші және педагог. Ол портреттер, адамдар, жануарлар мен пейзаждарды суреттегендіктен өмірінде белгілі бір деңгейде танымал болды, ал оның туындылары Американың маңызды өнер коллекцияларында сақталған. Ол, әсіресе, балаларын модель ретінде пайдаланған «фәреште» суреттерімен танымал. Өмірінің соңғы үштен бір бөлігінде ұлы Джеральд Хендерсон Тейермен бірлесіп, табиғаттағы қорғаныш түстер туралы «Жануарлар әлеміндегі бояуды жасыру» атты кітап жазды. 1909 жылы Macmillan баспасында алғаш рет жарық көрген, кейін 1918 жылы қайта басылған бұл кітап Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі әскери камуфляжға әсер еткен болуы мүмкін. Дегенмен, Теодор Рузвельт және басқалар барлық жануарлардың түсі жасырын деп есептегендіктен, оны қатты сынға алды. Тейер сонымен қатар Нью-Гэмпширдегі студиясында шәкірттерді оқыту арқылы американдық өнерге де үлкен үлес қосты.

Ерте өмір

Тейер Бостонда Уильям Генри Тейер мен Эллен Хендерсон отбасында дүниеге келді, олар Тейер әулетінің мүшелері еді. Ауылдық дәрігердің ұлы болғандықтан, балалық шағын Нью-Гэмпширдің ауылдық аймағында, Кинге жақын, Монаднок тауының етегінде өткізді. (Өзінің айтуынша, ол "құстарға ғашық" болған), ол аңшы және түлкі аулаушы еді. Тейер Аудубонның «Америка құстары» атты еңбегін мұқият зерттеді, таксидермиямен айналысты және алғашқы өнер туындыларын жасады: жануарлардың акварель суреттерін. Сондай-ақ ол үйренген әдістерін әпкесі Эллен Тейер Фишерге үйретті. 18 жасында Бруклинге (Нью-Йорк) көшіп, Бруклин өнер мектебінде және Ұлттық дизайн академиясында сурет салуды оқыды, Лемюэль Вильмарттан сабақ алды. Олар ауыр эмоционалдық жағдайға түсіп, келесі бірнеше жылды бір жерден екінші жерге көшіп-қонып өткізді. Әлі қаржылық тұрақтылығы болмаса да, Тейердің артыққан даңқы оған қабылдай алмайтындай көп портрет тапсырыстарын әкелді. Оның клиенттерінің арасында Джордж Вашингтон Кейбл, Марк Твен және Генри Джеймс болды. Ол сондай-ақ Тейер отбасының қалған үш баласы – Мэри, Джеральд және Глэдис портреттерін жасады және оларды «Ангел» (1887) және «Арғы таққа отырған Құдай ана» (1891) сияқты символдық композициялар үшін үлгі ретінде пайдаланды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, Тейердің әйелі қайталанбас қайғыға батып, психиатриялық ауруханаға жатты, денсаулығы нашарлады және 1891 жылдың 3 мамырында өкпе инфекциясынан көз жұмды. Осыдан кейін Тейер ұзақ жылдардан бергі достары Эммелин «Эмма» Бьюкингем Бичқа үйленді, оның атасы Мозес Йель Бич «Нью-Йорк Сан» газетінің иесі болған. Ол екінші әйелімен қалған өмірін Нью-Гэмпширдің ауылдық аймағында өткізді, қарапайым өмір сүріп, жемісті еңбек етті. 1901 жылы олар Тейердің бала кезінен өскен Нью-Гэмпшир штатының Дублин қаласына қоныстанды. Ерекше және қатал пікірлері бар Тейер жасы ұлғайған сайын одан да ерекшелене түсті, ал оның отбасының өмір салты оның мызғымас сенімдерін көрсететін: Тейерлер әдетте таза ауаның пайдасын сезіну үшін жыл бойы ашық ауада ұйықтады, ал үш баланың ешқайсысы мектепке қабылданбады. Кіші екеуі, Джеральд пен Глэдис, әкесінің құштарлығын бөлісіп, суретшілер болды. 1898 жылы Тейер Сент-Айвс, Корнуоллға сапар шекті және Вашингтондағы АҚШ Биологиялық зерттеу басқармасының бастығы С. Харт Мерриамнан алған ұсыныс хатымен Сент-Айвс және Трелойхан иелігіндегі Генри Артур Морнингтон Уэлслиге, 3-ші граф Каулиге Сент-Айвстағы жартастардан құстардың үлгілерін жинауға рұқсат сұрады. Өмірінің соңғы кезеңінде Тейердің көршілерінің арасында Джордж де Форест Бруш болды, олармен (дауласпағанда) камуфляж саласында ынтымақтастық жасады.

Thayer was born in Boston to William Henry Thayer and Ellen Handerson, members of the Thayer family. The son of a country doctor, he spent his childhood in rural New Hampshire, near Keene, at the foot of Mount Monadnock. (in his own words, he was "bird crazy"), a hunter and a trapper. Thayer closely studied Audubon's Birds of America, experimented with taxidermy, and made his first artworks: watercolor paintings of animals. He also taught his sister, Ellen Thayer Fisher, techniques that he was learning. At age 18, he relocated to Brooklyn, New York, to study painting at the Brooklyn Art School and the National Academy of Design. studying under Lemuel Wilmarth. Emotionally devastated, they spent the next several years relocating from place to place. Although he was not yet secure financially, Thayer's growing reputation resulted in more portrait commissions than he could accept. Among his sitters were George Washington Cable, Mark Twain, and Henry James. He also made numerous portraits of the three remaining Thayer children, Mary, Gerald, and Gladys, and used them as models for symbolic compositions such as Angel (1887) and Virgin Enthroned (1891). After her father died, Thayer's wife lapsed into an irreversible melancholia, which led to her confinement in an asylum, the decline of her health, and her eventual death on May 3, 1891, from a lung infection. Soon after, Thayer married their long time friend, Emmeline "Emma" Buckingham Beach, whose grandfather Moses Yale Beach owned The New York Sun. He and his second wife spent their remaining years in rural New Hampshire, living simply and working productively. In 1901, they settled permanently in Dublin, New Hampshire, where Thayer had grown up. Eccentric and opinionated, Thayer grew more so as he aged, and his family's manner of living reflected his strong beliefs: the Thayers typically slept outdoors year round in order to enjoy the benefits of fresh air, and the three children were never enrolled in a school. The younger two, Gerald and Gladys, shared their father's enthusiasms, and became painters. In 1898, Thayer visited St Ives, Cornwall and, with an introductory letter from C. Hart Merriam, the Chief of the US Biological Survey in Washington, D. C., applied to the lord of the Manor of St Ives and Treloyhan, Henry Arthur Mornington Wellesley, the 3rd Earl Cowley, for permission to collect specimens of birds from the cliffs at St Ives. During this latter part of his life, among Thayer's neighbors was George de Forest Brush, with whom (when they were not quarreling) he collaborated on camouflage.

Өнерлік жетістіктер

Тейерді жай ғана суретші деп санау қиын. Ол жеке тұлғалардың естеліктерінде эксцентрикалық және тез күй теңіздік адам ретінде жиі сипатталған, ал оның көркем әдістерінде академиялық дәстүр, спонтандық және импровизацияның параллель, бірақ қарама-қайшы қоспасы бар. Мысалы, ол әйелдерді ақ түсті киімдерге оранып, қанатты періштелердей әдемі бейнелер ретінде бейнелегенімен белгілі. Сонымен қатар, ол мұны таңғажайып дәстүрден тыс әдістерді қолдана отырып жасады, мысалы, бояуға қасақана түрде топырақ қосу немесе (кем дегенде бір рет Рокуэлл Кенттің айтуынша) жаңадан аяқталған, әлі ылғал суреттегі қатаңдық сезімін азайту үшін щетканың орнына сыпырғыш қолдану. Тейердің төңірегінде оның отбасы, үй шаруашылығын жүргізушілер, модельдер немесе студенттер болған әйелдер көп болды. Биограф Росс Андерсон оның ойынша "әйелдік ізгілік пен эстетикалық ұлылық тығыз байланысты" болды деп сенді; Тейер баспасөз және тіпті басқа суретшілер әйелдердің ізгілік қасиеттерін жоғарылатудың орнына, олардың сексуалдығына баса назар аударғандықтан, әйелдердің төмендеуіне себепкер болды деп ойлады. 1880-ші жылдардың соңында ол суреттеріне қанаттар қосуды бастағанда, әйел бейнесіндегі трансценденттік сапаларды одан да анық көрсетті: "Менің құстарға деген өмір бойындағы құштарлығым, әрине, мені суреттерімде қанаттар салуға итермеледі; бірақ ең бастысы, мен қанаттарды жоғары атмосфераны (жанрлық суреттен жоғары) бейнелеу үшін қостым, онда суреттегі іс-қимылды түсіндірудің қажеті жоқ". Тейер бұл тақырыпты алғаш рет "Періште" картинасында қолданды. Қанаттар тақтайға қадалған, ал оның алдында қызы Мария тұрды. Ол өзінің демеушілерінің көмегімен өмір сүрді, олардың арасында өнеркәсіпші Чарльз Ланг Фрир де болды. Оның ең үздік туындыларының бір бөлігі Фриер өнер галереясының, Метрополитен өнер мұражайының, Ұлттық дизайн академиясының, Смитсоновтың американдық өнер мұражайының және Чикаго өнер институтының коллекцияларында сақталады.

Оқыту

Тейер оқытуда тапқырлық танытты, оны өзінің студиялық жұмысының пайдалы, ажырамас бөлігі деп қарады. Оның адал шәкірттерінің қатарында Рокуэлл Кент, Луи Агассиз Фуэртес, Ричард Мериман, Барри Фолкнер (Тейердің туысы), Александр және Уильям Джеймс (Гарвард философы Уильям Джеймстің ұлдары) және Тейердің ұлы мен қызы Джеральд пен Глэдис болды. Ол сондай-ақ Денис Миллер Банкерге зор әсер етті, ол 1886 жылы ескі суретшімен бірге сурет салуға шақырылды, ал ресми оқушы болмағандықтан, "Тейер – мен танысқан алғашқы ұлы адам, мен оған әлі толық үйрене алмаймын" деп жазды. Томас Уилмер Дьюингке (шамамен 1917 жылы, Америка өнерінің мұрағаты, Смитсондар институты жинағындағы хатында) Тейер өзінің әдісінің жаңа сурет үстінде үш күн ғана жұмыс істеу екенін айтты. Егер ол осы суретте одан ұзақ жұмыс істесе, ештеңеге жете алмайды немесе оны бүлдіріп қояды деді. Сондықтан төртінші күні ол демалып, жұмыстан мүмкіндігінше алыстап, бірақ сонымен бірге әрбір оқушыға осы үш күндік суреттің дәл көшірмесін жасауды тапсыратын. Кейін студиясына оралғанда, ол (өз сөздерімен) "көшірмеге секіріп, оны үш күн бойы қайтадан жұмысқа салар еді". Осының нәтижесінде, ол бір суреттің әртүрлі нұсқаларын, әртүрлі аяқталған күйде шығаратын.

Кейінгі жылдар

XX ғасырдың басында өнер әлемінде болған қарқынды өзгерістерге қарамастан, Тейердің беделі нығайып тұрды. Ол Америка өнер және әдебиет академиясының алғашқы мүшелерінің бірі болды. 1916 жылы Йель университеті оған құрметті диплом табыс етті, ал 1919 жылы Питтсбургтегі Карнеги институты оның елуден астам картинасын көрсететін көрме ұйымдастырды. Оның үйінен көрінетін Маунт-Монаднок тауы сүйікті тақырыбына айналды, ал аймақ құрылыс жобаларымен қауіп төнгенде, Тейер оны сақтап қалу үшін сәтті күрес жүргізді. Өзінің мойдалауынша, Тейер қазір биполярлық бұзылыс деп аталатын жағдайдан жиі зардап шекті. Ол хаттарында оны "Аббот маятнигі" деп сипаттады, оның сезімдері екі ұясы арасында (оның сөзімен) "толық амандық" және "қорқынышты жирену" күйлеріне ауысып отырды. Бұл жағдай оның камуфляж бойынша жасаған зерттеулеріне қатысты пікір қақтығыстары күшейгенде, әсіресе АҚШ-тың бұрынғы президенті Теодор Рузвельт оларды сынағанда нашарлаған. Жасы ұлғайған сайын, ол үрейленулерге, жүйкелік шаршауға және өзіне қол жұмсау туралы ойларға ұшырады, сондықтан оған енді Дублин көлінде қайықпен жалғыз жүруге рұқсат етілмеді. Тейер сурет салуын жалғастырды, бірақ жүйкелік шаршау салдарынан апталар бойы жұмыс істей алмайтын жағдайға түсті. Өзіне қол жұмсау туралы ойлардан құтылу үшін ол Массачусетс штатындағы Уэлслидегі санаторийден көмек сұрады.

Жарияланған дереккөздер

Росс Андерсон (1982). Эбботт Хендерсон Тайер. Сиракуза, Нью-Йорк: Эверсон мұражайы. Рой Р. Беренс, "Аббот Х. Тейердің теориялары: Камуфляждың әкесі" Леонардо журналында. 21-том, 3-сан (1988), 291–296 беттер. Рой Р. Беренс, "Леонардодағы Эбботт Х. Тейердің компьютерлік негізде жасалған жұмыс әдісін болжауы". 34-том, 1-сан (2001), 19–20 беттер. Рой Р. Беренс, "Жануарлардың ақ түсті астың мағынасы: Эбботт Х. Тейер және жасыру заңдары" «Жалған түстерде»: өнер, дизайн және қазіргі заманғы камуфляж (Bobolink Books, 2002). Мэри Фуэртес Бойнтон (1952) Эбботт Тейер және Табиғат тарихы. Сент-Кэтрин Пресс. Нэнси Дуглас Боудитч, Джордж де Форест Браш (Уильям Баухан, 1970). Барри Фолкнер, Суретшінің өмірінен эскиздер (Уильям Баухан, 1973). Эрика Э. Хиршлер, Денис Миллер Бункер: Америкалық импрессионист. Бостонның Көркемсурет мұражайы, 1994. Кевин М. Мерфи, "Теориялар емес, ашылулар" Эбботт Хендерсон Тайердің өнері мен ғылымы. Уильямс колледжінің өнер мұражайы, 2016. Элизабет Прелинджер, "Алтын ғасыр: Смитсоновтың Америка өнер мұражайының қазыналары". Уотсон Гуптилл, Нью-Йорк, 2000. Ханна Роуз Шелл, "Жедел фотосурет және Эбботт Тайердің табиғатта және адамда көрінбеуді модельдеуі" «Жасыру және іздеу»: камуфляж, фотосурет және барлау құралдары (Zone Books, 2012). Эбботт Х. Тейер және Джеральд Х. Тейер, Жануарлар әлеміндегі бояуды жасыру (Нью-Йорк: Макмиллан, 1909/1918). Нельсон К. Уайт, Эбботт Х. Тейер: Суретші және натуралист (Коннектикут баспагерлері, 1951). Нэнси Стула, Нэнси Нобльменмен бірге, Шетелдегі американдық суретшілер және олардың шабыттары (Жаңа Лондон: Лайман Аллин өнер мұражайы, 2004).